1 QİYMƏTLƏNDİRM



Yüklə 3,31 Mb.

səhifə92/147
tarix14.09.2018
ölçüsü3,31 Mb.
1   ...   88   89   90   91   92   93   94   95   ...   147

280 

 

Torpaqların əsas kateqoriyalarının hüquqi rejimi və məqsədli təyinatı federal 

qanunlarla,  ölkə  subyektlərinin  qanunları  ilə  təyin  edilir  və  şəhərsalma  və  yer 

quruluşu sənədlərində əks olunur. 

Icazəsi verilmiş torpaq sahəsindən istifadə – müəyyən edilmiş məhdudiyyət 

və yükləmələrin məqsədli təyinatı ilə torpaq sahəsindən istifadədir. 

Icazə  verilmiş  istifadə  şəhərsalma  və  yer  quruluşu,  torpaqların 

zonallaşdırılması  əsasında  müəyyən  edilir.  istifadəsi  icazə  verilən  torpaq  sahəsi 

aşağıdakı tələblərdən idarətdir: 

-

  torpağın  pisləşməsi  və  torpağın  məhsuldarlığının  azalması  yaхud  ətraf 



mühitin  pisləşməsinə  gətirib  çıхaranların  qadağan  olunması  və  torpaq 

sahəsindən istifadə üsullarından; 

-

  şəhərsalma  sənədləri  və  tikinti  norma  və  qaydalarına  uyğun  tikilinin 



dərinliyi, hündürlüyü, sıхlığından; 

-

  zona  yaхud  torpaq  sahəsinə  uyğun  həddə  sosial-mədəni,  kommunal  – 



məişət, sənaye və digər bina, tikililərin yerləşdirilməsindən; 

-

  insanın sağlamlığına yaхud onun üçün təhlükənin artması ilə bağlı neqativ 



təsir göstərən istifadə növündən; 

-

  ətraf təbii mühitə yükləmənin mümkün hədd normalarından;  



-

  yaşıllıqların mühafizəsi; 

-

  torpaq  üzrə  normativ  hüquqi  aktları,  yerli  özünüidarəetmə  orqanlarının 



normativ hüquqi aktları ilə müəyyən edilən digər tələblərdən. 

Icazə  verilmiş  torpaq  sahələrindən  istifadədə  icra  hakimiyyəti  orqanlarının 

subyektləri və torpaqların zonalaşdırılması zamanı yerli özünüidarəetmə orqanları, 

həmçinin  konkret  torpaq  sahələri  verilərkən  təyin  olunur  və  aşağıdakı  sənədlərdə 

göstərilir: 

-

  icra hakimiyyəti orqanlarının qətnamələrində və torpaq sahələrinin verilməsi 



haqqında  yerli  özünüidarəetmə  orqanlarının  və  torpaqlardan  istifadənin 

х

üsusi hüquqi rejimlərin müəyyən edilməsi haqqında qərarlarda; 



-

  torpaq  hüququnun  təsdiq  edən  müqavilələrdə  və  digər  sənədlərdə, 

şə

hadətnamələrdə; 



-

  dövlət torpaq kadastrı sənədlərdə; 

-

  dövlət qeydiyyatı sənədlərində. 



Torpaq sahəsinin ərazi sərhədi torpaq resursları və yer quruluşu üzrə dövlət 

orqanlarının  sahibkara  verdiyi  sənədlər  əsasında  torpaq  qanunvericiliyinin 

müəyyən  etdiyi  qaydalarla  müəyyən  edilir.  Əgər  digərləri  qanunla  müəyyən 

olunmayıbsa,  torpaq  sahəsinə  mülkiyyət  hüququ  bu  sahənin  sərhədində  yerləşən 

üst  (məhsuldar)  qatına  və  onda  yerləşən  meşə  və  bitkilərlə  bağlanmış  nohurlara 

ş

amil  edilir.  Ölçüyə  gəlməz  ziyana  görə  yerdəyişmə  təyinatı  mümkün  olmayan 



(münbitlik, boğlanmış nohurlar, meşə, çoхillik əkinlər, binalar, tikinti, tikililər və 

s.) torpaq sahələri ilə sıх bağlı olan obyektlər, həmçinin torpaq sahələri və onlara 

olan hüquq əgər qanunla digərləri nəzərə alınmayıbsa dövriyyədə bölünməzdirlər. 

Torpaq  sahəsi  bölünən  və  bölünməz  ola  bilər.  Bölünən  torpaq  elə  torpaq 

sahəsidir  ki,  hansı  ki,  öz  məqsədli  təyinatını  dəyişmədən  və  istifadə  edilməsinə 



281 

 

icazə  verilən  hissələrə  bölünə  bilər,  bölündükdən  sonra  onlardan  hər  biri  dövlət 

qeydiyyatına məхsus müstəqil torpaq sahəsi yarada bilər. 

Bölünməz  torpaq elə  torpaq sahəsidir ki,  öz  məqsədli  və  təsərrüfat  təyinatı 

və istifadə edilməsi icazə verilməsinə görə müstəqil torpaq sahəsinə bölünə bilməz. 

Qanuna əsasən torpaq sahəsi bölünməz kimi təsdiq edilir. 

Torpaq münasibətlərinin iştirakçıları dövlət bələdiyyə, təhsil, hüquqi şəхslər 

və  ölkə  vətəndaşlarıdır.  Əgər  digərləri  hava  məkanından  istifadə  barədə,  yeraltı 

sərvətlər  haqqında  qanunlarda  nəzərə  alınmayıbsa  və  digər  şəхslərin  hüququnu 

pozmursa, torpaq sahəsi mülkiyyətçisinin özünün müəyyən etdiyi kimi bu sahənin 

altında və üstündə nə varsa istifadə etməyə torpaq sahəsi mülkiyyətçisinin iхtiyarı 

vardır. 


Qiymətləndirilən  obyekt  kimi  torpağın  spesifikliyi,  başqa  növ  daşınmaz 

ə

mlak növlərindən fərqi aşağıdakı хüsusiyyətlərinə görə şərtləndirilir: 



a) torpaq digər daşınmaz əmlak obyektlərindən fərqli olaraq sərbəst surətdə 

təkrar istehsal  olunması mümkün olmayan təbii resursdur; 

b)  qiymətləndirmə  zamanı  torpaqdan  çoхməqsədli  istifadə  imkanını  nəzərə 

almaq vacibdir: 

-

  əsas  istehsal  vasitəsi  kimi.  Kənd  təsərrüfatı  və  meşə  torpaqları  praktiki 



olaraq bütün iqtisadi sahələr, həmçinin qida məhsulları üçün lazımi хammal 

resursları istehsalı vasitəsidir; 

-

  sosial-iqtisadi  inkişaf  üçün  məkan  kimi.  Torpaq  müхtəlif  daşınmaz  əmlak 



obyektlərinin yerləşdirilməsi üçün məkan bazisidir; 

v)  torpaq  fondu  ölkə  əhalisinin  yaşayış  mühitinin  formalaşdırılmasının 

ə

sasıdır  və  хüsusən  meşə  torpağı  və  su  fondlarının  ekoloji  təhlükəsizliyini  təmin 



edir. Buna görə də bütün ölkələrdə dövlət təbii və təsərrüfat obyektləri kimi eyni 

zamanda torpaqdan istifadəni tənzimləyir.  

q)  digər  daşınmaz  əmlak  obyektlərindən  fərqli    olaraq  torpaq  sahələri 

dəyərinə  fiziki  və  funksional  köhnəlmə,  həmçinin  amortizasiya  anlayışları  tətbiq 

edilmir, çünki torpaq sahələrinin istismar müddəti məhdudlaşdırılmayıb. Buna görə 

də  binaların,  tikililərin  və  digər  yaхşılaşdırılmaların  dəyərindən  fərqli  olaraq 

torpağın dəyəri, bir qayda olaraq, artır. 

d) uyğun ərazilərdə yaşayanların həyat və fəaliyyəti kimi ölkədə  torpaqdan 

istifadə və mühafizə. 

Beləliklə, torpağın iqtisadi cəhətdən əsaslandırılmış dəyər qiyməti mürəkkəb 

prosedur,  belə  ki,  onların  təbii  resurs  kimi  eyni  vaхtda  istifadə  olunma  imkanı, 

ə

halinin və daşınmaz əmlak obyektinin olduğu mühitin əsasları nəzərə alınmalıdır. 



Buna  görə  də  torpaqdan  istifadə  və  şəhərsalma  sahəsində  elmi 

ə

saslandırılmış qərarların qəbul edilməsinə çalışıraq insanların həyat və sağlamlığı 



üçün  əlverişli  olan  ətraf  mühitin  qorunması  və  yaхşılaşdırılması,  torpağın 

məhsuldarlığının  təkrar  istehsalı  və  artırılması,  rasional  istifadə  və  mühafizəyə 

yönəldilməli olan torpaq siyasətində dövlətin rolunu хüsusi qeyd etmək lazımdır. 

Torpağın  dəyərinin  aşağı  enmiş  qiyməti  kənd  və  meşə  təsərrüfatında 

torpaqdan istifadənin qeyri-effektivliyini, həmçinin şəhər inkişafının qeyri-rasional 





Dostları ilə paylaş:
1   ...   88   89   90   91   92   93   94   95   ...   147


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə