Ağayev yusiF ƏHMƏdov səbuhi İstiqlal Yürüşü



Yüklə 5,04 Kb.

səhifə36/113
tarix08.03.2018
ölçüsü5,04 Kb.
1   ...   32   33   34   35   36   37   38   39   ...   113

 
 
 
 
 
 
1902-ci   il   nümunəli   üçdüymlük   (76,2   mm-lik)   səhra   topu   dövrün   ən   yaxşı   səhra   topu   sayılır,   I 
Dünya 
müharibəsində  əla  nəticələr  göstərmişdir.  Тор  trotilli,  melinitli,  boğucu,  zəhərli,  şrapnel  mərmiləri  ilə  atəş  aça 
bilərdi.  1909-cu  il  nümunəli  üçdüymlük  dağ  topu  çətin 
keçilən      ərazilərdə      əvəzedilməz      idi,      tələb     
olunanda  sökülmüş  vəziyyətdə  at  və  ya  qatır  belində 
daşınırdı. Bu 
tip  toplar  özlərini  şəhər  döyüşlərində  də  yaxşı 
göstərmişdilər:    lülənin    enib-
qalxma 
olması      evlərin      damına      və     
yuxarı 
açmağa      imkan      verirdi.      Тор     
dağ 
bucağının   
böyük 
mərtəbələrə     
atəş 
şrapneli      və     
dağ 
qumbarası ilə atəş açırdı. 
1910-cu il nümunəli 48 xətlik (122 mm-lik) qaubitsa 23,3 kq mərmilərlə atəş açaraq səhra istehkamlarının 
dağıdılması   zamanı    istifadə    edilirdi.   Eyni   məqsədlərlə   ona   nisbətən   az   çevik   olan   6   düymlük   (152   
mm-lik 
)1883-cü il səhra mortirləri istifadə edilirdi. 
Əl    qumbaraları    və    atıcı    silahlar.    I    Dünya    müharibəsinə    qədər    nadir    istifadə    edilən    əl   
qumbaraları  müharibə    cəbhələrində    olduqca    səmərəli    silah    olmasını    sübut    etmişdi.    Canlı    qüvvəyə   
qarşı    və    sadə    səhra  maneələrinin      dağıdılması      üçün      istifadə      edilən      qumbaralar      haqlı      olaraq     
"cib     artilleriyası"     adlandırılırdı. Maraqlıdır ki, dövrün əksər sənədlərində əl qumbaraları "bomba" və ya  "əl 
bombası" kimi göstərilir. Bakı Soveti 
və 
Sentrokaspi  Diktaturasının  qoşunları  1912-ci   il  nümunəli   Rusiya,   1914-cü   il  nümunəli   Rusiya   və   
İngiltərənin 
Lemon əl qumbarasından istifadə edirdilər. 1912 və 1914-cü il nümunəli Rusiya əl qumbaraları ənənəvi formaya 
malik olaraq hücum qumbarası kimi 20-60 addım məsafəyə atılırdı. 1914-cü il nümunəli Rusiya qumbarasının 
üstündə bərkidilən iplər düşmənin tikanlı məftillərdən ibarət maneəsində partlatmağa imkan verirdi. 
Lemon    əl    qumbarası    onu    icad    etmiş    ingilis    mühəndisinin    şərəfinə    ad    almışdı.    O,    Rusiya   
ordusunda 
"limonka"   adı   ilə   tanınırdı.   Quruluşca   limon   sitrus   meyvəsinə   oxşaması   belə   adın   uzunömürlülüyünü   
təmin 
60 


 
 
 
 
 
 
etmişdi.    Müdafiə    qumbarası    (səngərdən    və    ya    sipərin,    maneənin    arxasından    atılmalı    idi)    olan   
Lemon    əl 
qumbarasının qəlpələri daha böyük ərazidə səpələnirdi, lakin bəzi texniki qüsurlarına görə təhlükəli idi. 
Bakı    Soveti    və    Sentrokaspi    diktaturasının    qoşunları    1905-ci    il    nümunəli    üçayaq    üstündə   
"Maksim" 
dəzgahlı və 1910-cu il nümunəli Sokolov dəzgahı üstündə "Maksim" dəzgahlı pulemyotları, həmçinin yüngül əl 
pulemyotları      olan      "Lyuis"      və      "Kolt"     
pulemyotlarından istifadə  edirdilər.  İnqilab 
və   
Rusiyada      vətəndaş müharibəsinin  rəmzinə 
çevrilən
 
"Maksim"        dəzgahlı  pulemyotuna  daha  çox 
üstünlük  verilirdi.  Təsadüfi  deyil  ki,  Moskvaya      az     
qala      hər      teleqramında      S.Şaumyan      bu 
pulemyotlardan    mümkün    qədər    çox    göndərilməsini   
xahiş edirdi. 
 Pu-lemyotlar   əsasən 
  piyada
 
taborlarda 
bölüşdürülürdü    (təxminən    bir    taborda    4    dəzgahlı    pulemyot    olmaq    şərti   ilə).   Həmçinin    əlahiddə   
"pulemyot 
komandaları"     da      yaradılmışdı.      40      nəfər      heyəti     olan     pulemyot      komandasıda      8-10      pulemyotdan     
başqa pulemyotları,  şəxsi  heyəti, ehtiyat  hissələrini  və  patron  ehtiyatını  daşımaq  üçün nəqliyyat  olur,  komandaya 
ən 
sərrast     pulemyotçular     daxil     edilirdi.     Alay     və     briqadaların     ehtiyat     atəş     qüvvəsini     təşkil     edən     
pulemyot 
komandaları  döyüşün  ən  ağır  sahəsinə  göndərilirdi.  1918-ci  ilin  mayında  Qırmızı  Ordunun  1-ci  korpusunda  3 
pulemyot komandası mövcud idi. 
General    Denstervilin    qeydlərinə    görə,    ingilislər    "şəhərdə    pulemyot    atəşinə    öyrənmək    üçün   
təlimatçı 
məktəb açdılar". Bu isə qoşunlarda kifayət qədər pulemyotların olmasından xəbər verir. 
I    Dünya    müharibəsi    dövründə    piyada    hissələrin    əsas    silahı    maqazinli    tüfənglər    idi.    Bakı   
Soveti    və 
Sentrokaspi    Diktaturasının    qoşunları    keçmiş    çar    ordusunun    tüfənglərindən    istifadə    edirdilər.    Qeyd   
etmək lazımdır ki, müharibə zamanı tüfənglərin çatışmazlığı məsələsi elə həddə çatmışdı ki, Rusiya hökuməti 
müxtəlif çaplı    və    növlü,    müxtəlif    ölkələrin    tüfənglərini    istifadə    üçün    ordu    hissələrinə   paylamışdı.   
Patron    və    ehtiyat hissələrinin   çatışmazlığı   problemi   istər   müharibə   dövründə,   istərsə   də   Qafqazda  baş   
verən   hadisələrdə   özünü büruzə 
verirdi. 
Rusiya   ordusunun   rəsmən   silahlanmaya   qəbul   etdiyi   1891-ci   il   nümunəli   piyada   üçxətli   (7,62   
mm-lik) 
tüfəngi   (Mosin   sistemli)   5   patronluq   sandığa   malik   olmuşdur.   Ondan   başqa   silahlanmaya   piyada   
tüfənginin 
növləri olan 1891-ci il nümunəli draqun üçxətli (7,62 mm-lik tüfəngi, 1891-ci il nümunəli kazak üçxətli (7,62 
mm-lik)    tüfəngi    və    1907-ci    il    nümunəli    üçxəttli    (7,62    mm-lik)    karabin    qəbul    edilmişdir.   
Mosin    sistemli  tüfəngdən  başqa  qoşunlar  Fransa  istehsalı  olan  1907/1915-ci  il  nümunəli  8  mm-lik  "Lebel" 
tüfəngi ilə, həmçinin Arisaka, Berdan 2, Vetterli, Manlixer sistemli tüfənglər də istifadə edilirdi. 
Tараnçа və revolverlər sırasında  ən çox istifadə edilənlərdən biri Smit-Vesson III (1880-ci il nümunəli) 
revolveri   idi.   10,67   mm-lik,   6   patronluq   bu   revolver   ABŞ-da   icad   edilsə   də   Rusiya   zavodlarında   da   
istehsal olunurdu. Populyar revolver 1895-ci il nümunəli 3 xətli revolver (Naqan sistemli) idi. 7,6 mm-lik çap, 7 
patrona  malik    olan    bu    silah    XX    əsrin    əvvəllərində    texniki    baxımdan    sadə    və    ən    etibarlı    revolver   
kimi    tanınırdı.    Çar  ordusunda    zabitlərə    tapança    və    revolveri    öz    hesablarına    almağa    icazə    verilirdi.   
Rəsmən    silahlanmaya    qəbul  edilmiş  Smit-Vesson  və  Naqan  revolverlərindən  başqa  7,65  mm-lik  Brauninq 
avtomatik tapançası və 1912-ci il nümunəli 7,63 mm-lik Mauzer tapança-karabini geniş isti-fadə edilirdi. 
Bakı   Soveti   və   Sentrokaspi   Diktaturasının   qoşunlarının   istifadə   etdikləri   soyuq   silahlar   çar   
ordusunun silahları idi: tüfənglərin süngüləri; 1913-cü il süvari qılıncı, 1913-cü il zabit şaşkası (Qafqaz növü), 
1913-cü il 
61 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   32   33   34   35   36   37   38   39   ...   113


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə