1 QİYMƏTLƏNDİRM



Yüklə 3,31 Mb.

səhifə131/147
tarix14.09.2018
ölçüsü3,31 Mb.
1   ...   127   128   129   130   131   132   133   134   ...   147

365 

 

daxildir.Mübahisəli hallara strateji və taktiki seçimlər, rəqiblərin hərəkətləri, 

oliqopoliklərin qiymət siyasəti və s. daxildir. 

Qeyri-müəyyənliyin  mövcudluğu  optimal  qərarların  seçimi  prosesini 

çətinləşdirir və ağlagəlməz nəticələrin yaranmasına səbəb ola bilər. Təcrübədə 

iqtisadi  təhlillər  apararkən  əksər  hallarda  qeyri-müəyyənlik  amilində

yaranan  “şər”  göstəricisini  nəzərə  almağa  çalışırlar  və  determinantlaşş 

modellər  əsasında  hərəkət  edirlər.  Guman  edilir  ki,  qəbul  edilən  qərarlara 

təsir  edən  amillər  dəqiq  məlumdur.  Təəssüf  ki,  həqiqət  çox  vaxt  bu 

təsəvvürlərlə  üst-üstə  düşmür.  Ona  görə  də  idarə  edilməyən  amilləri  uçota 

almadan  səmərəli  qərarların  qəbul  edilməsi  siyasəti  əksər  hallarda  böyük 

həcmli iqtisadi, siyasi və başqa tərkiblərin itirlməsinə səbəb olur. 

qtisadi fəaliyyətdə riskin yaranmasının daha xarakterik səbəblərində

olan  qeyri-müəyyənliyə  nəzər  saldıqda  onu  qeyd  etmək  lazımdır  ki,  onun 

iqtisadi,  ticarət,  idarəedici,  maliyyə  fəaliyyətinin  digər  növlərinə  təsiri  və 

öyrənilməsi çox vacibdir, çünki sadalanan fəaliyyət növlərini birmənalı təyin 

etmək və reallaşdırmaq mümkün olmadıqda təcrübi vəziyyətləəks olunur. 

Qeyri-müəyyənlik  idarəetmə  qərarlarının  reallaşdırılması  şəraitlərində 

(ssenarilərində)  informasiyaların  qeyri-dəqiqliyi  və  natamamlığı  kimi  baş

şülür.  Qeyri-müəyyənliyin  təzahür  nəticələri  müsbət  (mənfəət,gəlir,  digə

fayda),  mənfi  (ziyan,  itki,  zərər)  və  sıfır  (gəlirsizlik)  ola  bilər.  Qeyri-

əyyənlikdən fərqli olaraq risk iştirakçılarından birinin nöqteyi-nəzərində

subyektiv  xarakteristikası  kimi  çıxış  edir  ki,  bu  da  onun  üçün  əlverişsiz 

ssenarilərin  və  ya  nəticələrin  reallaşdırılması  mümkünlüyünü  əks  etdirir. 

Riskə  bu  cür  baxış  qərb  və  yerli  ədəbiyyatda  əks  olunmuş  yanaşmadan 

fərqlənir. Belə ki, həmin ədəbiyyatlarda risk layihə parametrlərinin öz riyazi 

gözləmələrindən  istənilən  (müsbət  və  ya  mənfı)  kənarlaşmaları  kimi  şərh 

olunur və müvafıq dispersiya ilə ölçülür. Risk haqqında həmişə mənfi mənada 

danışırlar. Bundan başqa risk miqdar həddinə malikdir. 


366 

 

Risklərin  iqtisadi  ədəbiyyatlarda  ən  çox  istifadə  olunan  mümkün 

nəticədən asıllığına görə təsnifləşdirmə sxemi şəkil 1.2-də verilmişdir. 

 

Təbii



risklər

Nəqliyyat

riskləri

Ə

mlak



riskləri

stehsal

riskləri

Ticarət

riskləri

Ekoloji

risklər

Siyasi

risklər

Faiz riski

Kredit

riski

Birja riski

Müflisləşmə

riski

nflyasiya

və 

deflyasiya

riskləri

Valyuta

riskləri

Risklər

Xalis risklər

Spekulyativ

risklər

Maliyyə

riskləri

Likvidlik 

riski

Ə

ldən verilmiş 



xeyir riskləri

Birbaş

maliyyə

itkiləri riskləri

Şə

kil 1.2. Risklərin təsnifatı



Selektiv 

risklər

Kommersiya

riskləri

Pulun alıcılıq 

qabiliyyəti

ilə əlaqəli risklər

nvestisiya

riskləri

Gəlirliliyin aşağı

şməsi riskləri

 

             



 

 

 

14.2. Riskdən azad  gəlirlərin müəyyənləşdirilməsi 

Təcrübə  göstərir  ki,  investorlar  həm  riskli  və  həm  də  riskdən  azad  

gəlirlərin  dəqiq  hesablanması  qaydalarına  maraqlı  olurlar.  Çünki  onlar 

gəlirin  hər  iki  növünə  (riskli  və  riskdən  azad)  biganə  yanaşmırlar.  Elə  ona 

görə də, qiymətləndiricinin qarşısında duran başlıca vəzifələrdən biri də hə

riskli və həm də risksiz əməliyyatlar üzrə mövcud olan ənənəvi göstəricilərin 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   127   128   129   130   131   132   133   134   ...   147


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə