А. Д. Чудаков гиймятляр вя гиймятин



Yüklə 3,85 Mb.

səhifə43/148
tarix14.09.2018
ölçüsü3,85 Mb.
1   ...   39   40   41   42   43   44   45   46   ...   148

 

126


Qiymətəmələgəlmə  prosesinin  fasiləsizliyi  priнsipi  ondan 

ibarətdir  ki,    birinci  eyni  bir  əmtəə  (çox  vaxt  müxtəlif  müəssisələrdə 

həyata keçirilən) özünün xammal və ilkin materiallardan istifadə edilən  

məmulata  qədər)  şəkil  dəyişmələri  bir  neçə  sayda  müxtəlif 

mərhələlərdən  keçməlidir.  Hər  bir  mərhələdə  bu  əmtə  üçün  özünün 

qiyməti  təyin  edilir.  Bir  əmtəə  üçün  qiymətəmələgəlmənin  bu  cür 

fasiləsizliyi məkanda fasiləsizlik adlandırmaq olar. 

Ikincisi,    müxtəlif  əmtəələrin  qiymətləri  köhnəlmiş  əmtəələrin 

istehsaldan  çıxarılması  il  əvə  bazardan  yox  olması  ilə,  yerdə  qalan  

əmtəələrin  inkişafı  və  təkmilləşdirilməsi  bağlı,  eləcə  də  prinsipcə  yeni 

əmtəələrin mənimsənilməsilə bağlı dəyişməlidirlər.  

Qiymətəmələgəlmə  prosesi  və  qiymətlərə  nəzarətin  vahidlik 

prinsipi ondan ibarətdir ki, inhisarlaşmış sferalarda  əmtəə və xidmətlərə 

qiymətlərin  formalaşması  fasiləsiz  və  hərtərəfli  nəzarətə  məruz 

olmalıdır. Bu cür nəzarət  iki yolla  həyata keçirilə bilər.  

Birincisi,  o,  qiymət  üzrə  dövlət  inspeksiyası  orqanları  tərəfindən 

həyata keçirilə bilər, hansılar ki, əmtəələrin keyfiyyətinə nəzarət edirlər 

və  istehlakçıların  hüquqlarını  müdafiə  edirlər.  Bu  cür  inhisarlaşmaya 

misal  kimi  nəqliyyat  tarifləri,  qaza  görə  haqq,  elektrik  enercisinə  və 

beynəlxalq  telefon    rabitəsinə  görə  haqq  çıxış  edə  bilər.  (Bu  cür 

orqanları  dövlət  inspeksiyasının  hər  mərkəzdə  və  həm  də  regional 

səviyyədə fəaliyyət göstərirlər).  

Ikincisi,  bu  cür  nəzarət  istehlakçılar  cəmiyyəti  tərəfindən  də 

həyata keçirilə bilər, hansılar ki, öz fəaliyyətlərində Rusiya Federasiyası 

tərəfindən qəbul edilmiş «Istehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqda» 

Qanuna istinad edirlər. 

Qiymətəmələgəlmə  prinsiplərinin  pozulması  hallarının  aşkar 

edilməsi  halında  gnahkar  üzərinə  inzibati  хябярдарлыг  və  ya  iqtisadi 

sanksiyalar  və  müxtəlif  növ  cərimələr  qoyula  bilər.  Preyskurantlardan 

istifadə zamanı qiymətmələgəlmə prinsipi şəkil 4.6-də verilib. 

Preyskurantlardan  istifadə  ilə  yanaşı  bu  və  ya  digər  əmtəələrə 

qiymətlər  müxtəlif  növ  satışların  müsabiqələrin  və  auksionların 

keçirilməsi nəticəsində yarana bilər. Rəqabət tenderlərin keçirilməsinin 

mümkünlüyü RF Mülkü Məcəlləsi ilə nəzərdə tutulmuşdur. Tenderlərin 

həyata  keçirilməsi  nəticəsində  qiymətlərin  formalaşması  zamanı  əsas 

kimi  preyskurantlar  və  onlardan  istifadə  metodikası  deyil,  rəqiblərin 

təklifi götürülür. 



 

127


 Tenderlərin təşkilatçıları kimi ya verilmiş əmtəənin mülkiyyətçisi 

(sahibi  ya  verilmiş  əmtəəyə)  əmlak  hüququna  malik  olan  şəxs  və  ya 

təşkilat  ya  da  ki,  onun  tenderlərin  həyata  keçirilməsi  üzrə  müqavilə 

bağlayan ixtisaslaşdırılmış ticarət təşkilatı ola bilər. 

 

 

 



 

Шяк. 4.6. Прейскурантларын истифадяси заманы  

гиймятямяляэялмя принсипляри 

 

Tenderlər  auksionlar  və  müsaiqələr  formasında  reallaşa  bilər  ki, 



bunlarda  onların  aparılmasının  iki  müxtəlif  variantlarını  bildirir. 

Tenderlərin keçirilməsinin auksion formasında

  tenderi udan daha aşağı 

qiymət  təklif  edən  şəxs  olur.  Tenderləriн  (satışların)  keçirilməsinin 

müsabiqə  forması

  halında  tenderin  qalibi  sözün  geniş  mənasında  daha 

yaxşı  şərtlər  təklif  edən  olur,  təkcə  qiymətə  aid  olan  hissədə  deyil 

tenderlərin  qalibi  haqda  qərarın  qəbulu  (mühsiflər  heyətinin  müsabiqə 

komissiyasının)  tenderlərin  məsul  təşkilatçısı  tərəfindən  əvvəlcədən 

təyin edilmiş – yekun qərar əsasında qəbul edilir. 

Bu cür tədbirlər daxili və beynəlxalq ola bilərlər. Daha sonra açıq 

və  ya  qapalı  şə

kildə  də  ola  bilərlər.  Açıq  tenderlərdə  istənilən  şəxs  və 

təşkilat  iştirak  edə  bilər.  Qapalı  tenderlərdə  isə  ancaq  xüsusi  şəkildə 

dəvət olunmuş şəxs və ya təşkilatlar. 

 RF  Mülkü  Məcəlləsinin  müvafiq  olaraq  tenderlər  təşkilatçısı 

tenderin  başlanmasına 30 gündən az olmayaraq bir vaxtda bu tenderin 

Прейскурантлар ясасында гиймятямяляэялмя  принсипляри. 

 

елми ясаслылыг



 

фасилясизлик

 

гиймятямяляэялмянин 



вя нязарятин ващидлийи 

мягсядйюнлцлцк

 

мцхтялиф мярщялялярдя бир вя 



щямин ямтяя цчцн

 

вахт ярзиндя мцхтялиф 



ямтяяляр цчцн

 

Дювлят нязаряти



 

Ижтимаи нязарят 

 



 

128


şərtləri haqdabildiriş buraxmalıdır. Bu bildirişdə tenderin  keçirilməsinin 

zamanı  (vaxtı,  yeri,  forma  və  qaydası  haqda)  məlumat  olmalıdır. 

Tenderə  çıxarılmış əmtəənin ilkin qiyməti də göstərilməlidir. 

Tenderlərin  keçirilməsindən  imtina  hallarında  (yol  verilən 

müddətlərin  pozulması  ilə)  iştirakçılar  tərəfindən  çəkilən  faktiki  ziyanı 

məsuliyyəti tenderin təşkilatçılarının üzərinə düşür. 

Qeyd  olunan  hər  iki  tender  növünün  daha  dolğun  şəkildə  

araşdıraq. 



Auksion  –  bu  əmtəələrin  açıq  satışdan  əvvəlcədən  müəyyən 

edilmiş  yerdə  və  təyin  edilmiş  müddətdə  satışıdır.  Satıcı  auksionda 

əmtəənin ancaq ilkin qiymətini təyin edir. Maksimal yol verilən mənfəət  

əmtəənin daha yüksək qiymətə satışı nəticəsində əldə olunur. Bu qiymət 

iştirakçılar arasında birbaşa rəqabət nəticəsində formalaşır. 

Auksionlar  həm  onların  keçirilməsi  üzrə  ixtisaslaşmış  firmalar 

tərəfindən, həm də tenderlərin keçirilməsi və təşkili əsas fəaliyyət növü 

olmayan firmalar tərəfindən həyata keçirilə bilər. Sonuncuların sırasına 

əmtəə  bircaları  rəssamlıq  salonları,  sərgilər  və  s.  tərəfindən  həyata 

keçirilən auksionlar aid edilə bilərlər. 

Auksion  satışlaр    məcburi  və  könüllü  şəkillərə  bölünür.  Məcburi 

auksion  satışlar  kənar  təşkilatlar  tərəfindən,  bir  çox  hallarda  dövlət 

təşkilatları  tərəfindən  həyata  keçirilir,  əgər  müflisləşmə  halı 

mümkündür. Bu cür auksionların məcburi müsadirə edilmiş və ya tələb 

olunmamış  əmtəələr,  girov  qoyulmuş  və  мцсадиря  едилмиш  əmlak  və 

satışından  ibarətdir.  Könüllü  auksion  satışlar  verilmiş  əmtəəni  və  ya 

əmlakın  sahiblərini  öz  arzuları  ilə  daha  ялверишли  qiymətlərlə  satmaq 

məqsədilə həyata keçirilir. 

Auksion  satışlar  minimal  start  qiymətindən  başlayaraq  həyata 

keçirilə bilər.  Burada  potensial  alıcılar  könüllü  şəkildə  əlavələr  edirlər. 

Bu  əlavələrin  həcmi  əvvəlcədən  təyin  edilmiş  göstəricidən  aşağı  ola 

bilməz.  Start  qiymət  həm  də  açıq-aşkar  şəkildə  yüksəldilmiş  ola  bilər. 

Bu zaman auksion ilkin qiymətin yavaş-yavaş aşağı düşməsi ilə aparılır, 

o vaxta qədər ki, kimsə bü auksion iştirakçılardan verilmiş əmtəənin nail 

olunan  qiymətə  əldə  etməyə  razılıq  verməyəcəkdir.  Bu  cür  auksion, 

hansı ki, əvvəlcədən təyin edilmiş  qiymətin aşağı düşməsilə aparılır. O,  



holland 

auksionu adlanır. 

Qiymətlərin  yüksəlməsinə  aparılan  auksion  «səsli  və  səssiz» 

prosedura üzrə həyata keçirilir. Səsli prosedura yuxarıda qeyd olunana 

müvafiqdir.  Səssiz  prosedurada  isə  alıcılar  auksionu  aparan  təkcə 





Dostları ilə paylaş:
1   ...   39   40   41   42   43   44   45   46   ...   148


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə