А. Д. Чудаков гиймятляр вя гиймятин



Yüklə 3,85 Mb.

səhifə110/148
tarix14.09.2018
ölçüsü3,85 Mb.
1   ...   106   107   108   109   110   111   112   113   ...   148

 

325


 

 

 



 

      ,Şəkil 8.4. Bazar iştirakçılarının kateqoriyaları. 

 

 

Müəssisənin  fəaliyyət  göstərdiyi  makro  mühit,  həmin  mühitə 



təsir göstərən müxtəlif sosial qüvvələrlə xarakterizə olunur. Müəssisənin 

fəaliyyəti üçün makro mühitin təsir faktorları şəkil 8.5-də göstərilmişdir. 

 

Demoqrafıik mühit-tələbat mallarını həyata keçirən əhali sayılır. 



Əhalinin ümumi sayı, yaş strukturu, təhsil səviyyəsi və s. xüsusiyyətlər 

tələbat strukturuna əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərir. 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



Şəkil 8.5. Müəssisənin fəaliyyətinə təsir göstərən makromühit amilləri. 

 

 



Doğumun  azalması  əhalinin  ümumi  qocalmasına  səbəb 

olacaqdır.  Bu  da  öz  növbəsində  idman  mallarına  və  oyun 

avadanlıqlarına  qarşı  tələbatın  azalmasına,  eyni  zamanda  tibbi 

xidmətlərə,  dərman  vasitələrinə  və  s.tələbatın    artmasına  səbəb 

olacaqdır.  

Əhalinin  şəhərlərdən  şəhər  kənarlarına  və  ya  kənd  yerlərinə  miqrasiya 

olunması  nəticəsində  tikinti  və  bəzək  materiallarına,  bağ  təsərrüfatı 

işlərini    aparmaq  üçün  avadanlıqlara  və  s.  məhsullara  tələbatın  artması 

müşayət  olunacaqdır.  Təhsil  səviyyəsinin  artması  ilə  əlaqədar  əhalinin 

kitab  və  jurnal  məhsullarına,  turist  xidmətlərinə  və  s.  tələbat  da 

artacaqdır.  qtisadi  mühit  əhalinin  alıcılıq  qabiliyyəti  ilə  xarakterizə 

olunur və hansı ki, onlar da gəlirlərin ümumi səviyyəsi, kredit imkanları, 

qtisadi mühit 

Təbii amillər 

Demoqrafik mühit 

Elmi-texniki 

nəaliyyətlərin

 

Mədəni amillər 



Siyasi hüquqi amillər 

Mikro Müəssisə 

mühit 



 

326


nəğd  pul  yığımı,  inflyasiya,  işsizliyin  səviyyəsi,  iqtisadi  yüksəliş  və 

tənəzzülünün meylləri və s. ilə müəyyənləşdirilir. 

 

qtisadi mühitin müxtəlifliyi şəraitində müəssisənin 



müvəffəqiyyətlə fəaliyyət göstərməsi üçün şəkil 8.6-da göstərilən 

həmin dəyişiklərin əsas istiqamətlərini diqqətlə öyrənmək 

lazımdır. 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

Şəkil 8.6. Müəssisənin fəaliyyətinə iqtisadi mühitin təsiri 

komponentləri. 

 

Müəssisənin  fəaliyyətinə  təbii  mühitin  təsirlərini  aşağıdakı 



formada  xarakterizə  etmək  olar:  təbii  resursların  ayrı-ayrı  növləri  üzrə 

qıtlığın  əmələ  gəlməsi  müəyyən  dövrdə  istehsalın    artım  səviyyəsi  ilə 

əmələ  gələ  bilər.  Bu  o  zaman  əmələ  gəlir  ki,  bu  və  ya  digər  xammal 

növünü əldə etmək üçün böyük xərclərin çəkməsi  tələb olunur. Onu da 

nəzərə almaq lazımdır ki, bir qayda olaraq təbii ehtiyatlar yenidən əmələ 

gəlmir. 


 

Enerjinin bahalaşması ilə əlaqədar bir sıra enerji daşıyıcılarınа, 

məsələn, neft, qaz və ya daş kömür kimi strateji təbii xammallara qıtlıq 

yaranmışdır.  Bu  cür  vəziyyətlərdə  ya  alternativ    ənənəvi  daşıyıcıların 

qtisadi mühit 

Əhalinin ayrı-ayrı 

qruplarının gəlirlərinin 

dəyişməsi 

Əhalinin ayrı-ayrı 

qruplarının xərclərin 

strukturunun dəyişilməsi 

Gəlirlərə görə əhalinin 

təbəqələşməsi 

Yaşayış yerindən asılı olaraq 

xərclərin strukturunda əmələ 

gələn дяйишикликляр 

Yaşayış yerindən asılı olaraq 

gəlirlərin strukturunda əmələ 

gələn дяйишикликляр 



 

327


axtarıb  tapmasına,  ya  da  həmin  enerji  daşıyıcılardan  istifadə  edən 

müəssisə  özünün  istehsal  etdiyi  malların  qiymətlərini  qaldırmasına 

getməlidir. 

   


Ətraf  mühitin  çirklənməsi  də  istehsal-satış  fəaliyyətinin 

nəticələrinə  mənfi  təsir  göstərə  bilər.  Ətraf  mühitin  çirklənməsinin 

qarşısını almaq üçün müəssisə ya xüsusi təşkilati və texnoloji tədbirlər 

həyata  keçirməli,  ya  da  böyük  məbləğdə  cərimələr  ödəməli,  bəzən  də 

istehsal  fəaliyyətini  dayandırmalıdır.  Bütün  bunlar  müəssisənin 

buraxdığı mallarının qiymətinin artmasına gətirəcəkdir. 

 

Müəssisənin  istehsal-satış  fəaliyyətinə  təsir  göstərən  makro 



mühitin faktorlarından  biri də elmi-texniki tərəqqini də unutmamalıyıq. 

 

Yeni texnikanın tətbiqi ilə  əlaqədar köhnənin çıxarılması və ya 



müasir  nöqteyi  nəzərindən  istehsal  üçün  yararsızlığı  haqqında 

mülahizələr  də  söyləmək  mümkündür.  Məsələn,  inteqral  sxemlər  

elektrovakum priborlarını sıxışdırıb sıradan çıxartmışdır. 

 

Xarici tədqiqatçıların məlumatına görə elmi-texniki və  təcrübə-



layihə  işlərinin  aparılmasından  ötrü  ən  böyük  xərclər  raket-kosmos 

texnikası,  elektro  texnika,  maşınqayırma  sənayesi,  kimya  və  həmçinin 

kommunikasiya texnologiya sənayesi müəssisələrinin payına düşür. 

 

Elmi-texniki 



inkişaf 

üçün 


yüksək 

xərclər 


(məsələn, 

mikroelektrotexnika,  inteqral  sxemlər,  kompüter  texnikası)  sənaye 

cəhətdən inkişaf etmiş böyük ölkələr üçün də xarakterikdir. 

 

Yenə  də  qeyd  etmək  lazımdır  ki,  böyük  elmi  nailiyyətlərinin 



tətbiqini  tələb  edən  sahələr  dövlət  siyasətinin  ən  nüfuzlu  sahələrindən 

sayılır. 

 

Nəhayət,  makroiqtisadi  faktorlardan  siyasi-hüquqi  mühiti  də 



nəzərə almaq lazımdır. Bu cür mühit dedikdə, verilmiş dövlətdə hüquqi 

və fiziki şəxslərin sahibkarlıq fəaliyyətini tənzimləyən qanunların və ya 

digər hüquqi sənədlərin qəbul edilməsi anlaşılır. 

 

Makroiqtisadi  mühiti  öyrənməkdən  ötrü    aşağıdakı  məsələləri 



həll etmək lazımdır: 

• 

tədarükçülərin  və  istehlakçıların  bazarının  analizini 



aparmaq; 

• 

stehsal  və  tədarük  bölgüsünün  konsepsiyasını  işləyib 



hazırlamaq; 

• 

nəqliyyat  növlərini  seçmək  və  anbarların  strukturunu  və 



onların yerləşdirilməsi; 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   106   107   108   109   110   111   112   113   ...   148


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə