А. Д. Чудаков гиймятляр вя гиймятин



Yüklə 3,85 Mb.

səhifə87/148
tarix14.09.2018
ölçüsü3,85 Mb.
1   ...   83   84   85   86   87   88   89   90   ...   148

 

258


Məhsulun bölüşdürülməsi 

ntensiv bölgü 

Eksklyuziv 

Selektiv bölgü 

növ müxtəlif agent mövcuddur. Universal agentlər prinsipialın (sahibin) 

adından  hər  hansı  fəaliyyəti  yerinəı  yetirmək  hüququna  malikdir.  Baş 

agentlər isə prinsipialın (sahibin) adından eıə fəaliyyəti icra edə bilər ki, 

onlar  xüsusi  etibarnamədə  təsbit  edilmişdir.Bölgü  kanalının 

fəaliyyətində müxtəlif şəxslərdən  biri də brokerlər iştirak edir. Agentlər 

kimi brokerlər də istehsalçı firmanın vəsaiti hesabına fəaliyyət göstərir. 

Onların  sərəncamverici    hüququ  yoxdur  və  ona  görə  də  istehsalçının 

məhsuluna sahib deyildir.Onların fəaliyyəti bölgü kanallarının müxtəlif 

həlqə agentlərini bir-biri  ilə  calaşdırmaqdır.Əgər  agentlər  prinsipallarla 

(sahiblərlə) müqavilə əsasında işləyirsə, brokerlər isə ayrı-ayrı təklifləri 

birdəfəlik  müqavilələr  əsasında  yerinə  yetirirlər.  Adətən    brokerlərin 

zəhmət  haqqı  realizə  olunmuş  məhsulun  ümümi  həcmindən  faiz  növü 

formasında ödənilir. 

Konkret  məhsulun  bu  və  ya  digər  kanal  vasitəsi  ilə  bölgüsünü 

qəbul  etmək  üçün  müəyyən  strukturu  və  bu  cür  kanalın  səviyyəsini 

(həmçinin  müəyyən  növ  vasitəçılər  və  onların  qarşılıqlı  əlaqəsi)  özünə 

birləşdirir.  Müxtəlif  növ  məhsulların  bölüşdürülməsində  müvafiq 

nəticəyə gəlmək üçün həlli yolları da müxtəlifdir. 

Ticarət  vasitəçilik  fəaliyyətində  üç  bölüşdürücü  sxemi  ayırmaq 

qəbul edilmişdir. 

ntensiv bölgü-bu bölgüdə daha çox satış kontorları iştirak edir 

ki,onlardan hər biri müvafiq həcmdə ehtiyatlarla təchiz edilməlidir. 

Eksklyuziv  bölgü-bu  o  cür    bölgüdür  ki,burada  mövcud  ərazi 

üzrə  minimum  sayda  satış  kontorları  iştirak  edir  və  onların  hər  biri 

məhsulun  mövжud  regionda  satışında  həyata  keçirmək  üçün  müstəsna  

hüquqları malikdir. 

 

Şə

kil 7.7. Hazır məhsulun müxtəlif növ formada bölüşdürülməsi. 



 

Sellektiv  bölgü-bu  elə  bir  bölgü 

sistemidir  ki,hazır  məhsul  ehtiyatları  ilə 

təmin  etməkdən  ötrü  haçansa  mövcud 

ərazidə  nəinki  minimal  və  hətta  maksimal 

qaydada  müəyyən  hədd  səviyyəsində  satış 

kontorlarına icazə verilir. 

stehsalçıdan 

istehlakçıya 

hazır 


məhsulun  çatdırılmasını  təşkil  etməkdən  ötrü 

çoxları məhsulun özünün  xarakteri və ona olan tələbatın dəyişməsində 




 

259


asılıdır.Bu nöqteyi nəzərinə görə bütün məhsullar üç qurpa bölünür: 

• 

daimi və azdəyişən sorğulara görə kütləvi məhsullar; 



• 

dəyişən sorğuların səviyyəsini təsdiq edən və alıcıların orta 

sorğusu ilə dəyişən məhsullar; 

• 

sorğuların  həcminə  görə  məhdudlaşdırılmış  və    bir  dəfə 



işlədilən xüsusi mallar. 

stehsalçıdan  istehlakçıya  malların  birbaşa  tədarükü  adətən  iki  halda 

məqsədəuyğundur; 

• 

məhsullar  daimi  sorğuya  görə  və  xüsusi  tələblər  olmadan 



böyük partiyalarla aldıqda; 

• 

nə  vaxtsa  məhsul  xüsusi  tələb  əsasında  məhdudlaşdırılmış 



(ancaq  tək-tək  formasında  olmamaqla)  həcmdə  və  bir 

dəfəyə sifariş edildikdə;  

Bu  vəziyyətdə  vasitəçilərin  müdaxiləsi,  kifayət  qədər 

səriştəsizlərin  tez-tez  müdaxilə  edilməsi  nəticəsində  istehlakçı  və 

tələbatçı arasında bağlanmış konkret müqaviləyə xələl gətirə bilər. 

 

Məhsulların  çatdırılması  üçün  mövcud  rabitə  kanallarından 



istifadə  etməklə  onları  planlı  və  ritmik  qaydada  və  müvafiq 

razılaşdırılmış  qrafiklər  çərçivəsində  həyata  keçirmək  olar.  Bundan 

əlavə,  belə  hallarda  əlavə  imtiyazlar  və  xüsusi,  daha  sərfəli  xidmət 

qaydalarını tətbiq etmək mümkündür. 

 

Ancaq  məhsulun  müəssisə-istehsalçı  tərəfindən  birbaşa  fiziki 



cəhətdən çatdırılmalı o zaman məqsədəuyğun sayılır ki, onda istehlakçı 

ərazi  cəhətdən  məhsulu  hazırlayandan  daha  yaxın  məsafədə  yerləşmiş 

olsun. 

          Əgər  onlar  bir-birindən  kifayət  qədər  uzaqda  yerləşirsə,  onda 



müasir  iqtisadi  əlaqələrin  xarakterik  xüsusiyyətlərindən  irəli  gələrək 

məhsullar  bölgü  və  anbar  mərkəzləri  vasitəsi  ilə  təchiz  edilir.  Bu  cür 

şəraitdə topdansatış vasitəçilərin rolu daha da artır. 

           stehsalçı-firmalarla  qarşılıqlı  əlaqələr  topdansatış  vasitəçilər  bu 

müəssisələrə aşağıdakı üstünlükləri təşkil edir. 

• 

geniş  çeşidli  məhsulları  akkumuliyasiya  (  yığmaqla) 



etməklə vasitəçi potensial  alıcıların dairəsini artırmış olur. 

• 

Topdan satış vasitəçilər hesabına məhsullarına  saxlanılması 



istehsalçının istehsal müddətini aşağı salır.  

• 

firma  istehsalçı  ənənəvi  bazarla  müqayisədə  qiymətləri 



aşağı  hədd  səviyyəsində  təyin  etməklə  və  öz  məhsullarını 


 

260


topdansatış  vasitəçilərin  köməyi  ilə  realizə  etməklə  həmin 

məhsul  üçün  bazar  mövqeyini  möhkəmləndirməsinə  şərait 

yaradır. 

• 

Məhsullara  konkret  əlavə  texniki  xidmətlərə  görə 



əməliyyatlar.  Bu  xidmətlər  istehlakçıların  əlindədir  və 

topdansatış  vasitəçilər  tərəfindən  icra  edilə  bilər  ki,  bu  da 

istehsalçıları  əlavə  xərclərdən  azad  edir  və  onların  işinin 

səmərəliliyini yüksəldir. 

• 

Istehlakçıların  müvafiq  tələblərinə  görə  məhsulların 



modernləşdirilməsində  əlavə  əməliyyatların  aparılması 

(məsələn, xüsusi rəngləmə və ya  komplektləşdirmə ) və bu 

kimi  digər  işlər  topdansatış  vasitəçilərin  üzvləri  tərəfindən 

də həyata keçirilə dilər. 

Topdansatış vasitəçilərin bölgü kanalında  istehlakçıların iştirakı 

həmçinin müəyyən üstünlüklər təşkil edir: 

• 

*məhsulun  fiziki  cəhətdən  daha  tez  faktiki  çatdırılmasına  , 



sifarişçilərinin 

qəbulunun 

və 

sənədlərinin 



rəsmiləşdirilməsinin əməliyyatlarını qısaldır; 

• 

*məhsulun  ciddi  planlı  qaydada  təzhizatını  təmin  edir  və 



“yust  in  timc  (Y T-dəqiq  vaxtında)  prinsipinə  yaxın 

müvafiq istehsala görə onu idarə edir; 

• 

*böyük  ehtiyatların  yığılmasının  qarşısını  alır  və 



istehlakçıların  tələbatına  münasibətdə  məhsulun  anbarlara 

verilməsini məhdudlaşdırır; 

• 

*böyük 


həcmdə 

məhsulların 

məhdudlaşdırılmış 

tədarükçülər  tərəfindən  alınması  imkanları  artır  ki,  bu  da 

xərclərin 

azalmasına 

və 

sənədlərlə 



işlərin 

məhdudlaşdırılmasına şərait yaradır; 

• 

*böyük  həcmdə  məhsulların  alışı  zamanı  onlara  imkan 



verən imtiyazlardan istifadə edilməsinə şərait yaradır; 

• 

Məhz  buna  görə  də  müxtəlif  topdansatış  vasitəçiləri 



iqtisadiyyatı  inkişaf    etmiş  ölkələrin  bazarlarında  çoxlu 

sayda fəaliyyət göstərirlər.Müasir topdansatış vasitəçilərə və 

onların təşkilinə kontrakt və korporativ əsaslar çərçivəsində 

fəaliyyəti xarakterikdir. 

Müqavilə  əsasında  təchizat  vasitəçilərinin  təşkili  zamanı 

birlik 


iştirakçılarının 

azad 


assosiasiyanın 

yaradılması 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   83   84   85   86   87   88   89   90   ...   148


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə