[]



Yüklə 6,32 Mb.

səhifə94/282
tarix08.03.2018
ölçüsü6,32 Mb.
1   ...   90   91   92   93   94   95   96   97   ...   282

170 

 

 



 


171 

 

bayraq  qəbul  edildi.  Cü mhuriyyətin  Dövlət  bayrağı  Aprel  işğalı  (1920)  nəticəsində  ləğv  edilsə  də,  A zərbaycan  xa lqının  



istiqlal mübarizəsində böyük ro l oynadı. 1988 ildə A zadlıq hərəkatı başlandıqda üçrəngli bayraq yenidən qaldırıldı. Bununla 

da  Məhəmməd  Əmin  Rəsulzadənin  u zaqgörənliklə   dediyi  "Bir  kərə  yüksələn  bayraq  bir  daha  enmə z  "kəla mı  özünü 

doğrultdu. Bu tarixi akt Azərbaycan SSR rəhbərliyin in də fəaliyyətinə ciddi təsir göstərdi. 1990 il noyabrın 17-də Naxçıvan 

Muxtar  Respublikası  Ali  Məclisinin  Heydər  Əliyevin  sədrliy i  ilə  keçən  1-ci  sessiyasında  Azərbaycan  Cümhuriyyətinin  

üçrəngli  Dövlət  bayrağı  Naxçıvan  Mu xtar  Respublikasının  dövlət  bayrağı  kimi  qəbul  o lundu,  1990  il  noyabrın  29-da 

"Azərbaycan  SSR-in  adın ın  və  dövlət  bayrağının   dəyişdirilməsi  haqqında"  fərman  verildi  və  1991  il  fevralın  5-də  

qanunvericilik orqanı tərəfindən təsdiq olundu. Azərbaycan Respublikasının Dövlət bayrağı haqqında əsasnamə hazırlandı. 

Dövlət  bayrağı  haqqında  məsələ  Azərbaycan  Respublikası  Konstitusiyasında  təsbit  edilmişdir.  Konstitusiyanın  23-cü  

maddəsinin  II  bəndində  göstərilir  ki,  "Azərbaycan  Respublikasının  Dövlət  bayrağı  bərabər  enli  üç  üfüqi  zolaqdan 

ibarətdir. Yuxarı zolaq mavi, orta zolaq qırmızı, aşağı zolaq yaşıl rəngdədir və qırmızı zolağın ortasında bayrağın hər iki 

üzündə ağ rəngli aypara və səkkizguşəli ulduz təsvir edilmişdir. Bayrağın eninin uzunluğuna nisbəti l:2-dir". 

Azərbaycan  Xalq  Cü mhuriyyəti  dövründə  Dövlət  bayrağı  ilə  birlikdə  Dövlət  gerbi,  Dövlət  möhürü  və  Dövlət  

himnin in rəs mi qaydada qəbul edilməsi sahəsində müəyyən tədbirlər görülmüşdü. Dövlət gerb i və Dövlət  möhürü haqqında 

ilk  dəfə  1919  il  ma rtın   23-də   müsabiqə  elan  o lun muşdu.  1920  il  yanvarın   30-da  Dövlət  bayrağı  istisna  olmaq la,  digər 

rə mzlə r  ü zrə  daha  əhatəli  müsabiqə  keçirmə k  qərara   alındı.  Dövlət  gerb inin  layihəsi  də  sifa riş  verild i.  A zərbaycan  SSR 

Cü mhuriyyət  Hö ku mətin in  bu  sahədəki  tədbirlərindən  imtina  etmiş,  ö z  gerbin i  qəbul  etmişdi.  A zərbaycan  müstəqilliyini 

bərpa edəndən (1991,18 oktyabr) sonra 

 

 




172 

 

dövlət gerbi haqqında yeni müsabiqə elan olundu. Müsabiqə komissiyasına daxil olan eskizlər Azərbaycan Respublikasının  



Milli Məc lisində geniş  mü za kirə ed ild i, la kin onlar qənaətbəxş hesab olunmadı.  Buna görə  də yu xarıda bəhs olunan gerb 

layihəsini  bərpa  et mə k  qəra ra  a lındı.  A zərbaycan  Xa lq  Cü mhuriyyəti  dövründə  hazırlanmış  gerb   lay ihəsi  rəssam 

R.Mə mmədov tərəfindən təkmilləşdirildi.  1993 il 19 yanvar tarixli Konstitusiya qanunu ilə   Dövlət gerb inin  rəngli və  ağ-

qara təsviri,  fevralın  23-də  isə  Əsasnaməsi təsdiq edildi. Əsasnamədə göstərilirdi ki, "Azərbaycan Respublikasının  Dövlət  

gerbi palıd budaqlarından və sünbüllərdən ibarət qövsün üzərində yerləşən Şərq qalxanın ın təsvirindən ibarətdir.  Qalxanın  

üstündə Azərbaycan Respublikası  Dövlət bayrağının  rəngləri fonunda səkkizguşəli u lduz, u lduzun  mərkəzində alov təsviri 

vardır. Azərbaycan Respublikası  Dövlət gerb inin  rəngli təsvirində uldu z ağ, alov qırmızı, palıd  yarpaqları yaşıl, sünbüllər 

sarı, habelə qalxanın düy mələri və palıd qozaları qızılıd ır". 

Azərbaycan  Xalq  Cü mhuriyyəti  dövründə  qeyd  olunan  müsabiqəyə  baxmayaraq,  Dövlət  himn i  də  rəsmən  qəbul 

edilmə mişdi.  La kin   hə min   dövrdə  bəstəkar  Üzeyir  Hacıbəylinin   "Azərbaycan  marşı"  məşhur  olmuşdur.  Bəstəkar  Aydın 

Əzimov  tərəfindən  böyük  xor  və  orkestr  üçün  aranjeman  edilmiş  "Azərbaycan  marşı"  (sözləri  Əh məd  Cavadındır)  Milli 

Məclisin  1992  il  27  may  tarixli  qərarı  ilə  Dövlət  himn i  kimi  qəbul  o lunmuşdur.  1993  il  ma rtın  2-də  A zərbaycan 

Respublikasının Dövlət himn i haqqında Əsasnamə təsdiq edilmişdir. 

Azərbaycan  Respublikasının  Pre zidenti  Heydər  Əliyev  dövlət  müstəqilliyin i  təcəssüm  etdirən  müqəddəs  atribut-

ların  vətəndaş  cəmiyyətinin  formalaş masında,  gənclərin  vətənpərvərlik  tərb iyəsində  rolunu  nəzərə  alaraq  1998  il  13  mart 

tarixli "Azə rbaycan Respublikasının dövlət atributla rın ın təbliğ i işinin gücləndirilməsi haqqında" sərəncam imzala mışdır. 

Azərbaycan  Cü mhuriyyətinin  digər  rə mzlə rin in,  o   cü mlədən  dövlət  möhürünün,  orden  və  medallarının   hazır-

lan masına  da  xüsusi  fikir  verilmişdir.  Müsabiqəyə  təqdim  o lunmuş  bəzi  eskizlər  A zərbaycan  Respublikası  Dövlət  Siyasi 

Partiyala r  və  İctimai  Hə rəkat lar  arxiv ində  indiyədək  saxlanılır.  Xalq  rəssamı  Mikayıl  Abdullayevin   yazdığ ına  görə, 

eskizlərin müə lliflə ri içərisində nəinki Bakıda, hətta Cənubi Qafqa zın d igər şəhərlərində yaşayıb yaradan rəssamla r da olub. 



 

Əd.:  Azərbaycan  Respublikasının  Konstitusiyası,  B.,  2002;  Aзepбaйджанская  Демократическая  Pecnублика  (1918-1920). 

Законодательные  акты (сборник документов),  Б., 1998.  Azərbaycanda  dövlətçilik  və  onun rəmzləri  (tərtibçisi  və  mətnin  müəllifı  Nailə 

Vəlixanlı), B., 2000; Əliyev İ., M əhərrəmov E., Azərbaycan Respublikasının Dövlət rəmzləri, B., 2000; M ərdanov M isir, Quliyev Əsgər

Azərbaycan Respublikasının dövlət rəmzləri, B., 2001. 



 

AZƏRBAYCAN XALQ CÜMHURĠYYƏTĠNĠN ERMƏNĠSTANDAKI   DĠPLOMATĠK   NÜMAYƏN- 

DƏLĠYĠ  -  A zərbaycan  Xalq  Cü mhuriyyətinin  Ermənistan  Respublikasında  fövqəladə  və  səlahiyyətli 

nümayəndəliyi.Nü mayəndəlik  iki  dövlət  arasında  diplomatik  münasibətlərin  tənzimlən məsində,  habelə  Ermənistan 

Respublikası  ərazisində  keçmiş  İrəvan  quberniyasının  türk-müsəlman   əhalisinin  mənafelərin in  müdafiə  o lun masında, 

onların  vəziyyətinin  öyrənilməsində,  ermən i  millətçilərin in  bölgədəki  etnik  təmizləmə-soyqırımı  siyasətinin,  qis mən  də 

olsa,  qarşısının  alın masında  mühüm  ro l  oynamışdır.  Azərbaycan  Xalq   Cü mhuriyyəti  Hö ku məti  səfir  vəzifəsinə  əvvəlcə 

Məmməd  Rza  Ve kilovun  namizədliyini  irəli  sürmüş,  la kin  məsələnin  həlli  obyektiv  və  subyektiv  səbəblər  üzündən 

yubandığından,  həmin  vəzifəyə  Höku mətin  1919  il  29  yanvar  tarixli  qərarı  ilə  A zərbaycan  Fövqəladə  Təhqiqat  Komis-

siyasının  (AFTK)  üzvü  Məmməd  xan  Təkinski  təyin  edilmişdir.  O,  tezliklə  İrəvana  gələrək,  səlahiyyətlərin in  icrasına 

başlamış  və  bu  vəzifədə  səmərəli  fəaliyyət  göstərmişdir.  Məmməd  xan  Təkinskinin  Azərbaycan  Höku mətinə  ünvanladığı 

mə lu matla rda  Ermən istanın  daşnak  hökumətinin  yiyələndiy i  Qə rbi  A zərbaycanda,  həmçin in  ələ  keç irməyə  can  atdığı 

Naxçıvan  mahalında  yerli  azərbaycanlı  əhaliyə  qarşı  törətdiyi  qanlı  cinayətlərdən  ətraflı  danışılır  və  bunların  qarşısını, 

qismən də olsa, a lmaq üçün zəru ri tədbirlə rin görü lməsi vacib sayılırdı. 

Məmməd  xan  Təkinskin in  səmərə li  d iplo mat ik  fəaliyyətindən  çox  narahat  olan  Ermənistan  hökuməti  mü xtəlif 

əsassız  bəhanələrlə  onun  geri  çağırılmasına  nail  olmuşdu.  Bundan  sonra  diplomatik  nü mayəndəliyə  Əbdürrəhim  bəy 

Haqverdiyev və  M. Mirbabayev,  1920  ilin  fevralında  isə  Teymur  bəy  Makinski  başçılıq  et mişlər.  Nü mayəndəlik  Aprel  işğa-

lından (1920) sonra,1920 ilin mayında ləğv edilmişdir. 

AZƏRBAYCAN  XALQ  CÜMHURĠYYƏTĠNĠN  HƏRBĠ  ORDENLƏRĠNĠN,  MĠLLĠ  HĠMNĠNĠN,  GER-

BĠNĠN  VƏ  MÖHÜRÜN ÜN  HAZIRLANMASI  HAQ QINDA  QƏRAR  -  A zərbaycan  Xalq  Cü mhuriyyəti  dövlət 

rə mzlə rin in  yaradılmasına  həsr  olun muş  mühüm  qəra r.  1920  il  yanvarın  30-da  Cü mhuriyyət  Höku məti  tərəfindən  qəbul 

edilmişdir. Qərar iki bənddən ibarət id i: birinci bənddə hərbi nazirə ordenlərin eskizlərinin, ikinci bənddə isə maarif nazirinə 

milli himn in, dövlət gerbinin və möhürünün layihələrinin hazırlan ması ilə bağlı o laraq müsabiqələr elan etmək tapşırılmışdı. 



AZƏRBAYCAN  XALQ  CÜMHURĠYYƏTĠNĠN  XARĠCDƏKĠ  NÜMAYƏNDƏLĠKLƏRĠ  Azərbaycan  Xalq  

Cü mhuriyyəti  Höku mətini  xarici  dövlətlərdə  təmsil  edən  diplo matik  missiyalar.  Azərbaycan  Xalq  Cü mhuriyyətinin  

diplo matik  münasibətlər  yaratdığ ı  və  dostluq  müqaviləsi  bağladığı  ilk  dövlət  Osmanlı  imperiyası  o lmuşdur.  Azərbaycan 

Xalq  Cü mhuriyyəti Höku məti Os manlı imperiyası ilə geniş və hərtərəfli dip lo matik münasibətlər yarat maq üçün Əlimərdan 

bəy  Topçubaşovu  1918  ilin  avqus tunda  fövqəladə  elçi  və  səlahiyyətli  na zir  kimi  İstanbula  göndərmiş  və  ona  diplomatik 

nümayəndə  kimi  bütün  səlahiyyət və  hüquqlar  verilmişdi.  Əlimərdan  bəy  Topçubaşov  Azərbaycan nümayəndə  heyətinin 

başçısı kimi Paris sülh konfransına (1919-20) yola düşənə qədər, İstanbulda olduğu müddətdə, Os manlı sultanı, Os manlı 

dövlətinin baş 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   90   91   92   93   94   95   96   97   ...   282


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə