08-transvest‹k fet‹fi‹zm-4



Yüklə 49,76 Kb.

tarix02.10.2017
ölçüsü49,76 Kb.


New/Yeni Symposium Journal • www.yenisymposium.net

Temmuz 2011 | Cilt 49 | Say› 3



181

Sertralin ile Baflar›l› Bir fiekilde Tedavi Olan Bir

Prebubertal Transvestik Fetiflizm Vak’as›

VAK’A TAKD‹M‹

Esra Güney*, Mehmet Fatih Ceylan**, fiahnur fiener***

*

Çorum Devlet Hastanesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Bölümü, Çorum.



**      Gülhane Askeri T›p Akademisi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Anabilim Dal›, Ankara.

***     Gazi Üniversitesi, T›p Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Anabilim Dal›, Ankara.

Yaz›flma Adresi:

Mehmet Fatih Ceylan

GATA Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD.

Tel: +90312 3043796

E-adres: mehmetfceylan@yahoo.com

ÖZET


Sertralin ‹le Baflar›l› Bir fiekilde Tedavi Olan Bir Prepubertal Transvestik Fetiflizm Vak’as›

Transvestik fetiflizm cinsel uyar›lmay› sa¤lamak amac› ile karfl›t giyinmedir. Bu vak’a sunumunda ye-

nileyici bir biçimde annesinin iç çamafl›rlar›n› giyme düflüncesi ve dürtüsü olan ve bunlar› giydi¤i za-

man bundan haz alan 9 yafl›ndaki erkek hastadan bahsedilecektir.  Hasta sertralin ile baflar›l› bir fle-

kilde tedavi edilmifltir. Transvestik fetiflizmin erken yaflta fark edilmesi ve erken müdahale, hastal›-

¤›n tedavisi aç›s›ndan son derece önemlidir.

Anahtar Kelimeler: transvestik fetiflizm, sertralin, çocuk

ABSTRACT


Successful treatment of transvestic fetishism with sertralin in a prepubertal child

Transvestic fetishism is cross-dressing for purpose of sexual excitement.. This case report describes

a 9 year old boy who had recurrent thoughts and urges to dress his mother undergarments, and

wearing them for pleasure. Patient was successfully treated with sertraline. Awareness of transves-

tic fetishism at an early age and early intervention are important for treatment.

Keywords: transvestic fetishism, sertraline, child



G‹R‹fi

Transvestik fetiflizm, karfl› cins giysilerini giyme-

nin yan› s›ra yo¤un ve cinsel uyar›c› fantezilerin, cin-

sel dürtülerin veya davran›fllar›n yineleyici bir biçim-

de ortaya ç›kmas› olarak tan›mlanmaktad›r. DSM-

IV’de bu fantezi ve davran›fllar›n belirgin bir s›k›nt›ya

yol açmas› ve psikososyal ifllevsellikte bozulmaya ne-

den olmas› kriterleri yer alsa da (American Psychiat-

ric Association 2000), birçok olgunun bu davran›fllar-

dan rahats›zl›k duymamas› nedeniyle çeflitli araflt›r-

mac›lar taraf›ndan transvestik fetiflizmin temel tan›m-

lay›c› özelli¤inin “cinsel arzu ve uyar›lma ile harekete

geçen karfl›t giysicilik davran›fl›” oldu¤u kabûl edil-

mektedir (Wheeler ve ark. 2008). Transvestik fetiflizm

cinsel disfori ile birlikte olabilirse de, ergenlik ve erifl-

kinlik cinsel kimlik bozuklu¤unda transvestik feti-

flizm tan›s› konulmamaktad›r. Transvestik davran›flla-

r›n baz› bireylerde psikososyal stres faktörleriyle ilifl-

kili oldu¤u ve yat›flt›r›c›-sakinlefltirici bir etki sa¤lad›-

¤›, baz› bireylerde ise stres faktörlerinden ba¤›ms›z

olarak sâdece haz ve doyum amac›na hizmet etti¤i bil-

dirilmektedir. Bu nedenle transvestik fetiflizmin sâde-

ce özgül bir cinsel davran›fl sapmas› de¤il, ayn› za-

manda kiflinin stresle bafla ç›kma yöntemlerinden biri

de olabilece¤i yâni depresyon veya anksiyeteyi azalt-

maya hizmet edebilece¤i ileri sürülmektedir (New-

ring ve ark. 2008). 

Hemen her zaman erkeklerde rastlan›lan bu s›ra

d›fl› cinsel eylem s›kl›kla çocukluk ve erken ergenlik

döneminde bafllar ve genellikle eriflkinli¤e dek gizli

kal›r (Newring ve ark. 2008). Olgular›n 2/3’ünde kar-

fl›t giysicilik davran›fl› çocuklukta bafllad›¤› bildiril-




New/Yeni Symposium Journal • www.yenisymposium.net

Temmuz 2011 | Cilt 49 | Say› 3



182

mifltir (Osborne ve Wise 2008). Bu yaz›da erken çocuk-

luk döneminde saptanan, sertralin ile baflar›l› bir fle-

kilde tedavi edilen nâdir rastlanan bir transvestik feti-

flizm olgusu tart›fl›lm›flt›r.

OLGU

9 yafl›nda, üçüncü s›n›f ö¤rencisi prepubertal er-

kek hasta 4 y›ld›r devam eden kad›n k›yafetlerini top-

lama ve giyme yak›nmalar›yla annesi taraf›ndan po-

liklini¤e getirildi. Anneden al›nan bilgiye göre, f›rsat›-

n› buldukça annenin iç çamafl›rlar›n›, elbiselerini,

ayakkab›lar›n› giymeye çal›fl›yormufl. Annenin k›ya-

fetlerini alarak odas›na gidiyor, kendi iç çamafl›rlar›n›

ç›kard›ktan sonra annenin iç çamafl›rlar›n› giyiyor-

mufl. Hasta kad›n k›yafetlerini giymekten hoflland›¤›-

n› (özellikle iç çamafl›r) ve “karfl› koyamad›¤› bir is-

tek” duydu¤unu ifâde ediyordu. Bu s›rada yo¤un bir

heyecan ve mutluluk hissi ile birlikte penil ereksiyon

oluyor, bir yandan da yakalanma korkusu yafl›yor-

mufl. Penil ereksiyon olurken, genellikle penisiyle oy-

nuyor ve bundan zevk al›yormufl. 5 yafl›ndan bu yana

devam eden ve haftada en az iki üç kez tekrarlayan bu

davran›fllar› nedeniyle birçok kez anneden dayak ye-

di¤i için, son bir senedir bu davran›fllar› anne uyurken

veya evde olmad›¤› zamanlarda gizlice yapmaya bafl-

lam›fl. Anne k›yafetlerinin kullan›ld›¤›n›, eflyalar›n›n

yeri de¤iflti¤i için fark ediyormufl. Hasta, annesi k›zd›-

¤› için, bâzen k›yafetlerini giyip giymeme konusunda

flüphe yaflad›¤›n› ve “difllerini s›karak kendisine engel

olmaya çal›flt›¤›n›” belirtiyordu. Kendisini engelleye-

bilirse k›yafetleri giymek yerine, eline al›p dokunuyor

ve okfluyormufl. Zaman zaman annenin iç çamafl›rla-

r›n› kendi dolab›na sakl›yor, anne taraf›ndan fark edil-

di¤inde k›z›larak ve uyar›larak tepki veriliyormufl.

Hasta ayr›ca baflka kad›nlar›n da iç çamafl›r›n› giymek

istek ve arzusunda oldu¤unu ancak yakalanmaktan

korktu¤u için buna kalk›flmad›¤›n› belirtmifltir.

Okulda uyumlu ve iletiflimi iyi olan hastan›n hem

k›z hem de erkek arkadafllar› olmas›na karfl›n erkek

arkadafllar›yla zaman geçirmeyi tercih ediyormufl.

Oyunlarda erkek rolünü tercih eden hasta erkeklerle

grup oyunlar›ndan hofllan›yormufl. Anneden al›nan

bilgiye göre flu ana kadar cinsiyetinden sözel olarak

memnuniyetsizlik dile getirmemifl ve k›yafet tercihle-

ri cinsiyetine uygunmufl. Ayk›r› giyim iste¤inden

utanç duydu¤u için bu durumdan okul arkadafllar›na

söz etmiyormufl. Okulda bir kez s›n›ftaki k›z arkadafl-

lar›ndan birine hofllanma yönünde bir ilgisi olmufl.

Geliflim ve âile hikâyesinde, hastan›n düflük sos-

yokültürel düzeyde bir ailenin ilk çocu¤u olarak dün-

yaya geldi¤i ö¤renilmifltir. Fizyolojik yolla, miad›nda,

3700 gram olarak do¤an hastan›n motor geliflimi ve

dil geliflimi zaman›nda olmufl. Âilenin do¤um öncesi

ve sonras› dönemde belirli bir cinsiyet beklentisi ol-

mam›fl. Ev d›fl›nda daha uyumlu oldu¤u belirtilen

hastan›n evde anne-babayla iletiflimi ve kurallara

uyumu daha azm›fl. 31 yafl›nda lise mezunu ve ev ha-

n›m› olan annenin majör depresyon tan›s›yla takip

edildi¤i, uyku hâli yapaca¤›n› düflündü¤ü için ilâç

kullanmak istemedi¤i ö¤renildi. Hastan›n 10 ayl›k bir

erkek kardefli varm›fl. Anne küçük çocu¤unun do¤u-

munun ard›ndan tahammülsüzlü¤ü, sinirlili¤i ve

mutsuzlu¤unun artt›¤›n› düflünüyordu. Yine annenin

yaflad›¤› sorunlar nedeniyle aile içinde de s›k-s›k ger-

ginlik ve tart›flmalar yaflan›yormufl. Anne taraf›ndan

hastaya, kardefline bakmas›, temizlik ve yemek yap-

mas› gibi görevler veriliyor, yapmak istemedi¤inde

zaman zaman fiziksel fliddet uygulan›yormufl. Baba

33 yafl›nda, ilkokul mezunu ve tesisatç› olarak çal›fl›-

yormufl. Hafta sonlar› da çal›flan baba bu nedenle ço-

cuklar›na zaman ay›ram›yormufl. Anneye göre karde-

fliyle iletiflimi iyi olan hastan›n, kardefline yönelik k›s-

kançl›¤› veya herhangi bir olumsuz davran›fllar› göz-

lenmemifl. Hastan›n âilesinde ayk›r› giyim davran›fl›-

n› örnek alabilece¤i herhangi bir olay›n yaflanmad›¤›

ve cinsel istismar öyküsünün olmad›¤› ö¤renildi. Has-

tada herhangi bir fiziksel hastal›k, ilâç kullan›m› ve

kafa travmas› öyküsü bulunmuyordu.

Ruhsal durum muayenesinde fiziksel geliflimi yafl›

ile uyumlu erkek hastan›n oryantasyonu tamd›. Hâf›-

za ve dikkat muayenesi normâl olarak de¤erlendiril-

di. ‹liflki kurma flekli pasifti. Sorulara k›sa yan›tlar ver-

me e¤iliminde oldu¤u ve ayk›r› giyim davran›fl› ile il-

gili sorular yöneltildi¤inde göz temâs›n›n azald›¤›,

daha çok yere bakarak konufltu¤u gözlendi. Duygula-

n›m› tedirgin ve anksiyeteli olan hastan›n, cinsel dav-

ran›fllar› konufluldu¤unda utanç, korku, kayg› ve en-

diflesinin artt›¤› dikkati çekti. Bu nedenle baz› sorula-

r›n cevab› ayn› sorunun birkaç kez sorulmas› sonra-

s›nda al›nabildi. Düflünce ak›fl› do¤al, düflünce içeri-

¤inde ayk›r› giyim davran›fl› ve aileyle yaflanan sorun-

lar ile ilgili u¤rafl›lar ve ikincil korku ve kayg›lar› hâ-

kimdi. ‹drak bozuklu¤u bulunmuyordu. Duyguduru-

mu hafif disforikti. Yarg›lama ve soyutlamas› normâl-

di. Hastal›k belirtileri ve sosyal uyum güçlüklerini bi-

liyor, ancak davran›fllar›n› de¤ifltiremiyordu. Ayk›r›

giyim davran›fllar›n› denetleyememe fleklindeki özgül

davran›fl alan›nda dürtü kontrolünün bozuk oldu¤u

düflünüldü.

Hastan›n klinik de¤erlendirmesinin ard›ndan ya-

p›lan fiziksel ve nörolojik muayenesi normâl olarak

de¤erlendirildi. Cümle Tamamlama Testi’nde “ne ya-



New/Yeni Symposium Journal • www.yenisymposium.net

Temmuz 2011 | Cilt 49 | Say› 3



183

z›k ki ben kötü huyluyum” gibi kendini suçlay›c› ö¤e-

lerin ve “isterdim ki annem ve babam beni çok sevse”

gibi de¤er verilmedi¤i ve sevilmedi¤i fleklinde alg›s›-

n›n yer ald›¤› gözlendi. Kovaks depresyon envanteri

puan› 28 (yüksek) idi. Özgüveni de¤erlendiren sorula-

ra verdi¤i “kötü bir çocu¤um”, “kendimden nefret

ederim”, “hiçbir zaman di¤er çocuklar kadar iyi ola-

m›yorum” gibi yan›tlar nedeniyle toplam puan›n yük-

sek oldu¤u gözlendi. Wechsler çocuklar için zekâ ölçe-

¤inin normâl oldu¤u belirlendi. Çekilen elektroensefa-

logram (EEG) normâldi. Endokrinolojik de¤erlendir-

mede d›fl genital yap›s› ve hormonal düzeyi normal

oldu¤u tesbit edildi.

Transvestik fetiflizm tan›s› konulan hastan›n karfl›

cinse âit k›yafet giyme dürtüsüne ve depresif duygu-

durumuna yönelik olarak hastaya sertralin 25 mg bafl-

land›. Ayk›r› giyim davran›fl› ve âileyle yaflanan so-

runlara yönelik olarak ilk iki ay boyunca haftal›k gö-

rüflmelerle takip alt›na al›nd›. Tedavinin 6. haftas›nda

olguda ayk›r› giyim ile ilgili davran›fllar›n tamamen

ortadan kalkt›¤› görülmüfl ve anne ile etkilefliminde

art›fl tesbit edildi. Tedavinin alt›nc› ay›nda ilâc› kesildi

ve hasta son 8 ayd›r herhangi bir yak›nmas› olmadan

takibimiz alt›ndad›r.

TARTIfiMA

Transvestik fetiflizmin s›kl›kla ergenlik periyodun-

da veya ergenlik öncesi dönemde “gizli” karfl›t giysi-

cilik davran›fllar› fleklinde bafllad›¤› bildirilmektedir.

Erken geliflimsel evredeki bu çocuklar, bu ayk›r› giyim

deneyimini cinsellikle ilgili bir davran›fltan çok, heye-

can verici ve zevkli bir aktivite olarak belirtirler. Örne-

¤in, çocu¤un annesi veya k›z kardefline âit k›yafetler,

zevk veren duyusal deneyimleri (kokusu, dokusu,

görsel ipuçlar› gibi) tetikleyebilir. Bu flekilde zaman

içinde bu davran›fllar klasik koflullanma yoluyla cinsel

uyar›lmaya yol açabilir.

Bu olguya ayk›r› giyim ile ilgili cinsel dürtü ve

davran›fllar›n yineleyici bir biçimde ortaya ç›kmas› ve

bu davran›fllar›n cinsel uyar›lmaya yol açmas› nede-

niyle transvestik fetiflizm tan›s› konulmufltur. Hasta-

n›n kendi cinsiyetiyle ilgili rahats›zl›¤› yoktu ve oyun-

cak seçimi, tercih edilen oyunlar ve oyun arkadafllar›-

n›n cinsiyetiyle uyumlu olmas› nedeniyle cinsel kim-

lik bozuklu¤u tan›s› d›fllanm›flt›r. Transvestik fetifliz-

mi, transseksüalizm gibi karfl› cinse âit k›yafetlerin gi-

yildi¤i di¤er durumlardan ay›ran temel özellik, trans-

vestik fetiflizmde bu davran›fllar›n cinsel arzu ve uya-

r›lmaya yol açmas›d›r (Wheeler ve ark. 2008).

Yine d›fl genital sistem muayenesinin ve cinsiyet

hormonlar›na yönelik de¤erlendirmenin normal ol-

mas› nedeniyle cinsel kimlik geliflimini etkileyebilecek

ara cinsiyet durumu (interseksüalite) ekarte edilmifltir.

Temporal lob epilepsisinin fetiflistik ve transvestik

davran›fllarla iliflkili olabilece¤i fleklindeki bildirimler

(Newring ve ark. 2008, Devinsky ve Vazquez 1993) ne-

deniyle EEG çekilmifltir. Hastada dürtü kontrolünü

bozarak, benzer davran›fllara yol açabilecek kafa trav-

mas› öyküsü bulunmamaktad›r.

Transvestik fetiflizmin geliflimi ve yerlefliminde âi-

le içinde stresi tetikleyen olumsuz tutumlar›n rol oy-

nayabilece¤i bildirilmektedir. Bu çocuklar›n stres dö-

nemlerinde kad›n k›yafetlerine yönelerek kendini sa-

kinlefltirme ve negatif duygusal durumlarla bafla ç›k-

ma çabas› gösterdikleri belirtilmifltir (Wheeler ve ark.

2008). Yine transvestik fetiflizmli çocuklar›n ebevenle-

rinin karfl›t cinsiyete âit rol beklentilerinin daha yük-

sek oldu¤u ileri sürülmüfltür. Bu olguda annenin yafla-

d›¤› sorunlar nedeniyle âile içinde s›k s›k gerginlik ve

tart›flmalar›n yaflanmas›, yine hastaya kardefline bak-

mas›, temizlik ve yemek yapmas› gibi yafl›ndan bek-

lenmeyecek ve erkeksi rol kimli¤iyle örtüflmeyen gö-

revlerin yüklenmesi ve uyum sa¤lamad›¤›nda fiziksel

fliddete mâruz kalmas›, bozuklu¤un yerlefliminde rol

oynam›fl olabilir. Bu süreçte çocu¤un kad›n k›yafetle-

rine yönelme davran›fl›, heyecan ve keyif verme gibi

olumlu duygular› ortaya ç›karma yan›nda stresi ve

olumsuz duygular› azaltma ifllevi kazanm›fl olabilir.

Transvestik fetiflizmli olgularda anne o¤ul çat›flma-

s›nda ortaya ç›kan öfke, hostilite ve reddedilme ile ka-

rakterize iliflki örüntüsünün yayg›n oldu¤u bildiril-

mektedir. Anne o¤ul aras›nda var olan mesafe nede-

niyle, transvestizmin sembolik bir tür ba¤lant›y› sür-

dürme ifllevi gördü¤ü fleklinde yorumlanm›flt›r (Zuc-

ker ve Bradley 1995). Bu olguda da benzer flekilde an-

ne ile belirgin çat›flmalar›n yafland›¤› dikkat çekmek-

tedir. Annenin k›yafetlerini giyme davran›fl›, bir yan-

dan anne ile sürdürülen tek duygusal ba¤lant› olarak

görünürken, di¤er yandan annenin belirgin olarak ra-

hats›z olmas›na karfl›n bu davran›fllar›n sürdürülmesi,

hastan›n anneye karfl› öfkesi ve yaflanan çat›flmalarla

iliflkili olabilir.

Transvestik fetiflizmin farmakolojik tedavisi ile il-

gili veriler bu alanda yap›lan olgu bildirimleri ile s›-

n›rl›d›r. Egoya yabanc› (egodistonik) kompulsif dürtü-

ler nedeniyle bozukluk dürtü kontrol bozukluklar› ve

obsesif kompulsif spektrum bozukluklar›na benzetil-

mektedir. Stein ve arkadafllar› (1992) obsesyon ve

kompulsiyonlar›n nörobiyolojik spektrumun kompul-

sif ucunda, transvestik fetiflizm gibi parafililerin ise

impulsif ucunda yer ald›¤›n› ileri sürmüfltür. Bu ne-

denle serotonin geri al›m inhibitörleri (SSGI) tedavide



en s›k kullan›lan tedavi seçene¤i olarak yer almakta-

d›r. SSG‹ dürtüselli¤i azaltmalar›n›n yan›nda ereksi-

yon güçlü¤ü ve cinsel isteksizlik yaparak da tedaviye

katk›da bulunabilir. Buspiron, fluoksetin, sertralin-lit-

huril kombinasyonu ve essitalopram ile olumlu

sonuçlar›n bildirildi¤i vak’a sunumlar› bulunmak-

tad›r (Fedoroff 1998, Jorgensen 1990, Rubenstein ve

Engel 1996, Prahaj 2004).

Bu prepubertal hastaya sertralin bafllanarak des-

tekleyici ve yönlendirici yaklafl›m›n uyguland›¤› haf-

tal›k terapiye al›nm›flt›r. Di¤er yandan, âile içinde stre-

si tetikleyen olumsuz tutumlar›n ve anne ile çat›fl-

malar›n azalt›labilmesi için eriflkin psikiyatrisine yön-

lendirilen anneye, psikiyatri uzman› taraf›ndan an-

tidepresan tedavi bafllanm›flt›r. Çocuk psikiyatrisi

poliklini¤inde olgunun takibi sürecinde anneye de

olumlu tutum ve davran›fllar› gelifltirmeye yönelik

dan›flmanl›k sürdürülmüfltür. Befl y›l gibi uzun

zamand›r süren flikâyetler, alt› hafta gibi k›sa bir

zamanda tamamen düzelmifltir.



SONUÇ

Bu vak’ada nâdir rastlanan ama tedavi edil-

medi¤inde yaflam kalitesi ve ifllevselli¤i önemli ölçüde

etkileyebilecek bu davran›fllar›n erken çocukluk

döneminde tesbit edilmifl olmas›n›n tedaviye olumlu

yönde katk› sa¤lad›¤› düflünülmüfltür. Çocukluk ve

ergenlik döneminde hasta ve ailesine yap›lacak

profesyonel yard›m ve gerekli görüldü¤ünde dürtü ve

kayg›lar› azaltmaya yönelik bafllanacak SSG‹ türü ilâç-

lar bozuklu¤unun olumlu sonlan›fl› aç›s›ndan önem-

lidir.

KAYNAKLAR

American Psychiatric Association (2000) Attention-deficit and

disruptive behavior disorders. American Psychiatric As-

sociation. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disor-

ders, Fourth Edition, Text Revision. Washington, DC.

Devinsky O, Vazquez B (1993) Behavioral changes associated

with epilepsy. Neurol Clin; 11:127-149.

Fedoroff JP (1998) Buspirone hydrochloride in the treatment of

transvestic fetishism. J Clin Psychiatry; 49: 408-409.

Jorgensen VT (1990) Cross-dressing successfully treated with

fluoxetine. N Y State J Med; 90: 566-567.

Newring KAB, Wheeler J, Draper C (2008) Transvestic Fetishism:

Assessment and Treatment. Laws DR, O’Donohue WT, edi-

tors. Sexual Deviance: Theory, Assessment, and Treatment,

Second Edition. New York: Guilford Press, 285-304.

Osborne CS, Wise TN (2005) Paraphilias. Balon R, Segraves RT,

editors. Handbook of Sexual Dysfunction. Informa Health

Care, 293-330.

Prahaj SK (2004) Escitalopram treatment of transvestic fetishism.

A case report. J Psychiatry; 7: 20-21.

Rubenstein EB, Engel NL (1996) Successful treatment of trans-

vestic fetishism with sertraline and lithium. J Clin

Psychiatry; 57: 92.

Stein DJ, Hollander E, Anthony DT, Schneier FR, Fallon BA,

Liebowitz MR, Klein DF. (1992) Serotonergic medications for

sexual obsessions, sexual addictions, and paraphilias. J Clin

Psychiatry; 53: 267-271.

Wheeler J, Newring KAB, Draper C (2008) Transvestic Fetishism:

Psychopathology and Theory. Laws DR, O’Donohue WT,

editors. Sexual Deviance: Theory, Assessment, and Treat-

ment, Second Edition. New York: Guilford Press, 272- 285.

Zucker KJ, Bradley SJ (1995) Gender identity disorder and psy-

chosexual problems in children and adolescent. New York:

Guilford Press.

New/Yeni Symposium Journal • www.yenisymposium.net

Temmuz 2011 | Cilt 49 | Say› 3



184



Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə