05 Allerji na



Yüklə 51,3 Kb.

tarix24.04.2018
ölçüsü51,3 Kb.


‹.Ü. Cerrahpafla T›p Fakültesi Sürekli T›p E¤itimi Etkinlikleri

Allerjiler Sempozyumu

15-16 Mart 2001, ‹stanbul, s. 45-51 

S

ü



re

k

li



T›

p E


itimi E

tk

in



lik

le

ri



‹.Ü. Cerrahpafla

T›p Fakültesi

Sürekli T›p E itimi

Komisyonu

Allerji ve Allerjik Çocu¤a Yaklafl›m

Prof. Dr. Necla Akçakaya

Allergy kelimesi Yunanca’da di¤er anlam›na gelen allos’dan üretilmifltir.

Allerji veya hipersensitivite normalde iyi tolere edilen bir maddeyle olu-

flan de¤iflmifl (anormal) bir reaksiyon olarak tan›mlanmaktad›r. Clemens von

Pirquet 1906’da allerjiyi de¤iflmifl reaksiyon olarak tarif etmifl, 1923’de de Co-

ca ve Coke Atopi de¤imini kullanm›flt›r.

Bugün allerji (hipersensitivite) afl›r› duyarl›l›k Tip I hipersensitivite olarak

da adland›r›lmaktad›r.

Allerjik reaksiyona yol açan maddeye allerjen denmektedir.

Allerjik yap›n›n genetik bir dayana¤› mevcuttur. Genetik geçifl için kesin

bilgiler mevcut de¤ilse de poligenik geçifl kabul edilmektedir. Bugün allerjik

olup olmamak genetik ve çevresel faktörlere ba¤lanmaktad›r. Ailesel allerji =

45

‹mmünizasyon



‹nfeksiyondan korunma

Sensitizasyon

Allerji

Allerjik hastal›k



Tolerans

‹mmün cevap oluflmaz



Primer antijenle karfl›laflma


• Necla Akçakaya

46

atopi öyküsü olan bir çocu¤un allerjik olma ihtimali atopi öyküsü olmayana



oranla daha fazlad›r.

Bir allerjik evebeyni olan çocu¤un allerji gelifltirme flans› %30-50 iken eve-

beynlerin her ikisi de allerjikse bu oran %60-80’e ulaflmaktad›r. Çevresel fak-

törler de allerjide önemlidir. Allerjenle temasla allerjene karfl› yüksek düzeyde

duyarl›l›k kazanma olas›l›¤› da artmaktad›r. Duyarl›l›k erken yafllarda baflla-

yabildi¤i gibi eriflkin dönemine kadar duyarlanma oluflmayabilmektedir. fiah-

s›n bir allerjene karfl› duyarlaflt›¤›nda art›k her karfl›laflmada allerjik reaksiyon

gösterme riski tafl›maktad›r. Düflük düzeyde allerjenle temas hafif hastal›k ya-

Antijenle temas

Genetik yap›

Normal

Defektif


Tolerans

Atopi


Düflük konsantrasyon

ya da antijenle temas

Düflük konsantrasyonda

antijenle temas

Hastal›k yok

Anne sütü

Ev hayvanlar›

Di¤er etkenler

Çok düflük konsantrasyonda

temas (endüstriyel maddeler)

Hastal›k

Yafl


Enfeksiyon

Do¤um ay›

Suni beslenme

HLA


Haplotip

Yafl, sex


Di¤er genler

Ast›m


Saman nezlesi

Di¤er allerjik hastal›klar




parken yüksek düzeyde karfl›laflma daha a¤›r tablolara yol açabilir. Sürekli al-

lerjik uyaranla karfl›laflan hastada (primed) allerjene duyarl›l›k artmakta gide-

rek düflük düzeydeki allerjenede a¤›r cevaplar oluflabilmektedir.

Çevresel etkenler olarak;

1. Do¤um ay›

2. Anne sütü ile beslenme

3. Sigara duman›

4. Bebeklikte geçirilen enfeksiyonlar

5. Hava kirlili¤i allerjinin gelifliminde etkili olmaktad›r.



Allerjik hastal›klar› iki ana grupta toplamak mümkündür:

1. Atopik allerjik hastal›klar (genetik yap› önemli)

• Ast›m

• Saman nezlesi



• Göz allerjisi

• Süt allerjisi

• Gastrointestinal allerji

Allerji ve Allerjik Çocu¤a Yaklafl›m •

47

O

O



IL2

T cell


proliferasyonu

GM CSF


IL3

‹mmün cevap

IIF Ng

Makrofaj


aktivasyonu

TH1


uyar›r

uyar›r


IL4

Mast hücresi

üzerinde IgE

reseptörlerinin

geliflimini sa¤lar

IL10


Mast hücre

büyümesi


Allerjik cevap

IL5


Eozinofil

matürasyonu

TH2

uyar›r


IgE

yap›m›


uyar›r

önler


Antijen sunan hücre

O



• Necla Akçakaya

48

2. Non  atopik  allerjik  hastal›klar  (genetik  yap›  olmaks›z›n  da  toplumun



bir k›sm›nda görülen tablolar)

• Ürtiker - Angioödem

• Anafilaksi

• G›daya intolerans

• ‹laç allerjileri

Allerji  ne  zaman  düflünülmelidir.  Atopik  allerjik  hastal›klar  için  yani  as-

t›m,  saman  nezlesi,  Atopik  dermatit,  süt  allerjisi  gibi  tablolar  için  en  önemli

bulgu ailesel allerji yani atopi varl›¤›d›r; ailesel atopi yükü veya hastan›n ken-

disinde geçmiflte veya halen bir atopik allerjik tablo mevcutsa ve hastada tipik

klinik bulgular varsa tan› koymak ve allerjiyi düflünmek mümkündür.

Ast›m için tipik olan sürekli veya mevsimsel wheezing, epizodik öksürük,

nefes darl›¤› gibi bulgularla gelen hastada tan› koymak ve ast›m› düflünmek

oldukça kolayd›r. 

Ancak s›k tekrarlayan akci¤er problemleri olanlarda atefl olsun olmas›n sü-

rekli  antibiyotik  uyguland›¤›  bir  gerçektir.  E¤er  ateflsiz  tekrarlayan  akci¤er

semptomlar› varsa immün yetmezlik, kistik fibroz gibi baz› hastal›klar yan›n-

da ast›m da mutlaka aranmal›d›r.

Sadece  öksürükle  gelen  ast›m›n  olabilece¤i  mutlaka  ak›lda  tutulmal›d›r.

Her h›fl›ldayan hastaya da ast›m diye yaklafl›lmamal›d›r. Do¤umdan itibaren

h›fl›lt›  varsa  malformasyonlar,  di¤er  yafllarda  da  yabanc›  cisim,  tüberküloz

aranmal›d›r.

Allerjik rinit için sürekli veya mevsimsel burun ak›nt›s› (su gibi), öksürük,

burun t›kan›kl›¤› buna ba¤l› a¤›z aç›kl›¤›, burun kafl›nt›s› gibi klinik belirtiler

varsa bunlar sürekli veya mevsimsel oluyorsa gene tan›s›n› koymak oldukça

kolayd›r. Ancak burunda geniflleme, burun köprüsünün genifllemesi, infraor-

bital bölgede ödem varsa a¤›z aç›k, kubbe damak gece horlamalar› varsa iflit-

me bozuklu¤u, kulakta dolgunluk hissi ve tekrarlayan otitis media, KBB uz-

manlar› CSOM diyerek ara ara tüp takt›klar› bir hasta karfl›s›nda iseler bunun

tedavi  görmemifl  kronik  bir  allerjik  rinit  olabilece¤ini  ve  mutlaka  adenoidit

vs’den ay›rtedilmesi gerekti¤inin ak›lda tutulmas› gerekir. Sürekli veya mev-

simsel k›rm›z› bir göz, gözde yanma, batma, çapaklanma fotofobi, ak›nt› gibi

akut  allerjik  konjunktivit  tablosunun  bilinmemesi  veya  atlanmas›  mümkün

de¤ildir.  Ancak  kronik  allerjik  konjunktivitin,  palpebral  konjunktiva  ve  lim-

bustaki de¤ifliklikler nedeniyle di¤er konjunktivitlerden ay›rt edilmesi zordur.




Allerji ve Allerjik Çocu¤a Yaklafl›m •

Atopik dermatitin tipik bulgular› nedeniyle tan›s›n›n zor olmad›¤› ancak süt

allerjisinin di¤er baz› gastrointestinal hastal›klara kar›flabilece¤i ak›lda tutul-

mal›d›r. Görüldü¤ü gibi tipik belirtiler d›fl›nda olan allerjik atopik tablolar di-

¤er  baz›  hastal›klarla  kar›flabilmekte  tan›  konulamad›¤›nda  kronik  tablolara

yol açarak daha da karmafl›k bir görünümde ortaya ç›kmaktad›r.

Ailesel atopi, yükü, kendisinde halen mevcut veya geçmiflte olan bir aller-

jik  tablo  ve  tipik  klinik  bulgular  örne¤in  allerjik  nezlesi  olan  birinde  burun

mukozas›n›n flifl ve soluk oluflu, berrak burun ak›nt›s›n›n mevcudiyeti, ast›m

için gö¤üste wheezing h›fl›lt› ast›m tan›s›n›, k›pk›rm›z› berrak ak›nt›l› bir göz

allerjik konjuktiviti, derideki lezyonlar allerjik dermatiti düflündürür. Allerjik

hastada zaman zaman tamamen normal bulgularla da karfl›laflabildi¤imizi bil-

mek gerekir. Yani allerjik hastal›klar›n semptomatik hastal›klar fleklinde görü-

lebilece¤ini bu nedenle tekrarlayan bulgular›n mevcudiyetinde allerjiyi arafl-

t›rmam›z gerekti¤ini bilmeliyiz. Allerji tan›s›n› koymada öykü, aile anamnezi

ve klinik bulgular yan›nda laboratuar testleri de mevcuttur. Bunlar tarama ve

özel testlerdir. Allerji tarama testi olarak uygulanan bir test total IgE’dir. IgE

allerjenlere karfl› oluflan bir antikordur. Normal insanlar›n serumunda çok dü-

flük olan bu antikor genellikle allerjik flah›slarda yükselir. Ancak %20 vakada

yalanc› pozitif yalanc› negatiflikleride mevcuttur.

Allerjisi kan›tlanm›fl olan vakalarda IgE normal olabildi¤i normal insanlar-

da da IgE yüksek olabilmektedir (parazit). Bir di¤er tarama testi kan ve nazal



smearda eozinofil say›m›d›r. Bunlar›n yüksek oluflu allerjiyi düflündürmektedir.

Ancak ay›r›c› tan›s›n›nda iyi yap›lmas› gerekmektedir. Phadiatope bir allerjen

grubuna karfl› oluflan IgE antikorlar›n› ölçer. ‹yi bir tarama testidir. Allerji ta-

n›s› için yap›lan di¤er özel testler ise deri testleridir. 



Deri testleri; uygulama ve okunma aç›s›ndan özel e¤itim gerektirdi¤inden

bu konuda e¤itimli sa¤l›k teknisyeni ve allerjist taraf›ndan yap›lmal› ve okun-

mal›d›r. Bu test en çabuk, en ucuz ve en do¤ru sonucu veren testlerden biridir.

Çocukta  sadece  çizme  (stratch)  test  uygulan›r.  ID  test  daha  hassas  olmas›na

ra¤men çocukta riski nedeniyle uygulanmamaktad›r. 

RAST: Radioallergosorbent test allerjiyi çok iyi gösteren testlerdendir. Sa-

k›ncas› pahal› olufludur. Bu nedenle hangi allerjenlerin istenece¤i allerjist tara-

f›ndan seçilmelidir. G›da allerjisi için besinlerle yap›lan provakasyon ve elimi-

nasyon testleri önemlidir. Ancak hastahane flartlar›nda uzman taraf›ndan ya-

p›lmal›d›r.

49



• Necla Akçakaya

50

ALLERJ‹K HASTANIN KORUNMASI



Ev tozu akarlar› en s›k görülen allerjnedir. Çocuklarda en s›k allerji etkeni-

dir. Bunlardan korunmak için;

• Hal› ve tüylü eflyalar›n kald›r›lmas›

• Yatak ve yast›klara akarlar›n geçemiyece¤i plastik vinil k›l›flar›n geçi-

rilmesi

• Akarlar›n  temizlik  materyali  ile  uzaklaflt›r›lmas›,  eflyalar›  55  °C’nin



üzerinde y›kamak, hal›lar›n özel süpürge ile temizlenmesi

• Rutubeti %45’in alt›nda tutmak

• Akarasid kullan›lmas›

• Tüylü  hayvanlardan  kaç›nmak  (allerjen  tükürük,  idrar  ve  deri  sal-

g›lar›nda bulunur)

• Hamam böceklerinden korunma

• Ev içi mantar sporlar› için pencere pervazlar›, dufl duvarlar› perdeler,

saks›lar (su + çamafl›r suyu ile silinmeli)

• Ev d›fl› mantar sporlar› için pencereleri kapal› tutmak

• Pasif sigara içimini önlemek (solunum yolu irritan›, akci¤er geliflimini

olumsuz  etkilemekte  ve  akci¤er  fonksiyonlar›n›n  bozulmas›na  yol  açmak-

tad›r).


ALLERJ‹N‹N ÖNLENMES‹

Riskli çocuklara;

1. Anne sütünün verilmesi

2. Anne sütü yoksa hipoallerjenik mamalar›n verilmesi

3. Kat› g›dalar›n 6 aydan önce verilmemesi inek sütü, yumurta, soya, yer

f›st›¤›, bal›k 1 yafl›ndan evvel verilmemesi (g›da k›s›tlamas›n›n besin allerjisi

ve atopik dermatit geliflimine etkisi fazla ast›m geliflimine etkisi az)

4. Do¤um zaman›n›n polen mevsimine rastlamamas›

5. Ev içinde akar temizli¤inin yap›lmas›

6. Ev de tüylü hayvan bulundurulmamas›

7. Ailenin yaflad›¤› ortamda sigara içilmemesi



Allerji ve Allerjik Çocu¤a Yaklafl›m •

KAYNAKLAR

1.

Sly RM. Allergic disorders. In: Textbook of Pediatrics. Nelson WE, Behrman RE, Kliegman RM, Aruin AM (eds).



Chapter 133, 1996.

2.

Warner JO, Jackson WF. A Colour Atlas of Pediatric Allergy 1. Mosby Year Book Europe Limited, 1994.



3.

Bierman CW, Pearlman DS, Shapiro GG, Busse WW. Allergy Asthma and Immunology from Infancy to Adult-



hood. WB Saunders Company, 1996.

51



Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə