[]



Yüklə 6,32 Mb.

səhifə154/282
tarix08.03.2018
ölçüsü6,32 Mb.
1   ...   150   151   152   153   154   155   156   157   ...   282

272 

 

Əd



.:    Ağazadə  Y.,  Teymur  bəy  Bayraməlibəyov  və  folklor,  B.,  2003;  Таирзаде Н.,   Просветительская  и научная деятельность 

Теймурбека Байрамалибекова, Изв.  АН  А зерб. ССР (серия истории, философии и права), 1974, № 2. 



 

BAYRAMƏLĠBƏYOVA-MƏLĠK-YEQANOVA  Məryəm  Tey murbəy  qızı  (22.1.1898,  Lənkəran-02.12.1987, 

Bakı)  -  maarif  xadimi.  İbtidai  təhsilini  "Nicat"  xeyriyyə  cəmiyyətinin  hesabına  Bakıda,  Hacı 

Zeynalabdin Tağıyevin qız  məktəbində almışdır (1906-11). Orta təhsilin i "Müqəddəs Nina" qızlar 

mə ktəbində başa vurduqdan sonra, 1917  ildə 8-ci əlavə pedaqoji sinfi b itirmişdir. Moskvada tibb 

institutuna daxil olan  Bayra mə libəyovanın təhsil  xərc lərini  Ba kı  milyonçu -  xeyriyyəçisi Murtuza  

Muxtarov ö z üzərinə götürmüşdü. Oktyabr çevrilişi (1917) nə-ticəsində vəziyyətin dəyişməsi  ilə 

əlaqədar  vətənə  dönmüş  və  müəllimlik  fəaliyyətinə  başlamışdır.  Lən kəranda  50  uşağın  təhsil 

aldığı  ilk  müsəlman qız  məktəbində dərs demiş, 1919 ilədək bu  məktəbə rəhbərlik etmiş, dram və 

xo r dərnəkləri təşkil et mişdi. Lənkəranda ilk qadın xeyriyyə cə miyyəti yarat mışdır. 

1919  ilin  yayında  Azərbaycan  Xalq  Cü mhuriyyətinin  cənub  bölgəsində  hərbi  şəraitin 

xeyli  kəskinləş məsi,  ağ-qvardiyaçı  rus  zabit lərinin  hakimiyyəti  ə lə  keç irməsi  ilə  ə laqədar 

Cü mhuriyyət  Hö ku məti  Parlament  ü zvü  Cavad  bəy  Məlik-Yeqanovu  Lənkəranın   general-qubernatoru  təyin  etmişdi. 

Lənkə randa elan ed ilmiş hərb i və ziyyət şərait ində əsgərlərin  qız g imna ziyasına  müda xiləsi  Bayra mə libəyovanın etira zına  

səbəb  olmuş  və  o,  Cavad  bəy  Məlik-Yeqanova  yazılı  mü raciət  et mişdi.  Təsadüfi  görüş  onların  gələcək  a ilə  həyatının  

əsasını qoymuşdu. 

Aprel işğalından (1920) sonra pedaqoji fəaliyyətini davam etdirən Bayraməlibəyova 1920-21 illərdə savadsızlığın  

ləğv  olunması  üzrə  ilk  qadın  kursları  təşkil  et miş,  bütün  qəzada  yeganə  qadın  müəllim  kimi  siyasi  maarif  işində  fəal 

çalış mışdır. 1921 ildə ailəliklə Bakıya köçmüş, 1921-23 illərdə Azərbaycan nümunəvi - təcrübə məktəbində türk qrupunun 

rəhbəri  o lmuşdur.  1922  ildə  həbs  olunmuş,  Bakıdan  kənara   çıxma maq   barədə  iltiza m  verd ikdən  sonra  həbsdən  azad 

olunmuş, pedaqoji fəaliyyətini davam etdirmişdir. 

Müəllimlərin  I  Ümu mittifaq  qurultayının  (Moskva,  1925),  Bakıda  keçirilmiş  I  Ümu mittifaq  türkolo ji  qurultayın  

(1926)  nü mayəndəsi  olmuşdur.  Nəriman   Nərimanov  adına  sənaye  texn iku munda,  Azərbaycan  Tibb  İnstitutunda  dərs 

demişdir. " Yen i  məktəb" jurnalın ın fəal əməkdaşlarından olmuş, "Şərq qadını", "Maarif işçisi" və s.  mətbuat orqanlarında 

pedaqoji  mövzularda  məqalələrlə  çıxış  etmişdir.  Bayraməlibəyova  bir  sıra  Azərbaycan  ədiblərinin  əsərlərin in  rus  dilinə 

tərcüməsində də ya xından iştirak et mişdir. 1931 ildə A zərbaycan Mərkə zi İc raiyyə Ko mitəsi nəzdində Sovet quruculuğu və 

Hüququ İnstitutunun məh kəmə işi şöbəsini əla qiy mətlərlə b itirmiş, "Azərbaycanda qadın əməyi" möv zusunda dissertasiya 

üzərində işləmişdir. 

"Əksinqilab i  müsavat mövqeyində", antisovet fəaliyyətində suçlandırılan  Bayraməlibəyova 1937 il o ktyabrın 15-

də həbs edilərə k, hə min il dekabrın  12-də, 5  il siyasi hüquqları alın maqla , 10 il  müddətinə azadlıqdan məhru m olundu. Bu  

za man   Bay ra məlibəyovanm  ə ri  -  Cavad  bəy  Mə lik-Yeqanov  sürgündə  idi.  Uzaq   Şima lda,  Arxangelskdə  həbsxana  

şəraitində Bayraməlibəyovanın səhhəti pisləşmiş, gözləri tutulmuşdu. 1948 ildə həbsdən qayıdan Bayraməlibəyova əvvəlcə 

Gəncədə, sonra isə Rusiyanın  Lipetsk ş əhərində yaşamalı olmuşdu. Azərbaycan SSR Ali Məhkə məsinin  1956  il  27 apre l 

tarixli qəra rı ilə Bayra mə libəyovaya bəraət verilmişdir. 1964 ildən ümu mittifaq əhə miyyətli fə rdi pensiyaçı idi. 



 

Əd.:  

M əmmədov S., Azərbaycanın ilk maarifp ərvər qadınları, B., 1960; Elşad Qoca,  Sibir dərsi, B., 2000.

 

 

BAYRAMOV  Əli  Bayra m  oğlu  (1889,  Şa ma xı  qə zasının  Lahıc  k.  -  23.3.1920,  Bakı)  -  A zərbaycanda  sovet 

hakimiyyəti  qurulması  uğrunda  fəal  mübarizə  aparmış  siyasi  xadim.  1912  ildə  Ba kı  gə miçilik  mə ktəbini  b itirmişdir.  So l 

eserlərin  fəa l  nümayəndəsi  olmuş,  Fevral  inqilabından  (1917)  sonra  Bakı  fəhlə  və  hərbi  deputatları  Sovetinin  deputatı 

seçilmiş,  1917-18  illərdə  Bakı,  Salyan,  Lənkəran,  Şamaxı  və  s.  qəzalarda  sovet  hakimiyyəti 

qurulması  uğrunda  fəaliyyət  göstərmişdir.  1918  ildə  Bakı  Xalq  Komissarları  Sovetinin    silahlı  

qüvvələri tərkibində gəmi kap itanı vəzifəsində döyüşmüş, Bakı  Qafqaz İslam  Ordusu  tərəfindən 

azad  edildikdən  (15  sentyabr  1918)  sonra  Azərbaycan  Xalq  Cü mhuriyyətinə  qarşı  Gəncədə  gizli 

inqilab i  iş aparmışdır.  1919  ilin  əvvəllərində  Bakıya qayıt mış,  mayda  Cü mhuriyyət Hö ku mətinə 

qarşı fəhlə tətillərinin  keçirilməsində fəal  iştirak etmişdir.  1919-20  illərdə "Hü mmət" təşkilatının 

rəhbərlərindən  biri,  RK(b)P  Qa fqaz  Ölkə  Ko mitəsi  yanında  gizli  hərbi  inqilab  qəra rgahının  və 

Bakı  bolşevik  partiya  ko mitəsi  tərəfindən  yaradılmış  hərbi  təşkilatın  üzvü  olmuşdur.  Komitənin 

gizli fəaliyyət göstərən "Xüsusi dəniz e kspedisiyası"nın iştira kçısı idi. Ekspedisiya Ba kıdan Sovet 

Rusiyasına neft və neft məhsulları aparır, oradan isə Bakıya pul, döyüş sursatı, siyasi ədəbiyyat və 

s. gətirirdi. Paris sülh k onfransı (1919-20) Ali Şurasının  Azərbaycanın istiqlaliyyətini tanımasını 

Əli  Bayramov  Azərbaycan  xalq ına  və  bütün  Şərqin  müsəlman  xalq larına  qarşı  "böyük  xəyanət"  adlandırmışdı.  "Paris 

cəllad larının  Zaqaf-qaziyada  siyas əti"  adlı  məqaləsində  o,  Antanta  dövlətlərinin   bu  addımını  impe ria list  dövlətlərin  

qəsbkarlıq  plan ları  kimi  qiy mət ləndirird i.  Bayra mov  A zərbaycan  Ko mmun ist  (bolşeviklə r)  Part iyasının  I  quru ltayında 

(1920,  fevra l)  Mərkə zi  Ko mitənin  üzvü  seçilmişdi.  Azə rbaycan  Xalq  Cü mhuriyyəti  Höku mət ini  silahlı  üsyan  yolu  ilə  

devirməyə, dövlət çevrilişi et məyə çağıran bəyannamən i Əli Bayra mov da imza la mışdı.   

 

 



 

 





Dostları ilə paylaş:
1   ...   150   151   152   153   154   155   156   157   ...   282


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə