[]



Yüklə 6,32 Mb.

səhifə12/282
tarix08.03.2018
ölçüsü6,32 Mb.
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   282

37 

 

O  za mankı  tarixin  d igər  mühüm  ibrət  dərslərindən  biri  də  budur  ki,  həmin  dövrdə  Azərbaycanın  müstəqilliyi  ilə  



barışa bilməyən ermənilər də  Rus Milli  Şurasını  müdafiə etdilər və iki aydan çox  müddət ərzində Parlamentin  iclaslarında 

iştirak  etmədilər.  Parlamentə  qatıld ıqdan  sonra  isə  həmişə  Azərbaycan  dövlətçiliy inə  qarşı  xəyanət  mövqeyindən  çıxış 

etdilər. 

Bundan əlavə, ö lkədə  ali hakimiyyəti öz ə lində cə mləşdirmiş və sayı 100 nəfə rə çat mayan Pa rla mentdə 11 fra ksiya 

və qrupun fəaliyyət göstərməsi də olduqca mürə kkəb  da xili və  beynəlxalq  şəraitdə müstəqil dövlət quruculuğuna ciddi əngəl 

törədirdi.  Ayrı  -  ayrı  fraksiya  və  qruplar  bir  ço x  hallarda  özlərinin  məhdud  fraksiya  və  qrup  mənafələrini  ü mu mmilli 

mənafədən üstün tuturdular. Məsələn, Parla ment in sosialist bloku "yo xsulların  mənafeyin i  müdafiə et mə k" pərdəsi altında, 

müntəzəm  o laraq,  Azərbaycanın  Sovet  Rusiyasına  birləşdirilməsini  təbliğ  etmiş,  Sovet  Rusiyasında  diplo matik 

nümayəndəlik açılması barədə qərar qəbul edilməsinə nail o lmuş, nəhayət, Qırmızı Ordunun ölkəyə  müdaxiləsinə tərəfdar 

çıxmışdı ki, bu da, mahiyyətcə, Azərbaycan Xalq Cü mhuriyyətinə qarşı pozuculuq işi aparmaqdan başqa bir şey deyildi. 

Digər  tərə fdən,  fra ksiyalararası  mübarizə   nəticəsində  aqrar  məsələ  haqqında  qanun  lay ihtsinin  ic lasdan-iclasa 

örürülməsi və nəticə etibarilə qəbul olun maması da A zərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin xalq içərisində nüfuzunu itirməsində 

və süqutunda az rol oyna madı. 

Bununla belə, A zərbaycan Xa lq  Cü mhuriyyətinin  Parla menti  17 aylıq ara ms ız və gərgin  fəaliyyəti ərzində həyata 

keçirdiyi  müstəqil  dövlət  quruculuğu  təcrübəsi  ilə,  qəbul  etdiyi  yüksək  səviyyəli  qanunvericilik  aktları  və  qərarları  ilə 

Azərbaycan dövlətçiliy i, xüsusən də parla ment mədəniyyəti tarixində dərin və zəngin iz qoymuşdur. 



Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə parlamentçilik tariximiz iki dövrə ayrılır: birinci dövr -1918 il mayın 

27-dən noyabrın 19-dək davam etmişdir. Bu altı ay ərzində  Azərbaycan Milli Şurası adı ilə fəaliyyət göstərən və 44 nəfə r 

müsəlman-türk  deputatdan  ibarət  olan  ilk  Azərbaycan  Parlamenti  çox  mühiim  tarixi  qərarlar  qəbul  etmişdir.  İlk 

Parlament 1918 il mayın 28-də Azərbaycanın müstəqilliyini elan etmiş, ölkənin idarə olunmasını  öz üzərinə  götürmüş və 

tarixi İstiqlal bəyannaməsini qəbul etmişdir. Azərbaycan Milli Şurasının o  zaman çox  mürəkkəb və  həlledici bir tarixi 

məqamda  Tiflisdə  -  Qafqaz  canişininin  iqamətgahında  elan  etdiyi  İstiqlal  bəyannaməsi  Azərbaycanın  demokratiya  və 

parlamentarizm  ənənələri  tarixinin  ən  parlaq  hüquqi  sənədi  olaraq  bu  giin  də  öz  tarixi  və  praktiki  əhəmiyyətini 

saxlamaqdadır. Milli Şura dövründd Azərbaycan Parlamentinin təsis toplantısı ilə birlikdə cəmi 10 iclası keçirilmişdir. 

İlk iclas 1918 il mayın 27-də Tiflisdə, son iclas — 1918 il noyabrın 19-da Bakıda keçirilmişdir. Mayın 27-də Azərbaycan 

Milli  Şurası  təsis  olunmuş,  iyunun  17-də  isə  fəaliyyətini  müvəqqəti  dayandırıb,  6  aydan  gec  olmayaraq  Müəssislər 

Məclisi  çağırmaq  şərti  ilə,  bütiin  qanunverici  və  icraedici  hakimiyyəti  Müvəqqəti  Hökumətə  vermişdir.  Xalq 

Cümhuriyyəti Hökuməti 1918 il sentyabrın 17-də Bakıya köçdükdən sonra Azərbaycan Milli Şurası noyabrın 16-da öz 

fəaliyyətini  yenidən  bərpa  etmişdir.  Noyabrın  19-da  Azərbaycan  Milli  Şurası  hə min  il  dekabrın  3-də  Miiəssislər 

Məclisinin geniş tərkibli Azərbaycan Parlamentinin çağırılması haqqında qanun qəbul etdi və özfəaliyyətini dayandırdı. 

Beləliklə, Azərbaycan Parlamenti öz fəaliyyətinin bu dövründə, daha doğrusu, Milli Şura dövriində Tiflisdə, Gəncədə  və 

Bakıda fəaliyyət gbstərmişdir. 

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin parlamentçilik tarixində ikinci dövr və ya Bakı dövrii 1918 il dekabrın 7-dən 

1920 il  aprelin  27-dək  -  cəmi  17  ay  davam  etmişdir.  İlk  iclas  1918  il  dekabrın  7 -də,  son  iclas  -  1920  il  aprelin  27-də 

keçirilmişdir. Bu dövrdə Parlamentin cəmi 145 iclası olmuşdur. Biitiin bu iclaslarda Azərbaycan Xalq Ciimhuriyyətinin 

Parlamenti İstiqlal bəyannaməsinin miiəyyən 

 


38 

 

 



 


39 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 


40 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   282


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə