Antiinhisar fəaliyyəti haqqında



Yüklə 83,24 Kb.
tarix06.05.2018
ölçüsü83,24 Kb.

Antiinhisar fəaliyyəti haqqında

Azərbaycan Respublikası Qanunu

I bölmə. Ümumi müddəalar

Maddə 1. Qanunun məqsədləri

Qanun inhisarçılıq fəaliyyətinin qarşısının alınmasının, məhdudlaşdırılmasının və

aradan qaldırılmasının təşkilati və hüquqi əsaslarını müəyyən edir.

Maddə 1-1. Antiinhisar qanunvericiliyi

Azərbaycan Respublikasında antiinhisar qanunvericiliyi Azərbaycan Respublikası

Konstitusiyasından, bu Qanundan,«Təbii inhisarlar haqqında», «Haqsız rəqabət

haqqında» Azərbaycan Respublikasının qanunlarından və digər normativ-hüquqi

aktlardan ibarətdir.

Maddə 2. Qanunun tətbiq dairəsi

1. Bu Qanun Azərbaycan Respublikasının bütün ərazisində fəaliyyət göstərir və

bütün hüquqi və fiziki şəxslərə şamil edilir.

2. Qanun təsərrüfat subyektlərinin, icra hakimiyyəti və idarəetmə orqanlarının

xarici ölkələrin fiziki və hüquqi şəxsləri ilə bağladıqları sazişlərin və müqavilələrin

milli bazarda rəqabətin məhdudlaşdırılmasına gətirib çıxardığı hallarda da tətbiq

edilir.


3. Qanun təsərrüfat subyektlərinin ixtira, ticarət nişanları və müəlliflik

hüquqlarından irəli gələn münasibətlərinə, onların bu hüquqlardan qəsdən rəqabəti

məhdudlaşdırmaq məqsədilə istifadə etməsi halları istisna olmaqla, şamil edilmir.

Maddə 3. Antiinhisar siyasətini həyata keçirən Azərbaycan Respublikasının

dövlət orqanları

İnhisarçılıq fəaliyyətinin qarşısının alınması, məhdudlaşdırılması və aradan

qaldırılması üzrə dövlət siyasətini, digər dövlət orqanlarının bu sahədə

fəaliyyətinin əlaqələndirilməsini öz səlahiyyətləri daxilində Azərbaycan

Respublikasında antiinhisar siyasətini yeridən Azərbaycan Respublikası mərkəzi icra hakimiyyəti orqanı həyata keçirir. Azərbaycan Respublikasında antiinhisar

siyasətini həyata keçirən Azərbaycan Respublikası mərkəzi icra hakimiyyəti orqanı

bu Qanunun tələblərinin pozulmasına görə icrası məcburi olan göstərişlər verə

bilər və qanunvericiliklə müəyyən olunmuş digər səlahiyyətləri yerinə yetirə bilər.

Maddə 4. Əsas anlayışlar

Bu Qanunun məqsədləri üçün istifadə edilən əsas anlayışlar aşağıdakı kimi qəbul

olunur:

 icra hakimiyyəti və idarəetmə orqanları - Azərbaycan Respublikasının,



şəhərlərin, rayonların və onlara daxil olan inzibati ərazi vahidlərinin icra

hakimiyyəti və idarəetmə orqanları. İdarəetmə orqanlarına həmçinin

idarəetmə funksiyalarını yerinə yetirərkən (dövlət sifarişlərinin

yerləşdirilməsi, material ehtiyatları limitlərinin ayrılması və s.) ittifaqlar,

assosiasiyalar, konsernlər, konsorsiumlar və müəssisələrin digər birlikləri də

aiddir.


 bazarın subyektləri - bazar münasibətlərinin iştirakçıları olan təsərrüfat

subyektləri və idarəetmə orqanları;

 rəqabət - bazar subyektləri arasında sahibkarlıq fəaliyyətinin ən əlverişli

şərtləri uğrunda mübarizənin elə formasıdır ki, bu zaman onların müstəqil

fəaliyyətləri hər birinin bazarda əmtəə dövriyyəsinin ümumi vəziyyətinə

tə'sir etmək imkanını əsaslı surətdə məhdudlaşdırır və istehlakçıya lazım

olan malların istehsalını stimullaşdırır;

 məhdudlaşdırıcı fəaliyyət vasitələri - təsərrüfat subyektlərinin bu və ya digər

bazarda öz fəaliyyət sahəsini rəqiblərdən qorumaq və təcrid etmək, bununla

da həmin bazarda rəqabəti məhdudlaşdırmaq üçün istifadə etdiyi vasitələr

(ehtiyatların və satış kanallarının ələ keçirilməsi, təsərrüfat subyektlərinin

qovuşması və birinin digərini öz tərkibinə daxil etməsi, bazarı bölmək

məqsədilə sazişlər bağlanılması, qiymətlərlə manipulyasiya, rəqiblərin

boykot edilməsi, patent inhisarçılığı və s. );

 Hökmran mövqe - təsərrüfat subyektinin öz iqtisadi potensialının

üstünlüyünə əsaslanaraq rəqabətə həlledici tə'sir göstərməyə imkan verən və

bununla da bazarın digər iştirakçılarının bazara daxil olmasını çətinləşdirən

müstəsna vəziyyəti. Bazarda payı 35 faizdən və ya qanunvericiliklə

müəyyən olunmuş digər həddən çox olan təsərrüfat subyekti hökmran

mövqe tutan hesab olunur; inhisarçılıq fəaliyyəti - inhisarçılığın bu və ya digər forması olub, təsərrüfat

subyektlərinin, yaxud icra hakimiyyəti və idarəetmə orqanlarının rəqabətə

yol verməməyə, onu məhdudlaşdırmağa, yaxud aradan qaldırmağa

yönəldilmiş fəaliyyəti;

 bazar maneələri - yeni rəqiblərin bazara daxil olmasına maneçilik (giriş

maneələri) və bazarda fəaliyyət göstərən təsərrüfat subyektlərinin buranı tərk

etmək cəhdləri qarşısında maneələr qoymaq (çıxış maneələri);

 üfqi sazişlər - istehsal silsiləsinin eyni səviyyəsində olan, yaxud eyni bazarda

bir-biriləri ilə rəqabətə yol verməmək məqsədilə fəaliyyət göstərən təsərrüfat

subyektləri arasında sazişlər;

 şaquli sazişlər - istehsal silsiləsinin müxtəlif səviyyələrində olan təsərrüfat

subyektləri arasında, yaxud təsərrüfat subyektləri ilə onların müştəriləri və

mal göndərənləri arasında sazişlər;

 təbii inhisar-istehsalın texnoloji xüsusiyyətlərinə görə rəqabətin olmadığı

şəraitdə tələbatın ödənilməsi daha səmərəli olan və inhisar subyektlərinin

istehsal etdiyi (satdığı) əmtəə istehlakda başqa əmtəə ilə əvəz edilə bilməyən

əmtəə bazarının vəziyyəti.

II bölmə. İnhisarçılıq fəaliyyəti

Maddə 5. Dövlət inhisarçılığı

İcra hakimiyyəti orqanlarının rəqabətin məhdudlaşdırılmasına, yaxud aradan

qaldırılmasına, təsərrüfat subyektlərinin və istehlakçıların mənafelərinin

pozulmasına gətirib çıxaran və gətirib çıxara bilən qeyri-qanuni fəaliyyətinə

aşağıdakılar daxildir:

1) iqtisadiyyatın dövlət bölməsindən kənarda fəaliyyət göstərən təsərrüfat

subyektləri üçün məhsul istehsalı və satışı üzrə direktiv tapşırıqların və məcburi

dövlət sifarişlərinin müəyyən edilməsi;

2) müstəqil təsərrüfat subyektləri tərəfindən istehsal edilən və satılan malların

qiymətləri üzərində əsassız olaraq nəzarətin həyata keçirilməsi;

3) idarəetmənin təşkilati strukturlarına rəqabətin məhdudlaşdırılmasına gətirib

çıxaran səlahiyyətlər verilməsi;

4) respublikanın bölgələri arasında məhsul hərəkətinə əsassız qadağanların

qoyulması;5) fəaliyyətləri rəqabətin məhdudlaşdırılmasına səbəb olan müəssisələrin və digər

təşkilati idarəetmə strukturlarının yaradılması;

6) əsassız olaraq ayrı-ayrı təsərrüfat subyektlərinə onları eyni bazarın başqa

subyektlərinə nisbətən üstün vəziyyətə gətirib çıxaran vergi, kredit güzəştlərinin və

başqa güzəştlərin verilməsi;

7) qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla müəyyən növ

əmtəələrin (xidmətlərin) istehsalının və ya müəyyən növ istehsal fəaliyyətinin

qadağan edilməsi, yaxud məhdudlaşdırılması;

8) qanunvericilikdə nəzərdə tutulan hallar istisna olmaqla, xarici təsərrüfat

subyektləri üçün əsassız olaraq aşağı (yüksək) gömrük rüsumlarının müəyyən

edilməsi, yaxud onların gömrük vergisindən azad edilməsi;

9) istehsalı və satışı qanunvericilikdə qadağan olunmuş əmtəələrin ticarəti istisna

olmaqla, ticarət və tədarük fəaliyyəti üzərində qadağan qoyulması, yaxud onun

məhdudlaşdırılması;

10) təsərrüfat subyektlərinin xarici iqtisadi fəaliyyətinə əsassız məhdudiyyətlər

qoyulması;

11) rəqabətin məhdudlaşdırılmasına yönəldiyi və istehlakçıların mənafeyinə

toxunduğu hallarda qiymətlərin manipulyasiyası, (onların yüksəldilməsi,

azaldılması və ya bir səviyyədə saxlanılması) məqsədilə müəyyən növ məhsul

bazarına əmtəə müdaxiləsinin həyata keçirilməsi;

12) qanunvericilikdə nəzərdə tutulan hallar istisna olmaqla, tələb və təklif

sahəsində informasiya şəbəkəsi üzərində nəzarət qoyulması.

Maddə 6. Sahə inhisarçılığı

Sahə idarəetmə orqanlarının təsərrüfat subyektlərinin və istehlakçıların mənafeyinə

zidd olaraq rəqabətin məhdudlaşdırılmasına və ya aradan qaldırılmasına gətirib

çıxaran və ya gətirib çıxara bilən qeyri-qanuni fəaliyyətinə aşağıdakılar daxildir:

1) yeni təsərrüfat subyektlərinin sahə bazarına daxil olması üçün sün'i maneələr

yaradılması;

2) qeyri-dövlət təsərrüfat subyektlərinin maddi ehtiyatlarla əsassız olaraq

mərkəzləşdirilmiş qaydada təchiz edilməsi kanallarının yaradılması;3) malların bölüşdürülməsi, tədarükü və satışı üzrə paralel strukturların

yaradılmasına maneçilik törədilməsi;

4) təsərrüfat subyektlərinin müstəqilliyinin əsassız olaraq məhdudlaşdırılması;

5) rəqabətin məhdudlaşdırılması ilə nəticələnən təşkilati idarəetmə strukturlarının,

yaxud holdinq şirkətlərinin yaradılması;

6) sahə tabeliyində olan təsərrüfat subyektlərinin özəlləşdirilməsi prosesində səhm

nəzarət paketlərinin əldə edilməsi;

7) kapitalın bir sahədən digər sahəyə sərbəst axını qarşısında əsassız maneələr

qoyulması;

8) yeni məhsulun və texnologiyanın işlənib hazırlanması və ya yeni müəssisələrin

yaradılması qüvvədə olan qanunvericiliyə zidd deyilsə, onların qarşısında əsassız

maneələr qoyulması;

9) əmtəə əvəzedicilərinin istehsalına, malların idxalına əsassız nəzarət qoyulması;

10) azrentabelli və ya zərərlə işləyən təsərrüfat subyektlərinə ictimai mənafe ilə

bağlı olmayan və sahədaxili rəqabətə ziyan vuran maliyyə güzəştlərinin və digər

güzəştlərin verilməsi;

11) rəqabəti məhdudlaşdırmaq, yaxud aradan qaldırmaq məqsədilə tabeliyində olan

təsərrüfat subyektlərinə dempinqin tətbiqi üçün şərait yaradılması.

Maddə 7. Yerli inhisarçılıq

Yerli icra Hakimiyyəti orqanlarının (rayon, şəhər və onlara daxil olan inzibati ərazi

qurumlarının) təsərrüfat subyektlərinin və istehlakçıların mənafeyinə zadd olaraq

rəqabətin məhdudlaşdırılmasına və ya aradan qaldırılmasına gətirib çıxaran və ya

gətirib çıxara bilən qeyri-qanuni fəaliyyətinə aşağıdakılar daxildir:

1) təsərrüfat subyektlərinin yerli bazara daxil olmasının məhdudlaşdırılması və

kapital qoyuluşu üçün hüquqi, təşkilati və iqtisadi əngəllərin yaradılması;

2) rəqabətin məhdudlaşdırılmasına səbəb ola bilən hallarda, yerli təsərrüfat

subyektlərinə birtərəfli üstünlük yaratmaq məqsədilə dövlət büdcəsinin

vəsaitindən, həmçinin büdcədənkənar dövlət fondlardan istifadə edilməsi;3) tabeliyində olan ərazidə bazar subyektlərinə münasibətdə sahibkarlıq

fəaliyyətini məhdudlaşdırmaq məqsədilə vergitutma, özəlləşdirmə və torpaq

məsələlərinin tənzimlənməsi sahəsində öz səlahiyyətlərindən istifadə edilməsi;

4) yerli bazarda hökmran vəziyyətə (mövqeyə) malik yerli təsərrüfat subyektlərinə

və ya onların birliklərinə birtərəfli qaydada üstünlük verən vergi güzəştlərinin və

digər güzəştlərin müəyyən edilməsi;

5) yerli bazarda hökmran mövqe tutmağa səbəb olan təşkilati-idarə qurumlarının,

yaxud holdinq şirkətlərinin yaradılması;

6) əmtəə idxalı və ixracı üzrə məhdudiyyətlərin müəyyən edilməsi;

7) ayrı-ayrı təsərrüfat subyektləri üçün rəqabətin məhdudlaşdırılmasına gətirib

çıxaran yerli sifarişdən sui-istifadə edilməsi.

Maddə 8. Təsərrüfat subyektlərinin inhisarçılığı

Bazarda hökmran mövqe tutan təsərrüfat subyektlərinin rəqabətin

məhdudlaşdırılmasına, digər təsərrüfat subyektinin və istehlakçıların mənafeyinə

toxunmasına gətirib çıxaran, yaxud gətirib çıxara bilən qeyri-qanuni fəaliyyətinə

aşağıdakılar daxildir:

1) xalq təsərrüfatının, əhalinin, ayrı-ayrı təsərrüfat subyektlərinin tələbatının

ödənilmədiyi malların istehsalının əsassız olaraq məhdudlaşdırılması, yaxud

dayandırılması;

2) sün'i qıtlıq yaratmaq, yaxud qiymətləri artırmaq məqsədilə istehsalın həcminin

dəyişdirilməsi və əmtəələrin dövriyyədən çıxarılması;

3) digər təsərrüfat subyektlərinin bazara daxil olmasına və ya bazarı tərk etməsinə

əsassız maneələr yaradılması;

4) bazarda əlavə üstünlük əldə etmək məqsədilə qiymətlərlə manipulyasiya

edilməsi (onların yüksəldilməsi, azaldılması və ya bir səviyyədə saxlanılması);

5) məhsulun alternativ satıcıları və alıcıları olmadıqda təsərrüfat subyektləri

arasında ayrı-seçkilik yaratmaq məqsədilə həmin məhsulu satmaqdan və ya

almaqdan imtina edilməsi;6) topdansatış və pərakəndə satış təsərrüfat subyektlərinin qapalı satış

şəbəkələrinin yaradılması;

7) digər təsərrüfat subyektləri ilə müqayisədə kontragentlərin rəqabət imkanlarına

zərar vuran, yaxud zərər vura bilən eyni və ya eyni şərtli müqavilələrin

bağlanmasında ayrı-seçkiliyə yol verilməsi;

8) kontragentə sərfəli olmayan və ya müqavilələrin məzmununa aid olmayan

müqavilə şərtlərinin ona məcburi qəbul etdirilməsi;

9) istifadə olunmamış istehsal qurğuları olduğu halda kontragentlə müqavilə

bağlamaqdan əsassız imtina edilməsi;

10) kontragenti əvvəlcədən xəbərdar etmədən və onunla razılaşdırmadan

qərarlaşmış təsərrüfat əlaqələrinin pozulması.

Maddə 9. Maliyyə-kredit inhisarçılığı

Maliyyə-kredit təşkilatlarının rəqabətin məhdudlaşdırılmasına gətirib çıxaran,

yaxud gətirib çıxara bilən qeyri-qanuni fəaliyyəti aşağıdakılar hesab olunur:

1) maliyyə ehtiyatlarının çevikliyinin məhdudlaşdırılması, kapitalın bir fəaliyyət

sahəsindən digərinə axması qarşısında sün'i əngəllər yaradılması;

2) kommersiya bankları arasında vahid faiz dərəcəsi siyasəti yeritmək haqqında

sazişlər bağlanması;

3) mülkiyyət və təşkilati-hüquqi formalardan asılı olaraq təsərrüfat subyektlərinin

bank krediti almasında əsassız ayrı-seçkilik yaradılması;

4) bank kreditləri almaq istəyənlərin qarşısında qanunvericilikdə nəzərdə

tutulmayan şərtlərin qoyulması və bu şərtlərin sərtləşdirilməsi;

5) digər maliyyə-kredit təşkilatlarının maliyyə bazarına daxil olması (yaxud

bazardan çıxması) üçün maneələr yaradılması;

6) kredit ehtiyatları bazarında sün'i qıtlıq yaratmaq, yaxud qıtlığı qoruyub

saxlamaq, həmçinin kredit dərəcələrini yüksəltmək məqsədilə kredit verilməsinin

azaldılması və ya dayandırılması.Maddə 10. Bazar subyektlərinin üfqi və şaquli sazişləri nəticəsində yaranan

inhisarçılıq

İcra hakimiyyəti və idarəetmə orqanları arasında, təsərrüfat subyektlərinin öz

aralarında, yaxud icra hakimiyyəti, idarəetmə orqanları və təsərrüfat subyektləri

arasında rəqabətin məhdudlaşdırılmasına səbəb olan və ya səbəb ola bilən qeyriqanuni üfqi və şaquli sazişlərə aşağıdakılar aiddir:

1) bazarda rəqabət aparan subyektlərdən biri hökmran mövqedə olarsa, onlar

arasında bağlanan və məhdudlaşdırma vasitələri ilə bazarın inhisarlaşmasını

doğuran sazişlər:

- bazarın ərazi prinsipinə, alqı-satqının həcminə, malların çeşidinə və ya

müştərilərə (sifarişçilərə) görə bölüşdürülməsi,

- təsbit edilmiş qiymətlərin (tariflərin), güzəştlərin, əlavələrin (əlavə haqların,

qiymətlərin) müəyyən edilməsi,

- rəqibin bazara girməsinin məhdudlaşdırılması, baykot edilməsi və onunla işgüzar

əlaqələrdən imtina edilməsi,

- təklifin həcmini sün'i şəkildə dəyişdirmək məqsədilə istehsal kvotasının

razılaşdırılması,

- hərraclarda və sövdələşmələrdə qiymətlərin yüksəldilməsi, azaldılması və ya bir

səviyyədə saxlanılması,

- bazar qiymətlərinin blokadası,

- qiymət ayrı-seçkiliyi qoyulması,

- bir şəxsin eyni növ məhsul istehsal edən və satan iki və daha çox bazar

subyektində eyni zamanda rəhbər vəzifə tutması;

2) bir-birilə rəqabət aparmayan, biri hökmran mövqe tutan, digəri isə onun mal

göndərəni, yaxud alıcısı (sifarişçisi) olan bazar subyektləri arasında, bazarda

rəqabətin məhdudlaşdırılmasına səbəb olan və ya ola bilən sazişlər;

3) təsərrüfat subyektlərinin bazardakı paylarının birləşdirilməsi onlara hökmran

mövqe yaradarsa və ya bu mövqeyi gücləndirərsə, onların qovuşması və ya

başqasının əlinə keçməsi ilə nəticələnən sazişlər;4) bazar subyektlərinin rəqabəti məhdudlaşdırmaq, yaxud aradan qaldırmaq

məqsədilə birgə müəssisə yaratmaq haqqında öz aralarında bağladıqları sazişlər;

5) xarici şirkətin Azərbaycan şirkətini əldə etməsi haqqında milli bazarda rəqabətin

məhdudlaşdırılmasına gətirib çıxaran sazişlər;

6) hər hansı bir malın alınmasını digər malın satılması üçün şərt kimi irəli sürən

şərtli bağlaşmalar;

7) hər hansı malı satıcının rəqiblərindən deyil, məhz həmin satıcıdan almağa sövq

edən şərtli bağlaşmalar;

8) rəqibləri bazardan sıxışdırıb çıxarmaq və bununla da bazara digər təsərrüfat

subyektlərinin daxil olması üçün maneələr yaratmaq məqsədilə istehsal olunan

məhsullara standartlar qoyulmasına gətirib çıxaran sazişlər.

Maddə 11. Təbii inhisarçılıq

1. Bu və ya digər malların istehsalı və xidmətlər sahəsində özlərinin təbii inhisar

mövqeyindən sui-istifadə edərək ölkənin, təsərrüfat subyektlərinin mənafelərinə və

istehlakçıların hüquqlarına ziyan vuran idarəetmə orqanlarının və təsərrüfat

subyektlərinin fəaliyyəti üzərində antiinhisar nəzarəti xüsusi formada həyata

keçirilir.

2. Təbii inhisarçıların siyahısını Azərbaycan Respublikasında antiinhisar siyasətini

həyata keçirən mərkəzi icra hakimiyyəti orqanının təqdimatı ilə Azərbaycan

Respublikası Milli Məclisi müəyyən edir.

Maddə 12. Patent-lisenziya inhisarçılığı

Hər hansı mal bazarında rəqabəti məhdudlaşdırmaq, yaxud aradan qaldırmaq

məqsədilə özlərinin patent və lisenziyalar üzərində inhisar hüququndan sui-istifadə

edən idarəetmə orqanlarının və təsərrüfat subyektlərinin qeyri-qanuni fəaliyyətinə

aşağıdakılar aiddir:

1) patent sahibinin ondan istifadə etməməsi və bu patentə lisenziya verməkdən

əsassız imtina etməsi;

2) lisenziya alanın texniki siyasətinin məhdudlaşdırılması;3) lisenziyalaşdırılmış texnologiyanın lisenziya alan tərəfindən mənimsənilməsinin

məhdudlaşdırılması;

4) lisenziya alanın kommersiya fəaliyyətinin məhdudlaşdırılması;

5) lisenziya sahibi tərəfindən lisenziya satılarkən onun haqqının ödənilməsi

rejiminin sərtləşdirilməsi.

Maddə 12-1. Yerin təkindən istifadə inhisarçılığı

Dövlət hakimiyyəti orqanlarının, habelə hər hansı təsərrüfat subyektlərinin (yer

təki istifadəçilərinin) aşağıdakılara yönəldilən hərəkətləri qadağan edilir və ya

qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada etibarsız sayılır:

 yerin təki haqqında qanunvericiliyə uyğun olaraq yerin təkindən istifadə

hüququ almaq istəyən hüquqi və fiziki şəxslərin iştirak etmək üçün

müsabiqəyə və ya hərraca buraxılışının həmin müsabiqənin (hərracın)

şərtlərinə zidd olaraq məhdudlaşdırılması;

 müsabiqə və ya hərrac qaliblərinə xüsusi razılıq verməkdən boyun

qaçırılması;

 müsabiqə və ya hərracın birbaşa danışıqlar ilə əvəz edilməsi;

 yerin təkindən istifadə hakim mövqeyə malik təsərrüfat subyektləri ilə

rəqabətə girə bilən strukturlar yarada bilən yer təki istifadəçilərinin ayrı-

seçkiliyə məruz qoyulması;

 nəqliyyat və infrastruktur obyektlərindən istifadəyə imkan yaradılmasında

yer təki istifadəçilərinin ayrı-seçkiliyə məruz qoyulması.

Bu maddənin birinci hissəsinin tələbləri pozulmaqla bağlanmış əqdlər etibarsızdır.

İstifadəyə verilən yer təki sahələrinin ölçüləri, sahələrin sayı və çıxarılan faydalı

qazıntı ehtiyatlarının miqdarı qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada

məhdudlaşdırıla bilər.

III bölmə. Antiinhisar tənzimləmə vasitələri

Maddə 13. Təsərrüfat subyektlərinin və onların birliklərinin yaradılması,

yenidən təşkili və ləğv edilməsi zamanı antiinhisar qanunvericiliyinə riayət

edilməsinə dövlət nəzarəti 1. Təsərrüfat subyektlərinin hökmran mövqelərindən sui-istifadə və ya rəqabəti

məhdudlaşdıran hərəkətlərinin qarşısını almaq məqsədi ilə müvafiq icra

hakimiyyəti orqanı aşağıdakılara dövlət nəzarətini həyata keçirir:

 təsərrüfat subyektlərinin birləşdirilməsinə və qovuşmasına (əgər bu, müvafiq

əmtəə bazarında payı 35%-dən çox olan təsərrüfat subyektlərinin yaranması

ilə nəticələnərsə);

 aktivlərinin ümumi dəyəri minimum əmək haqqı məbləğinin 75 min

mislindən artıq olan təsərrüfat subyektlərinin qovuşmasına və birləşməsinə;

 aktivlərinin ümumi dəyəri minimum əmək haqqı məbləğinin 50 min

mislindən artıq dövlət və bələdiyyə müəssisələrinin ləğv edilməsinə

(məhkəmənin qərarı ilə müəssisələrin ləğv edilməsi halları istisna

olunmaqla) və bölünməsinə (əgər bu, müvafiq əmtəə bazarında payı 35%-

dən çox olan təsərrüfat subyektlərinin yaranması ilə nəticələnərsə).

2. Bu maddənin 1-ci bəndində nəzərdə tutulan hallarda təsərrüfat subyektlərinin

yaradılması, yenidən təşkili və ləğv edilməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanının

razılığı əsasında həyata keçirilir. Belə təsərrüfat subyektlərinin yaradılması,

yenidən təşkili və ləğv edilməsi haqqında qərar qəbul edən şəxslər və ya təsərrüfat

subyektləri razılıq almaq üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanına vəsatət təqdim

edir. Vəsatətə, təsərrüfat subyektlərinin yaradılması, yenidən təşkili və ya ləğv

edilməsi ilə bağlı müvafiq müqavilə və (və ya) qərar və əsas məhsulun

(xidmətlərin) müvafiq əmtəə bazarında satışının həcminə dair məlumat əlavə

olunur.

Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən bu maddənin 1-ci bəndində nəzərdə



tutulan hallarda təsərrüfat subyektlərinin yaradılmasına, yenidən təşkilinə və ləğv

edilməsinə razılıq vermək üçün onlardan digər sənədlərin tələb olunmasına yol

verilmir.

Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı lazımi sənədləri aldıqdan sonra 15 gündən gec

olmayaraq vəsatətlə müraciət edənə qəbul olunmuş qərar barədə yazılı məlumat

verir.


3. Bu maddənin 1-ci bəndində nəzərdə tutulmuş hallarda müvafiq icra hakimiyyəti

orqanının razılığı alınmadıqda təsərrüfat subyektlərinin yaradılması, yenidən

təşkili və ləğv edilməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanının iddiası üzrə

məhkəmənin müvafiq qərarı ilə etibarsız hesab edilə bilər.Maddə 13-1. Səhmlərin (payların) əldə olunması zamanı təsərrüfat subyektləri

arasında bağlanılmış əqdlərin həyata keçirilməsində antiinhisar

qanunvericiliyinə riayət edilməsinə dövlət nəzarəti

1. Bu maddənin 2-ci bəndində nəzərdə tutulan istisnalarla, aşağıdakı hallarda

təsərrüfat subyektləri arasında bağlanılmış əqdlər müvafiq icra hakimiyyəti

orqanının razılığı alınmaqla həyata keçirilir:

 bir təsərrüfat subyektinin nizamnamə kapitalını təşkil edən və səsvermə

hüququna malik səhmlərin (payların) 20%-dən çoxunun digər təsərrüfat

subyekti (təsərrüfat subyektləri birliyi və ya bir-birinin əmlakına nəzarət

edən şəxslər qrupu) tərəfindən əldə edildikdə. Bu məhdudiyyətlər təsərrüfat

subyektinin yaradılması zamanı onun təsisçilərinə aid edilmir;

 bir təsərrüfat subyektinin əsas istehsal vasitələrinin və ya qeyri-maddi

aktivlərinin digər təsərrüfat subyektinin (təsərrüfat subyektlərinin birliyivə

ya bir-birinin əmlakına nəzarət edən şəxslər qrupu) mülkiyyətinə və ya

istifadəsinə verilməsi zamanı, əgər əqd predmetini təşkil edən əmlakın

balans dəyəri, bu əmlakı özgəninkiləşdirən təsərrüfat subyektinin əsas

istehsal vasitələrinin və qeyri-maddi aktivlərinin balans dəyərinin 10

faizindən çox olarsa;

 bir təsərrüfat subyektinin sahibkarlıq fəaliyyəti aparmaq şərtlərini

müəyyənləşdirməyə və ya onun ali idarəetmə orqanının funksiyalarını

həyata keçirməyə imkan verən hüquqlarının digər təsərrüfat subyekti

(təsərrüfat subyektlərinin birliyi və ya bir-birinin əmlakına nəzarət edən

şəxslər qrupu) tərəfindən alındıqda.

2. Bu maddənin birinci bəndində göstərilən əqdlərin həyata keçirilməsinə müvafiq

icra hakimiyyəti orqanının razılığı yalnız aşağıdakı hallarda tələb olunur:

 bu maddənin birinci bəndində göstərilən təsərrüfat subyektlərinin

aktivlərinin ümumi balans dəyəri minimum əmək haqqı məbləğinin

məbləğinin 75 min mislindən çox olduqda;

 təsərrüfat subyektlərinin birinin müvafiq əmtəə bazarında payı 35%-dən çox

olduqda;

 səhmləri əldə edən təsərrüfat subyekti həmin səhmləri özgəninkiləşdirən

təsərrüfat subyektinin fəaliyyətinə nəzarət etdikdə.

3. Bu maddənin 1-ci bəndində göstərilən əqdlərin həyata keçirilməsinə razılıq

almaq üçün müəyyən olunmuş qaydada müvafiq icra hakimiyyəti orqanına vəsatət və bu Qanunun 13-cü maddəsinin ikinci bəndində göstərilən sənədləri və

məlumatları təqdim etməlidirlər.

Maddə 14. İnhisarçılıq fəaliyyətinin məhdudlaşdırılması

Özlərinin hökmran mövqeyindən sui-istifadə edən təsərrüfat subyektləri

inhisarçılıq fəaliyyəti göstərdikdə, öz hərəkətləri ilə rəqabətin məhdudlaşmasına və

istehlakçıların mənafeyinin pozulmasına səbəb olduqda, onların məcburi qaydada

bölüşdürülməsi isə texnoloji, ərazi və təşkilati səbəblərə görə mümkün olmadıqda

müvafiq icra hakimiyyəti orqanı icra hakimiyyəti və idarəetmə orqanlarına:

1) inhisarçı təsərrüfat subyektlərinin məhsullarının (xidmətlərinin) qiymətləri

üzərində dövlət nəzarəti müəyyən olunması, bə'zi hallarda bu və ya digər məhsulun

(xidmətin) bazar qiymətinin yol verilən həddinin təsbit edilməsi;

2) təsərrüfat subyektlərinin gəlirlərindən tutulan vergilərə onların bazardakı payına

uyğun olaraq mütərəqqi vergi dərəcələrinin tətbiq edilməsi;

3) təbii inhisarçı olaraq bazarda öz müstəqil mövqeyindən sui-istifadə edən

təsərrüfat subyektləri üçün aksiz vergilərinin sərtləşdirilmiş dərəcələrinin tətbiq

edilməsi;

4) hər hansı bir bazarda giriş maneələrini zəiflətmək məqsədilə istehsal olunan

məhsullara eyniləşdirilmiş standartların tətbiq edilməsi;

5) sür'ətləndirilmiş amortizasiyanın normativ amortizasiya ilə əvəz edilməsi;

6) kredit verilməsi şərtlərinin sərtləşdirilməsi;

7) təsərrüfat subyektinin patent üzərində öz mövqeyindən sui-istifadə etməsi ilə

əlaqədar olaraq yeni patentlərin nisbətən ucuz haqla məcburi lisenziyalaşdırılması;

8) bazar subyektlərindən birinin və ya hamısının birlikdə inhisarçılıq fəaliyyətini

həyata keçirərkən onlar arasında bağlanan sazişlərin məhdudlaşdırıcı bəndlərinin

ləğv edilməsi;

9) dövlət köməyinin bütün növlərinin dayandırılması;

10) barter əməliyyatlarının qadağan edilməsi;11) idxal-ixrac əməliyyatları üçün verilən lisenziyaların ləğv edilməsi barədə

müvafiq təkliflər verə bilər.

Maddə 15. İnhisarçılıq fəaliyyətinin aradan qaldırılması

Hökmran mövqe tutan təsərrüfat subyektləri inhisarçılıq fəaliyyəti göstərirlərsə və

onların fəaliyyəti rəqabətin xeyli məhdudlaşdırılmasına səbəb olarsa, müvafiq icra

hakimiyyəti orqanı təşkilati, texnoloji və ərazi şəraitinin imkan verdiyi halda

onların məcburi bölünməsi haqqında qərar qəbul edə bilər. Bu halda antiinhisar

siyasətini həyata keçirən mərkəzi icra hakimiyyəti orqanı təsərrüfat subyektlərinin

xüsusiyyətini nəzərə alaraq onların məcburi qaydada bölünməsi müddətlərini altı

aydan az olmamaq şərti ilə müəyyənləşdirir.

Maddə 16. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanının mə'lumat əldə etmək hüququ

1. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanının öz vəzifə və funksiyalarını yerinə yetirmək

üçün dövlət idarəetmə orqanlarından, təşkilati-idarəetmə qurumlarından, təsərrüfat

subyektlərindən, vəzifəli şəxslərdən zəruri olan hər bir mə'lumat, o cümlədən

antiinhisar qanunvericiliyinin pozulması ilə bağlı yazılı (şifahi) izahatlar almaq

hüququ vardır.

2. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi müvafiq icra

hakimiyyəti orqanını inhisarçı müəssisələrin dövlət reyestrinin aparılması üçün

razılaşdırılmış proqram əsasında milli bazarda müəssisələrin hökmran mövqeyini

müəyyən edən statistika mə'lumatları ilə tə'min edir.

3. İnhisarçı müəssisələr müvafiq icra hakimiyyəti orqanının təklifi ilə Dövlət

Statistika Komitəsi tərəfindən müəyyənləşdirilmiş qaydada təsdiq edilən dövlət

statistika hesabatı əsasında öz fəaliyyətlərinin inhisarçı mövqeləri haqqında

Müvafiq icra hakimiyyəti orqanına hesabat təqdim edirlər.

4. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı bu maddəyə əsasən əldə etdiyi dövlət və

kommersiya sirrini saxlamağa borcludur.

Maddə 16-1. İnhisarçıların informasiyanı açıqlamaq vəzifəsi

Əmtəə bazarında hökmran mövqe tutan xüsusi və ya müstəsna hüquqa və yaxud

təbii inhisara malik olan hüquqi şəxslər malların və xidmətlərin təklif edilməsi

şərtlərinə və onların qiymətlərinə, həmin şərtlərdə və qiymətlərdə dəyişikliklərə aid

informasiyaları şərtlərin təklif edilməsinə və ya həmin şərtlərdə və qiymətlərdə dəyişiklik edilməsinə azı 30 gün qalmış qanunvericiliklə müəyyən edilmiş üsullarla

açıqlamalıdırlar.

IV bölmə. Yekun müddəaları

Maddə 17. Bu Qanunun pozulmasının nəticələri

1. Bu Qanunun pozulmasına görə təsərrüfat subyektləri, icra hakimiyyəti orqanları

və onların vəzifəli şəxsləri:

 müvafiq icra hakimiyyəti orqanının icrası məcburi olan göstərişlərinə əsasən

pozuntunu dayandırmağa, ilkin vəziyyəti bərpa etməyə, müqaviləni

dəyişdirməyə və ya pozmağa və göstərişdə nəzərdə tutulan digər hərəkətləri

yerinə yetirməyə;

 bu Qanunun pozulmasına yol verilməklə əldə olunan mənfəəti

qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada dövlət büdcəsinə ödəməyə;

 vurulmuş zərəri ödəməyə;

 cəriməni ödəməyə borcludurlar.

2. Vurulmuş zərər məhkəmə tərəfindən tutulur.

Maddə 18. Qanunun pozulmasına görə məsuliyyət

Bu Qanunun pozulmasına görə təsərrüfat subyektləri, onların rəhbərləri və

müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının vəzifəli şəxsləri aşağıda nəzərdə tutulan

məsuliyyəti daşıyırlar.

1. Təsərrüfat subyektləri:

 müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qanuni göstərişlərini müəyyən edilmiş

müddətdə yerinə yetirmədikdə hər gecikdirilmiş günə görə əlli beş

manatadək, lakin iyirmi iki min manatdan çox olmamaq şərti ilə;

 müvafiq icra hakimiyyəti orqanına bu Qanunun 13-cü, 13-1-ci və 16-cı

maddələrində göstərilmiş məlumatları və sənədləri vermədikdə, yaxud

düzgün olmayan məlumatlar verdikdə - beş min beş yüz manatadək maliyyə

sanksiyası şəklində cərimə olunurlar.

Cərimənin miqdarı müəyyən edilərkən təsərrüfat subyektlərinin iqtisadi vəziyyəti

nəzərə alınır.2. Təsərrüfat subyektlərinin rəhbərləri və icra hakimiyyəti orqanlarının vəzifəli

şəxsləri:

 müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qanuni göstərişlərini müəyyən edilmiş

müddətdə yerinə yetirmədikdə - xəbərdarlıq və ya minimum əmək haqqı

məbləğinin 200 mislinədək;

 bu Qanunun 13-cü, 13-1-ci və 16-cı maddələrinin tələblərinə əməl

etmədikdə və sənədləri təqdim etmədikdə - xəbərdarlıq və ya minimum əmək

haqqı məbləğinin 150 mislinədək inzibati qaydada cərimə olunurlar.

2. Bu Qanunda nəzərdə tutulan şəxslər qanunla nəzərdə tutulmuş inhisarçılıq

hərəkətlərinə görə Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinə əsasən cinayət

məsuliyyəti daşıyırlar.

3. Bu maddənin 1-ci bəndində maliyyə sanksiyası şəklində tutulan cərimələr

müvafiq icra hakimiyyəti orqanı bu barədə qərar qəbul etdikdən sonra 30 gün

ərzində mübahisəsiz qaydada dövlət büdcəsinə tutulur.

Təsərrüfat subyektləri cəriməni vaxtında ödəmədikdə və ya qismən ödədikdə

müvafiq icra hakimiyyəti orqanı cərimənin, həmçinin hər gecikdirilmiş günə görə

cərimənin ümumi məbləğinin, yaxud ödənilməmiş hissəsinin 1%-i məbləğində

penyanın ödənilməsi üçün məhkəməyə müraciət edə bilər.

4. Antiinhisar qanunvericiliyinin pozulması haqqında işlərə baxılma qaydaları

müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.

Maddə 19. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanının vəzifəli şəxslərinin məsuliyyəti

Müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının vəzifəli şəxsləri dövlət və kommersiya sirri

sayılan məlumatların saxlanılmasına, habelə xidməti vəzifələrini düzgün icra

etməmə nəticəsində təsərrüfat subyektlərinə və dövlətə vurduğu ziyana görə

qanunvericilikdə müəyyən edilmiş məsuliyyət daşıyırlar.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

Əbülfəz ELÇİBƏY

Bakı şəhəri, 4 mart 1993-cü il

№ 526«Azərbaycan» qəzetində dərc edilmişdir (29 aprel 1993-cü il, № 80).

«Azərbaycan Respublikasının Ali Sovetinin Məlumatı»nda dərc edilmişdir

(1993-cü il, № 9, maddə 224).

10 oktyabr 1997-ci il tarixli, 381-IQD nömrəli; 23 mart 2001-ci il tarixli, 103-

IIQD nömrəli; 5 oktyabr 2001-ci il tarixli, 183-IIQD nömrəli; 5 oktyabr 2001-ci

il tarixli, 190-IIQD nömrəli; 23 noyabr 2001-ci il tarixli, № 219-IIQD nömrəli; 3

dekabr 2002-ci il tarixli, 387-IIQD nömrəli; 30 dekabr 2003-cü il tarixli, 568-

IIQD nömrəli; 9 mart 2004-cü il tarixli, 603-IIQD nömrəli; 20 oktyabr 2006-cı il

tarixli, 167-IIIQD nömrəli; 1 fevral 2008-ci il tarixli, 543-IIIQD nömrəli; 1 aprel

2008-ci il tarixli, 588-IIIQD nömrəli; 2 iyun 2008-ci il tarixli, 618-IIIQD



nömrəli qanunlara əsasən dəyişikliklər və əlavələrlə.


Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə