[]



Yüklə 6,32 Mb.

səhifə264/282
tarix08.03.2018
ölçüsü6,32 Mb.
1   ...   260   261   262   263   264   265   266   267   ...   282

443 

 

birlikdə A zərbaycan tərəfini tə msil et mişdir. ZDFR-in süqutundan sonra (1918,  26  may)  Hac ınski  mayın  27-də yaradılan 



Azərbaycan Milli Şu rasının üzvü olmuşdu. O, Milli  Şuranın Azərbaycanın İstiqlal bəyannaməsini qəbul edən 26 üzvündən 

biri idi. 

Azərbaycan  Xalq  Cü mhuriyyətinin  1-ci  Höku mət  kabinəsi  təşkil  olunarkən,  Batu mda  olmasına  ba xmayaraq, 

Hacınski  A zərbaycanın  ilk  xarici  işlər  naziri  təyin  edilmişdi.  O,  Os manlı  dövləti  xarici  işlər  nazirliyindən  Azərbaycanın 

müstəqilliy inin  Rusiya  və  Avropa  ölkələri  tərəfindən  tanınmasında  vasitəçi  olmasını  xahiş  etmişdi.  Os manlı  dövləti  ilə 

Azərbaycan  Xalq  Cü mhuriyyəti  arasında  dostluq  müqaviləsini  (Batum  müqavilələri  (1918)  Azərbaycan  tərəfindən 

M.Ə.Rəsulzadə  ilə  birlikdə  Hacınski  imzalamışdır.  Müqavilən in  4-cü  bəndinə  əsaslanan  Rəsulzadə  və  Hacınski  Os manlı 

dövlətindən  erməni-daşnak  soyqırımlarına  məru z  qalan   Azərbaycana  hərbi  yard ım  üçün  müraciət  etmişdilər.  Os manlı 

dövləti  ilə  Bakı-Batum  neft  kəmərinin  istismarına  dair,  Cənubi  Qafqaz  dəmir  yollarından  istifadə  haqqında  sazişlər  də 

imzalan mışdı.  Hacınski  1918  il  iyunun  14-də  Gü rcüstan  Respublikası  höku mətinə  etiraz  notası  göndərmiş,  gürcü 

qoşunlarının  Borçalı  qəzası  hüdudlarından  dərhal  çıxarılmasını  tələb  etmişdi.  Hacınski  Cənubi  Qafqaz  respublikaları 

arasında  sərhədlərin  dəqiqləşdirilməsi  üçün  müştərək  ko missiyalar  yaratmaq  təklifi  ilə  Gürcüstan  və  Ermənistan 

respublikaları  höku mətlərinə  mü raciət  etmişdi.  O,  iyulun  15-də  Höku mət  başçısı  Fətəli  xan  Xoyskiyə  müraciət  edərək, 

ermənilərin dinc türk-müsəlman əhalisinə qarşı törətdiklə ri soyqırımlarını təhqiq et mək üçün fövqəladə təhqiqat komissiyası 

yaradılmasın ın zəruri o lduğunu bildirmişdi. Hacınski İstanbuldakı A zərbaycan nümayəndə heyətinin başçısı M.Ə.Rəsulzadə 

ilə  müntəzə m rəsmi əlaqə sa xla mışdır. 

Azərbaycan Xa lq  Cü mhuriyyəti  2-ci Hö ku mət  kabinəsində xa ric i  işlər naziri olmuş Hac ınski  1918  il oktyabrın  6-

dək  hə m  də,  müvəqqəti  olaraq,  nəza rət  nazirliyinə  rəhbərlik  et miş,  6  oktyabrdan  is ə  ma liyyə  na ziri  olmuşdur.  Hacınski 

ma liyyə  naziri  kimi  1918  il  noyabrın  28-də  A zərbaycan  Xa lq  Cü mhuriyyəti  ilə  Şima li  Qafqa z  Dağlı  Xalq ları  İttifaq ı 

Respublikası  arasında  müqavilə  imzalamışdır.  Müqaviləyə  görə,  Dağlılar  Respublikasına  10  milyon  rubl  faizsiz  borc 

vermişdi. O, 3-cü Hö ku mət kab inəsində dövlət nəzarətçisi vəzifəsin i tuturdu. 

Hacınski  Azərbaycan  Parlamentin in  üzvü  olmuşdur.  O,  Əlimərdan  bəy  Topçubaşovun  başçılığı  ilə  Paris  sülh 



konfransında (1919-20) iştirak edən nü mayəndə heyətinin tərkibinə daxil id i. Paris sülh danışıq ları zamanı Ə.Topçubaşovla 

birlikdə ABŞ,  B.Britaniya, Almaniya, İta liya,  Türkiyə, İran və b. ölkə lərin başçıları, dövlət nümayəndələri, dip lo matla rı  ilə 

görüşərək, Azərbaycan  xalq ının  istiqlal  mübarizəsi, ölkənin ağır iqtisadi vəziyyəti,  zəngin neft ehtiyatı haqqında  məlu mat 

vermişdir. 

1919 il sentyabrın 16-da  Parisdə ABŞ vətəndaşı M.Robinovun Azərbaycan nümayəndə heyətinin ma liyyə müşaviri 

təyin edilməsi haqqında Ə.Topçubaşovla birlikdə saziş  imzala mışdır.  Hacınski  Parisdə də Azərbaycan Xalq  Cü mhuriyyəti 

və Dağlıla r Respublikası a rasında ikitərə fli sazişin hazırlan masında iştira k et mişdir. 

Azərbaycana  qayıdan  Hac ınski  1919  ilin   noyabrında  baş  nazir  Nəsib  bəy  Yusifbəyli  ilə  b irlikdə   Ermən istan 

hökuməti  ilə  danışıq lar  aparmaq  üçün  Tiflisə  getmiş,  noyabrın   23-də  Azərbaycan  Xalq   Cü mhuriyyəti  ilə  Ermənistan 

Respublikası arasında sülh sazişinin imzalan masında iştirak etmişdir. Səfər zamanı Hacınski Parisdə Azərbaycan-gürcü birgə 

iqtisadi bölməsinin sədri  kimi  Gü rcüstan hökumətinə  məru zə etmiş,  iri  ingilis və amerikan cəmiyyətləri  ilə A zərbaycan və 

Gü rcüstan  üçün  çox  mühüm  və  sərfəli  olan  iqtisadi  müqavilələ rin  lay ihələrin i  gətirdiy ini  bildirmişdir.  Hacınski  Dövlət 

Müdafiə  Ko mitəsinin  1919  il  9  dekabr  tarixli  qərarı  ilə  Fətəli  xan  Xoyski  və  Məmmədrza  bəy  Vəkilovla  birlikdə 

Azərbaycan-Ermənistan konfransında iştira k edəcək höku mət nü mayəndə heyətinə daxil edilmişdi.  Konfransda (1919, 14-

21 dekabr) çıxış edən Hacınski bild irmişdi  ki, A zərbaycan və  Ermən istan respublikaları arasında dostluq münasibətlərinin 

yaranmasına  əsas  maneə  mübahisəli  ərazilər  məsələsidir.  Qafqaz  respublikaları  müstəqil  dövlət  kimi  ittifaqda  - 

konfederasiyada birləşsələr, bu mübahisəli məsələ lər ö z-ö zünə həll ediləcəkd ir. 

Hacınski "Müsavat" partiyasının 2-ci qurultayında (1919, 2-11 dekabr) partiyanın siyasi ko missiyasının və MK 




444 

 

üzvü seçilmişdi. Dekab rın 24-də N.Yusifbəylin in yeni Höku mət kabinəsində Hacınski daxili işlər naziri, 1920 il fervalın 18-



dən isə ticarət, sənaye və ərzaq naziri və zifəsini tut muşdu. 1920  il  fevralın  5-də Hac ınski yollar na ziri Xudadat bəy Məlik-

Aslanovla  Azərbaycan  Xalq  Cü mhuriyyəti  ilə  Gürcüstan  Respublikası  arasında  sərbəst  yük  daşınması  haqqında  tranzit 

müqaviləsi və ona əlavə saziş imzalamışdır. 

1920  il  martın  30-da  Höku mət  istefa  verd ikdə,  A zərbaycan  Cü mhuriyyəti  Parlamenti  yeni  Hö ku mətin  təşkilini 

Hacınskiyə tapşırdı.  O, b ir  müddət Parla mentdə fəaliyyət göstərən partiya və fra ksiya nümayəndələri  ilə danışıqla r apardı, 

hətta  bolşeviklə rlə   də  görüşdü  və  onlara  öz  hö ku mətində  nazir  vəzifə ləri  də  tə klif  etdi.  Bo lşeviklərdən  müsbət  cavab 

almayan Hacınski aprelin  22-də yeni höku mət təşkil etməyin  mü mkün olmadığın ı, Parlamentin sədrini əvəz edən Məmməd 

Yusif  Cə fərova  bild irmiş,  hə mçin in  "Müsavat"  partiyasından  çıxdığ ını  və  bolşeviklə r  partiyasına  daxil  olduğunu  bəyan 

etmişdi.Azərbaycan Xalq Cü mhuriyyətinin taleyi üçün son dərəcə məsuliyyətli b ir  zamanda Hacınskinin  lənglik göstərərək 

hökuməti təşkil edə bilməməsi hakimiyyət böhranını daha da dərinləşdirmişdi. 

Azərbaycan  Xa lq  Cü mhuriyyəti  devrildikdən  sonra  Hac ınski  A zərbaycan  Sovet  Sosialist  Respublikası  Ali  Xa lq 

Təsərrüfatı Şurasında, Zaqafqaziya Dövlət Plan Ko mitəsində mü xtə lif  rəhbər vəzifə lərdə çalış mış, Azə rbaycan şəhərlərinin 

abadlaşdırılmasında  iştirak  etmişdir.  1920  il  mətbuatında  Hacınskin in  Azərbaycanın  tikinti-quruculuq  işlərinə  dair 

məqa lələ ri dərc edilmişdir. 

Sovet hakimiyyəti dövründə Azərbaycanın başqa görkəmli ict ima i-siyasi  xadimləri  kimi  Hacınski də repressiyaya 

mə ruz qalmışdır. L.Beriyanın göstərişi ilə  1930 il dekabrın 3-də Tiflisdə Zaqafqa ziya Dövlət Siyasi İdarəsi (DSİ) tərəfindən 

həbs  edilərə k,  ağır  işgəncələr  verilən   Hac ınski  "Azərbaycan  Milli  Mərkə zin in"  işi  üzrə  ittiha m  olun muşdur  (ba x 

"Azərbaycan Milli Mərk əzi "(Bakı)). 

Ağır həbsxana həyatına dö zməyərək ürək xəstəliy inə və vərəmə tutulan Hacınski, istintaq sənədlərinə görə, "özünü 

asmaqla" intihar et mişdir. 



 

Əd.: 

Aзepбaйджанская  Демократиская    Pecnублика  (1918-1920),  Внешняя  политика  (документы  и  материалы)  ,  Б.,  1998;  

Azərbaycan Demokratik  Respublikası: Azərbaycan Hökuməti (1918-1920), B., 1990; Azərbaycan tarixi, 7 cilddə, c.5, B., 2001; Elşad Qoca, 

Sibir dərsi, B., 2000; Qasımlı M ., Hüseynova E., Azərbaycanın xarici işlər nazirləri, B., 2003. 



 

HACIYEV  Bay ra m  İbrahim oğlu (30.6.1900, Şuşa  - ? ) - Azə rbaycan Xalq  Cü mhuriyyəti 

Parlamentinin  xüsusi qərarı (bax Xaricə təhsil almağa göndərilən azərbaycanlı tələbələr haqqında 



qərar)  ilə  dövlət  hesabına  ali  təhsil  a lmaq  üçün  xaricə  göndərilmiş  tələbələ rdən  biri.  Şuşa  realnı 

mə ktəbini  bit irmişdir  (1918).  Parla mentin  1919  il  1  sentyabr  tarixli  qə rarına  əsasən,  təhsilini 

iqtisadiyyat  sahəsində  davam  etdirmə k  üçün  Parisə  (Fransa)  göndərilmişdir.  A zərbaycanda  sovet 

hakimiyyəti  qurulduqdan  sonra  xaricdə  dövlət  hesabına  təhsil  alan  azə rbaycanlı  tələbələ rin 

vəziyyətini  öyrənən  Azə rbaycanlı  Tələbələr  İttifaqının  1923-25  illə r  üçün  mə lu matında   onun 

təhsilinin bit məsinə  6 ay qaldığ ı göstərilird i.  Sonrakı taley i barədə  mə lu mat 

aşkar olun mamışdır. 

HACIYEV  Xasbulat İsmayıl oğlu  (21.1.1900,  Şuşa  - ?) – A zərbaycan Xa lq  Cü mhuriyyəti 

Parlamentinin   xüsusi qərarı (bax Xaricə təhsil almağa göndərilən azərbaycanlı tələbələr haq-qında 



qərar) ilə  dövlət hesabına ali təhsil a lmaq üçün xa ricə  göndərilmiş tələbələ rdən biri. 1917 ildə İrəvan 

kişi  gimnaziyasını  bitirmiş,  Petroqrad  dağ-mədən  institutuna  daxil  olmuş,  lakin  madd i  çətinlik 

üzündən təhsilini yarımçıq buraxıb geri qayıt mağa  məcbur olmuşdu. Parlamentin 1919  il 1 sentyabr 

tarixli qəra rına əsasən, təhsilini davam etdirmə k üçün Rusiyaya göndərilmişdir. Sonrakı ta leyi barədə  

mə lu mat aşkar o lun ma mışdır.  

 

 



 

 

 



HACIYEV  Mə mməd  bəy  Kərim  bəy  oğlu  (6.3.1896,  Şuşa  -  ? )  - 

Azərbaycan  Xalq   Cü mhuriyyəti  Parla mentinin   xüsusi  qərarı  (ba x  Xaricə  təhsil  almağa  göndərilən 



azərbaycanlı tələbələr haqqında qərar) ilə dövlət hesabına ali təhsil a lmaq üçün  xa ricə göndərilmiş 

tələbələrdən  biri.  Şuşa  rea lnı  mə ktəbini  b itirmişdi  (1916).  Parla mentin  1919  il  1  sentyabr  tarixli 

qərarına  əsasən,  təhsilini  maşın-qayırma   sahəsində  davam  etdirmək  üçün  Berlin  Universitetinə 

(Almaniya)  göndərilmişdir.  A zərbaycanda  sovet  hakimiyyəti  qurulduqdan  sonra  xaricdə  dövlət 

hesabına  təhsil  alan  azərbaycanlı  tələbələrin  vəziyyətini  öyrənən  Azərbaycanlı  Tələbələr  İttifaqının 

1923-25  illə r üçün məlu mat ında onun təhsilin in bitməsinə il yarım qald ığı göstərilirdi. Sonrakı taley i 

barədə mə lu mat aşkar o lunma mışdır. 

HACIZADƏ  Mirzə  Məşədi  Yusif  oğlu,  Mirzə  bəy  Göy-Gö l 

(1897,  Gəncə - 1980,  İstanbul) - A zərbaycan Xa lq  Cü mhuriyyəti Pa rla mentinin  xüsusi qərarı 

(ba x  Xaricə   təhsil  almağa  göndərilən  azərbaycanlı  tələbələr  haqqında  qərar)  ilə   dövlət 

hesabına  ali  təhsil  almaq  üçün  xaricə  göndərilmiş  tələbələrdən  biri.Yelizavetpol  kişi 

gimnaziyasını  b itirmiş  (1915),  Xarkovdakı  Novo-Aleksandr  İnstitutunun  kənd  təsərrüfatı  və 

meşəçilik  şöbəsində  oxu muşdur.  Parlamentin   1919  il  1  sentyabr  tarixli  qərarına  əsasən, 

təhsilini  kənd  təsərrüfatı  sahəsində  davam  etdirmək  üçün  Be rlin  Universitetinə  (Almaniya) 

göndərilmişdir.  Təhsilini  başa  vurduqdan  sonra  Hacızadə  artıq  sovet  işğalına  məru z  qalmış 

Azərbaycana  dönə  bilmə mişdir.  O,  1926  ildə  Berlində  doktorluq  dissertasiyası  müdafiə  

etmişdir. Bu illərdə bütün cəhdlərinə 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   260   261   262   263   264   265   266   267   ...   282


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə