1-mavzu. Hasharotlar ekologiyasi fani rivojlanish tarixi


HASHAROTLARNING YASHASH JOYI VA AREALLARI



Yüklə 180,5 Kb.
səhifə10/15
tarix18.04.2022
ölçüsü180,5 Kb.
#85582
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   15
1-mavzu. Hasharotlar ekologiyasi fani rivojlanish tarixi
Insect Morphology and Systematics, 16248680811470158, Chin sevish Abdurauf Fitrat - 11.03.2016 16-14-20, 5 sinf 1-Mavzu Biologiya hayot haqidagi fan
HASHAROTLARNING YASHASH JOYI VA AREALLARI.

Biror hasharot turi tarqalgan va ma’lum ekologik sharoiti bilan ta’riflanadigan uchastka muayyan turning yashash joyi statiya deb ataladi.

Tabiatda ar bir tur ma’lum territoriyani ya’ni joyni egallaydi. Joyda turning tarqalishi qisman yoki butunlay muhitning ekologik sharoiti va va shu turning sharoitni tanlovchilik qobiliyatiga bog’liq. Bug’doyzorlar bug’doy tripsi, shved pashshasi, don qo’ng’izlari va boshqalr uchun statiya yoki yashash joyi hisoblanadi.

Yuqoridagi har bir statiya o’ziga xos o’simlik qoplami, tuprog’i, mikroiqlimi shunga o’xshash xususiyatga ega.

Lekin keyingi kuzatishlar ko’rsatishicha, turlar statiyani o’zgartirishi mumkin. Turlar statiyasini o’zgartirishi zonaga, yilning vaqti va hokazolarga qarab turli joyni egallashi mumkinligi aniqlangan. Bu qonuniyatlarni professor G.Ya.Bey-Biyenko yashash joyini o’zgartirish prinsipi deb atagan. Keng tarqalgan bir xil hasharotlarning o’zi shimoldan quruq yaxshi isiydigan ochiq ststiyalarni egallaydi. Janubda esa ancha nam va o’simliklar qalin o’sgan soya joylarda yashaydi. Issiq va quruq iqlimli oblastlarda statiyalarning mavsumiy almashinuva aniq seziladi.

Masalan, po’stloqxo’rlar o’rmonlarda va cho’llarda, daraxtlarning po’stloq osti, yarim sahrolarda esa tuproqqa, ilzga o’tadi va boshqalar. Xulosa qilib aytganda, hasharot turlari statiyasini o’zgartirishini aniq bilish zararkunanda hasharotlarga qarshi kurash choralarini aniqlashda katta amaliy ahamiyatga ega.

Yashash joyini tanlsh doimiylik prinsipi, uning antipodi—yashash joyini almashish prinsipi turning yashash muhiti bilan aloqasining murakkabligidan dalolat beradi. Turning yashash joyi bilan munosabatini tushunib va hisobga olmasdan uning ekologiyasi va ba’zi bir biologik tomonini tishunish mumkin emas hamda zararkunanda turlarga qarshi kursh foydali turlarni ko’paytirish, amaliy tadbirlarni ishlab chiqishni qiyinlashtiradi.


Yüklə 180,5 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   15




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə