A s daminov, B. S. Salimov


Qushlar turkumlarini aniqlovchi jadval



Yüklə 4,99 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə148/166
tarix14.04.2022
ölçüsü4,99 Mb.
#85451
1   ...   144   145   146   147   148   149   150   151   ...   166
A s daminov, B. S. Salimov

 
Qushlar turkumlarini aniqlovchi jadval 
1.(4).  Yuqorigi  va  pastki  tumshuqlarida  ko’ndalang  plastinkalar    yoki 
shox tishlar bo’ladi. 
2.(3). Sevkasi 2000 mn. dan ziyod,  
turkum Leydaksimonlar - Ciconiformes   (flaminga oilasi). 
3.(2).  Sevkasi 200 mn. dan kalta 
turkumi G’ozsimonlar - Anseriformes. 
4.(1). Tumshuqlilarining qirralarida shox plastinkalar va tishlar yo’q. 
5.(14). Barmoqlari bir-biri suzgich pardalar yordamida birlashgan. 
Ba’zan  uning  oldingi  qismi  ichkariga  biroz  botib  kirgan  bo’lishi 
mumkin. 
6.(7).  To’rt  barmoqlari  ham  suzgich  pardalar  yordamida  birlashgan 
turkum oshkak oyoqlar-Pelicaniformes yoki bir qozonlar  
(saka qushlar). 
7.(6). Suzgich parda faqat 3 tabarmoqni birlashtiradi. 
8.(9). Burun teshiklari bitta yoki ikkita trubkaga ochiladi. 
Turkum -Nayburunlilar - Protellarifores 
9.(8). Burun teshiklari tumshuqni ustiga trubkasiz ochiladi. 
10.(11). Serka oldingi tomondan kundalang chuzilgan plastinkalar bilan 
qoplangan: dumi serkadan kamida 3 marotaba uzun. 
Turkum -Chayka (baliqchi qushlar) -Fariforimes 
11.(10). Serkasining oldingi ko’pchilik qismi tursimon, dumining uzunligi sevkadan 2 marotaba 
ziyod emas. 
12.(13). Keyingi barmog’i bo’lmaydi. 
Turkum -Chistiksimonlar- Alciformes 
13.(12). Keyingi barmog’i bor. 
Turkum  Gagaralar- Javiifopves 
14.(5).  Barmoqlari  orasida  ularni  o’zaro  birlashtiruvchi  suzgich  parda 
bo’lmaydi. Bo’lsa ham barmoqlarining yarmiga yetmaydi. 
15.(20).  Oldingi  uch  barmog’ining  xar  biri  mustaqil  suzgich  pardalar 
bilan qurollangan. 


132 
 
16.(17). Barmoqlaridagi suzgich pardalarining chekkalari kirchilmagan . 
Turkum Lastochkalar- Podiupediformes, 
17.(16). Barmoqlaridagi suzgich pardalarining qirralari kertilgan. 
18.(19). Qanotlari 170 sm dan uzun. O’rtacha kattaligidagi qushlar 
turkum Mashaklar-Ralliformes, 
19.(18). Qanoti 150 mm dan kalta turkum  
Loyxo’raklar- Charadriformes 
20.(15). Oldingi barmoqlarida suzgich pardalar bo’lmaydi. 
21.(22). Ko’zlari boshning oldingi qismida joylashgan, qanotining katta 
patlarining chekkalarida qirralangan (arraday). 
Turkum -Yapaloq qushlar- Stringiformes, 
22.(21).  Ko’zlari  kallaning  ikki  yon  tomonida  joylashgan.  Katta 
patlarining chekkasi qirralanmagan (arraday). 
23.(29). Tumshug’i asosida teri (voskavisa) yo’q 
24.(25). To’rtta barmog’i ham oldinga qaragan. 
Turkum Uvun qanotlari -  Apodiformes, 
25.(24). Barmoqlari boshqacha joylashgan. 
26.(29). Ikki barmog’ oldinga , ikkitasi keyinga qaragan. 
27.(28). Keyinga qaragan barmoqlarining tirnoqlarining uzunligiga 
qariiyb bir xil: Tumshug’i biroz  egilgan, tumshug’ining ustida qirra 
yo’q, oval shaklda. 
Turkum Kakku qushlar - Cucculiformes 
28.(27).  Keyinga qaragan barmoqlarining tirnoqlari uzunligi jihatdan 
bir-biridan keskin farq qiladi. Tumshug’i to’g’ri, qirrali. Turkum  
Qizilishtonlar- Piciformes, 
29.(26). Oldinga uch barmog’i, keyingi bir birmog’i qaragan (keyingi 
barmoq ba’zan bo’lmasligi mumkin). 
30.(31). Rangi malla, quyuq rangli dog’lar bo’ladi. Boshida oq-qora 
dog’li toji bo’ladi.Turkum Sassiq popishaklar - Upopiformes 
31.(30). Malla rang bilan oq va kubik rangli dog’lar aralashgan. 
Boshida qora dog’li toji yo’q. 
32.(33). Tushmug’i mayda; og’zi juda keng, ustki tumshug’i qator 
joylashgan va oldinga yo’nalgan tukchalar bor. Burun teshiklari kalta va 
yuqoriga qaragan naylar shaklida. 
Turkum Tentak qushlar- Caprimulgiformes 


133 
 
33.(32). Og’zi bo’lsa ham, ko’zning to’g’risida tukchalar uchramaydi, 
Tuklar yo’q bo’lsa ham faqat og’zining burchaklarida bo’ladi, burun 
teshiklari nay shaklida emas. 
34.(35). Boldirining pastki qismi pat bilan qoplangan. 
35.(36). Og’zining burchagidagi va ko’zning atrofidagi teri yalang’och, 
pat bilan qoplangan. 
Turkum - Laylaksimonlar - Solomformes 
36.(35). Og’zining burchagida va ko’z atrofidagi terisi pat bilan 
qoplangan.  
37.(38). Ko’rinib turibdiki birinchi darajada qanot yelpig’ich pati odatda 
ikkinchisidan uzun yoki barobar, agar kalta bo’lsa, boshida patdan hosil 
bo’lgan "toji" bo’ladi. Xaqiqiy 1 darajali qanot pati kichik va  ensiz 
bo’lib, qanot qoplagichlari botida yashirinib yotadi. 
Turkum - Loyxo’raklar - Choratruformes 
38.(37). Ko’zga tashlanib turadigan 1 darajali qanot patlari ikkinchisidan 
kalta. Xaqiqiy 1 darajali pati reduksiyaga uchragan yoki yo’q, boshida 
pat "toji" (xoxolok) bo’lmaydi. 
39.(40). Keyingi barmog’i bo’lmaydi. 
Turkum - Tuvaloklar yoki yurgalar- Otidiformes 
40. Keyingi barmog’i bor . 
41.(42). Katta qushlar, tumshug’i og’iz burchagidan to uchigacha  
60 mm dan kam bo’lmaydi. 
Turkum - Turnalar - Yruiforms 
42.(41). O’rtacha kattalikda yoki mayda qushlar . Tumshug’i og’zini 
burchagidan o’lchaganda 45 mm dan kam emas. 
 Suv mashaklar - Rolliformes,   
43.(44). Keyingi barmog’i yo’q yoki juda mayda. Sevka to’liq pat bilan 
qoplangan yoki oldindan pat bilan qoplangan. Qanoti uzun  dumning 
o’rta patlari uzun, dumi ponasimon shaklda. 
Turkum Qorabovurlar - Fterollctiformes, 
44.(43). Keyingi barmog’i bor. Qanoti ponasimon emas.  
45.(46). Burun teshiklari ustidan go’shtsimon o’simta bilan qoplangan. 
47.(49).  Turkum - Kaptarlar - Columbiformes, 
46.(45).  Burun teshigi go’shtsimon o’simta bilan qoplangan. 
47.(48). Keyingi barmog’i boshqa barmoqlarga nisbatan sevkani 
yuqoridan chiqqan. Keyingi barmog’ining uzunligi 
(tirnokoiz)o’lchanganda o’rta barmoqni 1,3 qismidan uzun emas. 


134 
 
Turkum - Tovuqsimonlar- Jalloformes, 
48.(49).  Qyeyingi  barmog’i  oldingi  barmog’i  oldingi  barmoqlari  bilan 
bir  xil  balandlikda.  Keyingi  barmog’i  (tirnokoiz,  o’lchanganda)  o’rta 
barmoqlarining 1\3 qismidan ancha uzun. 
49.(50). O’rta va tashqi barmoqlari 2\3 qismidan o’zaro qo’shilib  
ketgan. Agar qo’shilib ketmagan bo’lsa ham boshi , qorin va dumining 
usti havorang   (kuk), qanoti 180 ml. dan uzunroq.  
Turkum - Ko’k kaptar -Coraciformes, 
50.(49). O’rta va tashqi barmoqlari qo’shilmagan. Agar boshi, qorni va 
dumida ko’k ranglar bo’lsa xam qanoti 180 ml dan kalta. 
Turkum Chumchuqsimonlar.- Passeriformes, 
 

Yüklə 4,99 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   144   145   146   147   148   149   150   151   ...   166




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2023
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə