[]



Yüklə 6,32 Mb.

səhifə153/282
tarix08.03.2018
ölçüsü6,32 Mb.
1   ...   149   150   151   152   153   154   155   156   ...   282

271 

 

Aprelin  13-də  Sey m  Türkiyəyə  müharibə  elan  etdi.  Türk  qoşunları  aprelin  14-də  Batumu  tutdu,  22-də  sülh  təklifi  irəli 



sürdü.  Aprelin  22-də  Sey m  müstəqil  Zaqafqaziya  Demokratik  Federativ  Respublikasının  yarandığını  bəyan  etdi.  Türkiyə 

aprelin  28-də yeni dövləti tanıdı. Tərəflər a rasında danışıqlar mayın 11 -də Batu mda başlandı (ba x Batum k onfransı). 

Batu mda Türkiyə idarə üsulu bərqərar edild i. Türkiyə hərbi qubernatorluğu ilə b irgə şəhər duması və  məclis fəa-

liyyətə  başladı.  Türkiyə  ilə  Gürcüstan  De mokratik  Respublikası  arasında  bağlan mış  1918  il  4  iyun  müqaviləsinə  görə, 

Batu m  v ilayətin in  Türkiyəyə  keç məsi  rəs mən  qəbul  edildi.  Lakin  Türkiyə  Birinci  dünya  müharibəsində  (1914-1918) 

məğ lub olduğundan türk hərbi qüvvələri Cənubi Qafqa zı tə rk et mə li oldu. Dekabrın 16-da ingilis gə miləri Batum limanına  

daxil o ldu. Vilayətdə hakimiyyət ingilislərin ə linə  keçdi və burada Batu m vilayətini ida rə şurası yaradıldı. İngilislə r Batu m 

vilayətini ö zlə rinin hərb i-siyasi dayaq məntəqəsinə çevirmə k üçün onu müstəqil e lan etdilər. La kin vilayət şurası "vahid və 

bölünməz  Rusiya"  tərəfdarı  kimi  çıxış  edird i.  İngilislər  yaran mış  vəziyyəti  nəzərə  alıb,  aprelin  28-də  şuranı  ləğv  etdilər. 

Batu m vilayəti ingilislərin işğal  zonası kimi idarə o lunurdu. 1919 il sentyabrın 13-də "Gürcüstan müs əlmanla rın ın azadlıq  

ko mitəsi" Batu mda Acariya  məclisi yaratdı.  1920 il aprelin 8-də Antanta Ali Şurası Batu mu azad liman (portofran ko) elan  

etdi. Sovet Rusiyası Batu m ətrafında gedən hadisələrdə fəal iştirak edirdi. Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikası ilə 

Gü rcüstan arasında bağlanmış 1920  il  müqaviləsində də bu məsələdən bəhs olunurdu. İyulun 14-də  müttəfiq lər Acarıstanı 

Gü rcüstana verməyi qərara ald ılar.  Gürcü höku məti burada "fövqəladə idarə" qurdu. Bolşevik  müdaxiləsinin gücləndiyin i 

görən  hökumət  1920  ilin  sonlarında  Türkiyə  ilə  danışıqlara  başladı.  Türkiyənin  kö məy i  müqabilində  Acarıstanın  ona 

verilməsi vəd olunurdu. Gürcüstanda sovet hakimiyyətinin qurulması ilə (1921, fevra l) vəziyyət dəyişdi. 

Türkiyə  martın  11-də qoşunlarını  Batuma yeritdi.  Lakin 1921  il  Sovet-Türkiyə müqaviləsinə əsasən, Türkiyə  Gür-

cüstan Sovet Sosialist Respublikasının  Batu m v ilayəti üzərində hüququnu tanıdı və öz qoşunların ı oradan çıxard ı. Martın  

18-də Batum vilayətində sovet hakimiyyəti elan o lundu. İyunun 16-da Gü rcüstanın tərkibində Acarıstan MSSR yarad ıld ı. 

 

Əd.:   

Борьба  за  победу  Советской  власти  в  Грузии,  Тбилиси,  1958;    Российскай  Советская  Федеративная  

Социалистическая республика и Грузинская Демократическая Республика,M., 1922. 

 

BAYRAMƏLĠBƏYOV  Teymu r bəy Məmməd bəy oğlu (22.7.1862,  Lənkəran qəzasının 

Yeddioy maq k.  (indiki Masallı rayonu) - 4.9.1937,  Bakı)  - ictimai  xadim, etnoqraf, folklorşünas və 

maarifçi.  Lən kəran  şəhər  idarəsin in  üzvü  olmuşdur.  İlk  təhsilin i  kənd  mollaxanasında, 

Lənkə randakı 

üçillik  ikisinifli  rus 

məktəbində  almış,  Tiflis  feldşer 

məktə-bində 

oxu muşdur.Bayraməlibəyov Qori  müəllimlər seminariyasının Azərbaycan şöbəsini bitirmiş  ilk üç 

azərbaycanlıdan  birid ir.  1881  ildə  seminariyanı  b itirmiş,  Lən kəran  şəhər  mə ktəbində  müəllim  və 

müdir işləmişdir. Xalq  maarifi nazirliyi sistemində  qüsursuz əməyinə görə 1898 ildə ordenlə təltif 

olunmuşdur. 19 əsrin sonlarından  1917  ilədək etnoqrafiya tarix və iqtisadi  mövzu larda  50-də ço x 

məqa ləsi,  topladığ ı  əfsanə,  nağıl  və      lət ifə lər      "Kaspi"      qə zetində  Qafqaz  tədris  dairəsinin 

məc muə lərində  dərc  o lunmuşdur.  Lənkə ran  qəzasın ın  etnoqrafiyasına  dair  ilk  əsərin  müə llifid ir. 

Lənkə randa dra m dərnəyi yarat mış, rus-müsəlman qiraət xanası aç mışdır.  

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

Bayra mə libəyov  Lənkəranda  ilk  rus-müsəlman  mə ktəbinin   banisidir. 

Ço xcəhətli  maarifçilik  fəaliyyəti,  mütərəqqi  fikirləri,  fəal  ictimai  mövqeyi  çar  hakimiyyət  orqanları  tərəfindən  təqiblə 

qarşılanan  Bayraməlibəyov  1906  ildə  Lənkəran  şəhər  məktəbi  müəllimliy indən  azad  edilmiş,  üzərinə  siyasi  nəzarət 

qoyulmuşdu.  Bir  müddət  Lənkəranda"Behcət"  adlı  rus-fars,  özünün  təşkil  etdiyi  "Ziya"  məktəblərində  dərs  demişdir. 

Bayra mə libəyov  Lənkəran  qəzasında  orta  təhsilin  əsasını  qoyaraq,  dördsinifli  progimna ziyanın  açılmasına  (1910)  nail 

olmuşdur.  Sonradan  bu  progimnaziya  onun  xah işi  ilə  üçsinifli  gimnaziya  kimi  təşkil  olun muşdur.  Bayraməlibəyovun 

pedaqoji və   ictimai   fəaliyyətinin  30  illiy i  1911  ildə  Lən kəranda təntənəli şəkildə  qeyd olunmuşdur. Hə min  il onun fəal 

iştirakı ilə Lən kəranda rus-müsəlman məktəbi açılmış, 1917 ilədək orada çalış mışdır. Qadın ların təhsilinə böyük əhəmiyyət 

verən  Bayra mə libəyov  1917  ildə  Lənkə randa  "Ünas"  (qızlar)  məktəbi  aç mışdı.  Qızı    Mə ryə m  Bayraməlibəyova-Məlik -



Yeqanov həmin mə ktəbin müdiri və müəllimi o lmuşdur. 

Bayra mə libəyovun  inqilabi  hərəkatda  fəa l  iştira kı  bəhanə 

göstərilərək, o, 1918 ildə Muğan Radası tərəfindən həbs edilmiş və Bakıya gətirilmişdir.  

 

 



 

 

 



 

 

 



 

Teymur bəy Bayra mə libəyov 1917   ilin payızında "Müsavat" 

partiyasının  Lənkəran   şöbəsinin  ilk  sədri  seçil-mişdir.    Den ikinçilərin   Lənkəranda  törətdiyi    azğınlıqlara  etiraz  əlaməti 

olaraq,  Lən kəran  ictima iyyətinin nü mayəndəsi kimi  1918 ilin noyabrında ingilis konsuluna mürac iət et mişdi. Avetisovun 

başçılığı  ilə  ermən i-daşnak  silah lı  quldur  dəstəsinin  Muğanda  və  Lənkəranda  dinc  əhaliyə  d ivan  tutması,  törətdiyi 

cinayətlər barədə B.Britaniyanın  İrandakı konsuluna mə lu mat vermiş, bununla bağlı toplan mış s ənədləri ona təqdim edərə k 

təsirli tədbirlər görülməsini tə ləb etmişdi. 

Azərbaycan    Xa lq    Cü mhuriyyət  hakimiyyəti    devrildikdən  sonra,  1920  ildə  

ailəsi  ilə  Bakıya  köç müş,  1929      ilədə k  67  saylı  orta  məktəbdə  müəllim  işlə mişdir.  1929  ildə  təqaüdə  çıxsa  da,  folklor 

sahəsində tədqiqatlarını davam     etdirmişdir.  

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



Bayra məlibəyov  şəxsən  repressiyaya  məruz  qalmasa  da,  kürəkəni  C.Məlik -

Yeqanov, qızı Məryə m Bayra məlibəyova "xa lq düşməni" kimi cə za landırılmışdılar. 

 

 

 

 

 

 

 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   149   150   151   152   153   154   155   156   ...   282


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə