[]



Yüklə 6,32 Mb.

səhifə17/282
tarix08.03.2018
ölçüsü6,32 Mb.
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   ...   282

54 

 

  




55 

 

  



 

da  dfövlət  dili  kimi  qəbul  edild i.  A zərbaycan  dilinin  öyrənilməsi  və  savadsızlığın  ləğvi  üçün  kurslar  yaradıldı, 

həmin kursla rın aparılmasına təcrübəli mütə xəssislər cəlb ed ild i.  

Azərbaycan ordusunun mənəvi durumuna, hər bir döyüşçünün mənsub olduğu xalqın tarixi  keçmişini öyrənməsinə, 

qəhrəmanlıq nü munələri əsasında tərbiyələndirilməsinə böyük diqqət verild i. Bu  ba xımdan  Sə məd bəy Meh mandarov ço x 

dəyərli fikir və tə kliflə r  irə li sürdü. Hə min  fikirlərin  mahiyyəti bundan ibarət idi ki, Azərbaycanın qəhrə manlıq tarixi hə m 

araşdırılmalı, həm də  xalq  kütlələrinə çatdırılmalı  idi. Hərbi nazir bu istiqamətdə aparılan  işlərdə, eyni  zamanda, ifratçılığa 

varmağın,  milli  tərbiyənin  millətçiliklə  əvəz  o lunmasının   da  tərəfdarı  deyildi.  Nazir  Azərbaycan  xalqının  qəhrəmanlıq 

tarixinin kitablar halında çap edilərək qoşun hissələrinə çatdırılmasın ı vacib vəzifələrdən biri sayırd ı. 

Milli ordu quruculuğunda atılan ilk addımlardan biri də yeni hərb i geyim  formasına  keçilməsinin qərara alın ması 

oldu. Milli üslubda hazırlan mış yeni hərbi geyim əsgər və zabitlərdə milli ruhun fo rma laşdırılmasına müsbət təsir göstərirdi. 

Bu  məqsədlə  xüsusi  komissiya  yaradılmışdı.  Hə min  ko missiyaya  general-leytenant  Əlağa  Şıxlinski  rəhbərlik  edirdi. 

Azərbaycan ordusu 1919 il yanvarın  11-dən yeni-milli hərbi formaya keçdi. 

Milli hərbi  kadrla rın hazırlan ması da Hərb i Na zirliyin qarşısında duran mühüm vəzifə lərdən idi. Bu  məqsədlə hələ 

türk  qoşunlarının  Azərbaycanda  olduğu  vaxt  Gəncədə  fəaliyyətə  başlamış  podpraporşiklər  məktəbin in  fəaliyyəti  yenidən 

quruldu və onun statusu artırılaraq, Praporşik lər mək təbinə çevrildi. Məktəbdə təlim-tərbiyə işləri də  yenidən quruldu. 1919 

ilin  sonunda  Praporşiklər  məktəbin in  əsasında  Hərbiyyə  məktəbi,  Azərbaycan  ordusu  üçün  milli  hərbi  kadrlar  hazırlayan 

İstehkamçılar məktəbi, Hərbi dəmiryolçular məktəbi və Hərbi feldşer məktəbi də açılmışdı. 

Hərbi  Na zirliy in fəaliyyəti sayəsində, çətinliklər o lsa da, orduya çağırış işi yeni sistem əsasında quruldu. Nəticədə, 

əhali  orduda  xid mətə  müsbət  münasibət  bəsləməyə  başladı.  Bir  sıra  məmurların  qanunsuz  hərəkətlərinə,  varlıların  rüşvət 

verərək,  övladla rın ı  hərb i  xid mətdən  a zad  et məsinə,  fərarilik,  zabit lər  arasında  intiza msızlıq  hallarına  ba xmayaraq,  ordu 

quruculuğunda müsbət dəyişikliklər üstünlük təşkil edirdi.  Bunun bir səbəbi də o idi ki, Hərbi  Nazirlik  mənfi hallara qarşı 

digər müvafiq orqanlarla, xüsusilə Da xili İşlə r Na zirliyi ilə ə lbir mübarizə aparırd ı. 

Hərbi  na zir  Sə məd  bəy  Mehmandarov  ordu  quruculuğundakı  çətinliklə rdən  bəhs  edərkən  hələ  1918  ilin  deka-

brında göstərirdi ki, fərariliy in əsas səbəblərindən biri çağırış orqanlarının  fəaliyyətinin  düzgün qurulmaması ilə bağlıdır. O, 

açıqca bildirird i ki, hərbi xidmətə yalnız rüşvət verib "canlarını qurtara bilməyən " şəxslər cəlb olunurlar və buna görə də 

qoşun hissələrində bir nəfər də olsun imkanlı adamın övladı yoxdur. İmkanlı adamların övladlarına yalnız Praporşiklər 

məktəbində rast gəlmək olardı ki, onlar da öz arzuları ilə təhsil almağa gəlmişdilər. Hərbi mükəlləfiyyətin əsas ağırlığı 

kasıbların üzərinə düşiirdü. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1918  il dekabrın  25-də Səməd bəy Mehmandarov hərbi  xid mətə çağırışı yaxşılaşdırmaq  məqsədilə  xalqa  müraciət 

etdi.  Müraciət  A zərbaycan  və  rus  dillərində  çap  ed ilərək  əhali  arasında  yayıldı.  Hərbi  nazirin  mü raciətində  türk  qo-

şunlarının Azərbaycanda olduğu zaman çağırış  işində yol verilmiş nöqsanlara, o cümlədən, hərbi hissələrdə əsgərlərə qarşı 

fiziki güc tətbiq edilməsinə, əsgərlərin ağ ır  məişət şəraitinə to xunulur, onların aradan qald ırılması üçün görülən qətiyyətli 

tədbirlərdən  bəhs  olunurdu:  "İndi  isə  qoşun  düzəltməyi  öz  öhdəmə  götürmüşəm  və   cəmi  vətəndaşları,  istər  fəqir,  istər 



dövlətli, əsgərliyə çağırıram. Hər kəs ki, bir dövlətli uşağını qələmdən salıb azad etsə, böyük cəzaya düçar olacaqdır və 

burası da məlum olsun ki, əsgərlər yaxşı geyinəcəklər və yeməklərinin də yaxşı olmağına mən çox çalışıram. Otaqları isti 

olacaq və hər bir əsgər üçiin ayrı yorğandöşək hazırlatmışam ". 

Həyata keçirilən bu tədbirlər A zərbaycan ordusunun forma laşdırılması işini xey li sürətləndirdi. 

Güclü ordu formalaşdırılması üçün vacib olan mü xtəlif hərb i strukturun yaradılması, qoşunların ərzaq və digər va-

sitələrlə tə min olun masının ya xşılaşdırılması, hə mç inin  zabit lərin  maaşlarının va xtaşırı art ırılması hə m Hö ku mətin, hə m də 

Hərbi  Na zirliyin  daimi  nə zarətində  id i.  Bu  sahədə  hərbi  nazirliklə  Na zirlər  Şurası  arasında  sıx  əlaqə  yaradılmışdı.  Hərb i 

nazir 1919 ilin apre lində ordunun forma laş dırılması üçün büdcədən ayrılacaq vəsaitin miqdarı barədə Höku mətə tə klif verdi. 

Höku mət bu təklifi təsdiq etdi.  Həmin vəsait 399,4  milyon  manata bərabər  idi  ki, bu da dövlət büdcəsinin 27,7%-ni təşkil 

edirdi. 


Ölkənin  müdafiə qüdrətinin  möhkəmləndirilməsi üçün Azərbaycan Höku məti həm də  fəal  xarici siyasət yeridirdi. 

Bu baxımdan, həm nüfuzlu dünya ölkələri  ilə, həm də yaxın qonşularla qarşılıq li əlaqələrin qurulmasına cəhd göstərilirdi. 

Belə  ki, Azərbaycanla  Gürcüstan arasında hərbi əməkdaşlıq gücləndirildi və bu ə mə kdaşlığı niza mlayan hüquqi baza  kimi 

1919 il iyunun 16-da iki respublika a rasında hərbi saziş imza landı. Sa zişi Azə rbaycan Höku mət i tərə findən xa ric i işlə r na ziri 

Məmməd   Yusif  Cəfərov, hərbi na zir Sə məd bəy Meh mandarov və Baş ərkani-hərbin  (Baş qərargahın)  rəisi Mə mməd bəy 

Sulkeviç imzaladılar. Tiflisdə üç il  müddətinə imzalan mış həmin sazişə görə tərəflərlərdən hər hansı biri  xarici  müdaxiləyə 

mə ruz  qala rsa,  digəri  ona  kö mə k  göstərməli  idi.  Tə rəflərin  razılığına  əsasən,  2  həftə  ərzində  Ermənistana  da  bu  sazişə 

qoşulmaq hüququ verilird i. Ancaq Azərbaycan və Gürcüstan torpaqlarına göz dikən Ermənistan bu müqaviləyə qoşulmad ı. 

Göstərilən sazişdən əlavə, Azərbaycanla  Gürcüstan arasında hərbi-texniki əməkdaşlıq haqqında da sənəd imzalandı. 

Hə min  sənədə  əsasən,  Gürcüstan  həm  hərbi  te xnika  və  sursatla,  həm  də  hərbi  kadrların  hazırlanması  işində  Azərbaycana 

kö mək  göstərdi.  Gürcüstandan  gətirilmiş  silah,  sursat  və  təchizat  Azərbaycanın  şimal  sərhədlərini  qoruyan  qoşun 

bölmələrinin maddi-texniki imkan ların ı xey li yaxşılaşdırdı. 

Höku mətin,  o  cümlədən  Hərb i  Nazirliyin  gördüyü  tədbirlər  nəticəsində  Azərbaycan  ordusunun  döyüş  qabiliyyət 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   ...   282


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə