1 QİYMƏTLƏNDİRM



Yüklə 3,31 Mb.

səhifə25/147
tarix14.09.2018
ölçüsü3,31 Mb.
1   ...   21   22   23   24   25   26   27   28   ...   147

71 

 

Mülkiyyətə  əmlak  hüququnun  iqtisadi  bölgüsü  və  birləşdirilməsi  prinsipi. 

Azərbaycan  Respublikasının  Mülki  Məcəlləsində  nəzərdə  tutulan  əmlak  hüququ 

sistemi  əmlak  üzərində  mülkiyyət  hüququnun  dünyanın  sivil  ənənələrinə  uyğun 

surətdə  bölüşdürülməsinə,  satılmasına,  bağışlanmasına,  icarəyə  verilməsinə  və  s. 

imkan verir. 

Ə

mlak  üzərində  mülkiyyət  hüququnun  iqtisadi  bölgüsü  və  birləşdirilməsi 



deyərkən  əmlakın  yerləşdiyi  məkandan,  istifadə  hüququnun  müddətindən, 

xarakterindən,  növündən,  habelə  əmlaka  sahiblikdən  könüllü  (məsələn,  girov 

qoymaq) imtina etmək və ya məcburi qaydada (məhkəmənin qərarı ilə) məhrum 

olunmaq və s. nəzərdə tutulur. Eyni zamanda bunu mülkiyyət hüququ paketinin 

bölüşdürülməsi göstəriciləri də adlandırmaq olar. Həmin göstəricilər investorların 

və  əmlak  sahiblərinin  maraq  dairələrinin  təsiri  altında  formalaşır.  Şübhəsiz  ki, 

ə

gər  maraq  varsa,  bütün  hallarda  bu  maraqlar  əmlakın  dəyərinin  yüksəlməsinə 



təsir  göstərir.  Praktiki  həyatda  investorun  marağı  ilə  mülkiyyətçinin  marağının 

toqquşmasının əmlakın dəyərinə müsbət təsiri danılmazdır.  

 

4.4. Ətraf mühitlə bağlı olan prinsiplər 

 

Bu  qrupa  asılılıq,  uyğunluq,  tələb  və  təklif,  rəqabət,  dəyişkənlik, 

ə

laqələndirmə,  daha  səmərəli  istifadə,  azalan  və  artan  məhsuldarlıq  və  geriləmə  



prinsipləri  daxildir.  Onların  hər  biri  qiymətləndirilən  əmlakın  dəyərinə  özünə 

məxsus qaydada təsir edir.  

Asılılıq  prinsipi.  Bu  prinsipin  mahiyyəti  qiymətləndirmə  obyektinin 

dəyərinə  onu  əhatə  edən  əmlak  növlərinin  xarakterinin  və  dəyərinin  təsirində

ibarətdir.  Yəni,  ətrafdakı  əmlak  növləri  elə  struktura  malik  olarlar    ki,  əmlakın 

dəyəri kəskin surətdə fərqlənə bilər. Eyni yaşayış mənzilinin və binanın dəyərinin 

elit  rayona  nisbətən  adi  rayon  üzrə  fərqlənəcəyi  şübhəsizdir.  Bu  fərq  hələ  bina 

inşa edilməzdəəvvəl nəzərdə tutulan torpaq sahəsinin dəyərindən irəli gəlir. Eyni 

zamanda  hər  hansı  obyektə  onun  əhatəsinin  təsiri  olduğu  kimi,  əksinə  həmin 


72 

 

obyektin göstəricilərindən asılı olaraq ətrafındakıların dəyərinə əks təsirin olması 

da mümkündür.  

 

Uyğunluq  prinsipi.  Bu  prinsipin  mahiyyəti  əmlakın  maksimum  dəyərinə 

satılmasına  təsir  göstərən  amillərin,  yəni  müştərinin  zövqünə  və  yerli  bazarın 

ə

nənələrinə  uyğunluğundan  ibarətdir.  Burada  əsasən,  obyektin  təyinatı  üzrə 



istifadəyə  əlverişliliyi,  onun  memarlıq  üstünlükləri  və  s.  nəzərdə  tutulur.  Bu 

zaman  bazarın  tənəzzülü  və  tərəqqisi  amilləri  mühüm  rol  oynayır.  Yəni,  əmlak 

bazarı tənəzzüldədirsə, qiymətləndirmə obyektinə uyğunluq prinsipi üzrə çəkilə

xərc onun dəyərinin yüksəlməsi səviyyəsindən aşağı, əksinə, tərəqqidədirsə yuxarı 

olacaqdır. 

Uyğunluq  prinsipinin  təsirini  yaşayış  binası  tikilən  yerdə  daha  yaxşı 

şahidə etmək olar. Məsələn, köhnə tikililər arasında müasir binalar kompleksi 

tikilirsə,  onun  qiyməti  yeni  binalar  kompleksində  aparılan  obyektlər  ilə 

müqayisədə  xeyli  azala  bilər.  Belə  tikinti  həm  də,  ətrafda  yerləşən  evlərin 

dəyərinin  azalmasına  səbəb  olur.  Yeni  rayonda  tikilən  bina  ətraf  görünüşün 

cəlbediciliyi  hesabına öz dəyərini  artıra  bilər. Bahalı  olmayan  rayonda  və  köhnə 

tikililər  arasında  hər-hansı  daşınmaz  əmlaka  çoxlu  vəsait qoyularsa  bu obyektin 

dəyərindən aşağı qiymətləndirilməsi labüddür.  

Tələb və təklif prinsipi. Qiymətin tələb və təkliflə qarşılıqlı əlaqəliliyi klassik 

iqtisadiyyatın ən məşhur prinsiplərindən biri kimi qəbul olunur. Müəyyən müddə

ə

rzində  tələb  təklifə  uyğun  gəldikdə  qiymətin  də  həmin  dövrdə  sabitliyi  təmin 



edilmiş olur. Şübhəsiz ki, belə hallarda tələb və təklif həlledici amil olsa da bazarın 

təkmillik  səviyyəsi  özü  də  qiymətlərə  təsir  göstərir  (bazar  iştirakçılarının  sayı, 

ticarət  mədəniyyəti,  müqavilə  öhdəliklərinin  yerinə  yetirilməsi,  maliyyələşdirmə 

sxeminin sadələşdirilməsi, reklam və real gerçəkliklər üzrə inam və etibarlılıq və 

s).  

Təcrübə göstərir ki, tələb təklifə nisbətən qiymətlərin səviyyəsinə daha güclü 

təsir göstərir. Bu da, onun daha tez-tez dəyişkənliyi xarakteri ilə izah oluna bilər. 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   21   22   23   24   25   26   27   28   ...   147


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə