Asosiy makroiqtisodiy ko’rsatkichlar



Yüklə 397,31 Kb.
səhifə2/2
tarix02.04.2022
ölçüsü397,31 Kb.
#84966
1   2
2-mavzu. ASOSIY MAKROIQTISODIY KO‘RSATKICHLAR

YaIM hisoblash usullari:


Qo’shimcha qiymat bo’yicha (ishlab chiqarish usuli)

Qo’shimcha qiymat

5

po’lat

a

7 15

17

18

Ko’mir qazib chiqarish

Temir rudasini qazib chiqarish

Metallurgiya kombinati

Avtomobil zavodi

Savdo


iste’mol- chilar

Avtomobil narxining shakllanish jarayoni

YaIM = Ʃ qo‘shilgan qiymat = 5+7+(15-12) + (17-15) + (18-17) = 5+7+3+2+1=18

YaIMni barcha daromadlar bo‘yicha aniqlash




YaIMni barcha daromadlar bo‘yicha

hisoblashning tarkibi

Shartli

belgilar

1

Xususiy firmalarda ishlovchilarning ish haqi

W

2

Arenda to‘lovlari yoki renta

R

3

Foiz to‘lovlari

R

4

Xususiy mulk egasining daromadi

Px

5

Korporatsiyalar foydasi

Pk

6

Biznesga egri soliqlar

T

7

Amortizatsiya

A

Jami: YaIM = W + R + R + Px + Pk + T + A

Y

YaIMni xarajatlar usulida aniqlash




YaIMni tovar va xizmatlar sotib olishga

mo‘ljallangan barcha xarajatlar

Shartli belgilar

1

Uy xo‘jaliklarining iste’mol xarajatlari

C

2

Yalpi investitsiyalar

I

3

Davlat xarajatlari

G

4

Sof eksport

Xn

Jami: YaIM = C+I+G+Xn

Y

Asosiy makroiqtisodiy ko’rsatkichlarni hisoblashdagi bog’liqlik


SIM

MD

ShD

ID

SIM = YAIM – amortizatsiya MD = SIM – biznesga egri

soliqlar

ShD = MD –

korporatsiyalarning foydasi - ijtimoiy

sug’urta to’lovlari + dividendlar +

ijtimoiy transfertlar

ID = ShD – individual soliqlar

(majburiy to’lovlar bilan)

Nominal YaIM


Real YaIM

Real YaIM  Nominal YaIM

YaIM deflyatori

YaIM deflyatori

Narxlar indekslarining hisoblash ussullari:

Doimiy tarkibning indeksi

(Laspeyres indeksi)

P Q



0 0

Iste’mol narxlar indeksni

hisoblashda qo’llaniladi.

Iste’mol qilinayotgan mahalliy va import tovarlarning ichki narxlarini hisobga oladi

Iste’molning o’zgarmas tarkibiga asoslanib hisoblanadi

Pl  PtQ 0

P Qt



O’zgaruvchan tarkibning

indeksi (Paashe indeksi)

Pp  PtQt

0

YaIM deflatorini hisoblashda

qo’llaniladi

Ishlab chiqarilgan mahalliy tovarlarning narxlarini

hisobga oladi

Ishlab chiqarishdagi o’zgarishlarni hisobga oladi

Pf PlPp


Narxlar indekslarining hisoblash ussullari:

Fisher indeksi

Paashe va Laspeyres indekslarining kamchiliklarini Fisher indeksi yumshatadi

Mashqlar:

  • UzAuto Motors o’zining Xorazmdagi zavodiga elekromobil ishlab chiqarishi

  • uchun 1 mlrd. sh.b. o’tkazdi;
  • Jizzaxdagi «avtomobil lizingi» kompaniyasi UzAuto Motorsda ishlab chiqarilgan 30 dona avtomobilni sotib olish uchun 1 mlrd. sh.b. o’tkazdi;
  • Jizzaxdagi «avtomobil lizingi» kompaniyasi Yaponiyaning Toyota kompaniyasida ishlab chiqarilgan 30 dona avtomobilni sotib olish uchun 1 mlrd. sh.b. o’tkazdi;
  • Yaponiyadagi «avtomobil lizingi» kompaniyasi UzAuto Motorsda ishlab

  • chiqarilgan 30 dona avtomobilni sotib olish uchun 1 mlrd. sh.b. o’tkazdi;

Mashqlar:

  • Siz fond birjasida “O’zbekiston temir yo’llari” AJning xususiy shaxslarga

  • tegishli qismini 1 mln. sh.b.ga sotib oldingiz;
  • “Uzbektelecom” AJ fond birjasida “O’zbekiston temir yo’llari” AJning xususiy shaxslarga tegishli qismini 2 mln. sh.b.ga sotib oldi;
  • Moliya vazirligi pensiya to’lovlarini oshirish uchun 1 mlrd. so’m ajratdi;
  • Moliya vazirligi stipendiya to’lovlarini o’z vaqtida to’lash uchun

  • 0,5 mlrd. so’mga OvO’MT vazirligidan yangi operatsion tizim sotib oldi.

Qo’shilgan qiymat (ishlab chiqarish) usuli bo‘yicha hisoblangan Yalpi ichki mahsulot (mlrd.so‘m)


Xarajatlar usuli bo‘yicha hisoblangan Yalpi ichki mahsulot

(mlrd.so‘m)

Yillar

Yalpi ichki mahsulot

Iste’mol

Investitsiya

Davlat xarajatlari

Sof eksport

2010

74 042,0

42 928,0

19 608,3

9 871,2

6 049,9

2015

210 183,1

130 761,3

54 784,2

30 141,1

468,8

2018

406 648,5

239 271,3

153 072,7

57 179,4

-42 874,9

Yillar

YaIM, jami

Tarmoqlarning yalpi

qo`shilgan qiymati

Mahsulotlarga sof soliqlar

2000y.

3 255,6

2 848,0

407,6

2005y.

15 923,4

14 233,3

1 690,1

2010y.

74 042,0

64 578,4

9 463,6

2015y.

210 183,1

190 036,2

20 146,9

2018y.

406 648,5

361 072,7

45 575,8

2019y.

511 838,1

465 357,4

46 480,7

Yüklə 397,31 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə