Atom tuzilishi, atomlardagi elektronlarning taqsimlanishi. Elektronlar harakatining zarracha va to‘lqinsimon tabiati. Atom tuzilishi. Davriy qonun va davriy sistema



Yüklə 283,73 Kb.
səhifə8/14
tarix16.04.2022
ölçüsü283,73 Kb.
#85547
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   14
3-dars

Mavzuga oid masala va mashqlar

1. Massasi soni 48 ga teng boʻlgan titan atomidagi neytronlar sonini toping. Yechish: A=Z+N dan N=A–Z=48–22=26 ta n.

2. Quyidagi izotoplarning yadro tarkibini aniqlang.

a) 12C va 13C; 14N va 15N; b) 16O va 17O; 3He va 4He.

J: a) 12C : 6p+6n; 13C: 6p+7n: 14N: 7p+7n; 15N: 7p+8n.

b) 16O: 8p+8n; 17O: 8p+9n; 3He: 2p+1n; 4He: 2p+2n

3. Quyidagi zarrachalarda nechtadan elektron va proton boʻladi?

a) NO ; b) PH3 ? J: a) 24 e-, 23p; b) 18e-; 18p.

4. Quyidagi zarrachalar tarkibidagi protonlar, neytronlar va elektronlar sonini toping :

5. Element ikki izotopdan tashkil topgan. Izotoplar nisbati 2:3 ga teng. Birinchi izotop yadrosida 10 ta proton va 10 ta neytron bor.Agar elementning oʻrtacha nisbiy atom massasi 21,2 ga teng boʻlsa, ikkinchi izotopning atom massasini toping.

Yechish: Aoʻr∙5=A1∙2 +A2∙3 yoki 21,2∙ 5=20∙2+A2∙3; A2=22.

6. Element ikki izotopdan tashkil topgan. Izotoplar nisbati 3:2. Birinchi yadro tarkibida 12 ta neytron va 10 ta proton bor. Ikkinchi yadrodagi neytronlar soni birinchisinikidan 5 ta kam. Elementning oʻrtacha nisbiy atom massasini toping. J: 20

7. Kimyoviy element ikkita izotopdan tashkil topgan boʻlib, ularning nisbati 9:1. Birinchi izotop yadrosida 10 ta neytron va 10 ta proton bor. Ikkinchi izotop yadrosidagi neytronlar soni birinchi izotop yadrosidagi neytronlar sonidan 2 taga koʻp boʻlsa, elementning oʻrtacha atom massasini toping. J: 20,2

8. Agar 47,77% va 52,23% boʻlsa, yevropiyning nisbiy atom massasini toping. J: 152,0446.

9. Kaliy elementi ikkita tabiiy 93% 39K va 7% 40K izotoplarining aralashmasidan iborat. Kaliyning oʻrtacha nisbiy atom massasini aniqlang. J: 39,07

10. Argon uchta tabiiy izotoplar 99% 40Ar, 0,7% 38Ar va 0,3 % 36Ar aralashmasidan iborat. Argonning oʻrtacha nisbiy atom massasini aniqlang. J: 39,974.

11. Kremniy uchta tabiiy izotoplar 92,3% 28Si, 4,7% 29Si, va 3% 30Si aralashmasidan iborat boʻlsa, uning oʻrtacha nisbiy atom massasini aniqlang. J: 28,107.

12. Element 34; 30 va 28 izotoplari aralashmasidan iborat. Izotoplarning massa ulushlari mos ravishda 40%, 30% va 30% ga teng boʻlsa, uning oʻrtacha atom massasini toping. J: 31.

13. Lantanning 2 ta tabiiy izotopi bor. izotopining massa ulushi 8% ga teng boʻlsa, ikkinchi izotopning massasini aniqlang. Lantanning oʻrtacha atom massasi 138,92 ga teng. J: .

Yechish: Ar(E)= tenglamadan 138,92 dan 13892=1104+m2∙92; m2=139

14. Bromning 2 ta tabiiy izotopi boʻlib, 79Br izotopining molyar ulushi 55% ga teng boʻlsa, ikkinchi izotopning massasini aniqlang. Bromning nisbiy atom massasi 79,9 ga teng. J: 81 Br

15. Neon ikkita 20Ne va 22Ne izotoplaridan iborat boʻlib, uning nisbiy atom massasi 20,2 ga teng boʻlsa, har bir izotopning massa ulushini aniqlang.

Yechish: 1-usul: 20Ne izotopining foiz miqdorini , 22Ne izotopining foiz miqdorini esa (100- ) bilan belgilab olamiz. 20 ni ga va (100- ) ni 22 ga koʻpaytirib, koʻpaytmalarni qoʻshamiz va yigʻindisini 100 ga boʻlamiz, natija 20,2 ga teng boʻlishi kerak:

; = 90% 20Ne va 10% 22Ne

2-usul : Masalani diagonal usuli boʻyicha yechamiz. Buning uchun oʻrtacha massani diagonalning oʻrtasiga qoʻyamiz:





16. Tabiiy borning massasi 10,81 ga teng boʻlib, B va B izotoplarining aralashmasidir. Tabiiy bordagi izotoplarning foiz miqdorlarini toping. J: 19 % B ; 81 % B.

17. Uglerodning 12C va 13C izotoplari ma’lum, agar uglerodning nisbiy atom massasi 12,011 boʻlsa, izotoplarning molyar ulushlarini aniqlang. J: 12C -98,9 % va 13C-1,1 %

18. Bromning 79Br va 81Br izotoplari ma’lum, uning nisbiy atom massasi 79,9 boʻlsa, izotoplarning molyar ulushlarini hisoblang. J: 55% -79Br, 45%- 81Br.

19. 39,4 g metall karbonati parchalanganda 4,48 l gaz ajralib chiqqan. Metallning oksidlanish darajasi +2 ga teng boʻlsa, uning yadrosidagi neytronlar sonini toping. J: 81

20. Oksidlanish darajasi birikmalarda +2 ga teng boʻlgan 0,7 g metall kislota bilan reaksiyaga kirishib, 280 ml vodorod ajratib chiqaradi. Metall tarkibidagi neytronlar sonini toping. J: 30.

21. 4,9 g ammoniy galogenid parchalanganda 1,12 l ammiak ajralib chiqqan. Galogen tarkibidagi protonlar sonini toping. J: 35.

22. 1,4 g noma’lum metall kislota bilan reaksiyaga kirishib 560 ml vodorod ajratib chiqargan. Metallning oksidlanish darajasi +2 ga teng boʻlsa, metall atomidagi elektronlar sonini toping. J: 26.

23. Metall oksidi tarkibida 92,6 % metall boʻlsa, oksidning formulasini toping. Metallning oksidlanish darajasi +2 ga teng. Metallning atomi tarkibida nechta elektron boʻladi? J: 80.

24. 2,24 l CO namunasining massasi 2,85 g ga teng. Oksid tarkibida uglerod bitta izotop 12C, kislorod esa 16O va 18O izotop koʻrinishida boʻladi. Namuna tarkibidagi C18O ning molyar ulushini aniqlang. J: 25%

25. 3,4 g CH4 namunasi n.sh.da 4,48 l hajmni egallaydi. Metan tarkibida 12C va 14C izotoplari va vodorodning bitta 1H izotopi bor. Namuna tarkibidagi 14CH4 ning massa ulushini aniqlang. J: 50%

26. 2H35Cl va 1H35Cl aralashmasida deyteriyning massa ulushi 4% ga teng. Aralashmadagi protiyning massa ulushini aniqlang. J: 0,72%

27. 12CH4 va 14CH4 aralashmasida vodorodning massa ulushi 23% ga teng. Aralashmadagi 12C ning massa ulushini aniqlang. J: 21%

28. Ca16O va Ca18O aralashmasida kalsiyning massa ulushi 70% ga teng. Aralashmadagi 16O ning massa ulushini aniqlang. J: 12%

29. Vodorodning 1H, 2H, 3H va kislorodning 16O, 17O, 18O izotoplari ishtirokida nechta H2O2 tarkibli birikmalar hosil boʻladi?

Yechish: Bunday tipdagi Mavzuga oid masala va mashqlarni echish uchun D.Toʻxtayev tomonidan tuzilgan quyidagi jadvaldan foydalanish anchagina qulaylik tugʻdiradi:



Izotoplar

soni


Indekslar

Soni


1


2


3


4


5


6


1

1

2

3

4

5

6

2

1

3

6

10

15

21

3

1

4

10

20

35

56

4

1

5

15

35

70

126

5

1

6

21

56

126

252

6

1

7

28

84

230

482

7

1

8

36

120

350

832

H2O2 da vodorod atomidagi indekslar soni 2 ga teng, masala sharti boʻyicha vodorodning 3 ta izotopi ishtirok etadi. Jadvaldan indekslar soni qatoridan 2 soni bilan izotoplar soni qatoridagi 3 sonlarining kesishmasini topsak 6 soni turibdi. Xuddi shunday kislorod atomi uchun ham ushbu sonlar kesishmasi 6 ga tengligini topamiz va ularni oʻzaro koʻpaytirsak 36 ga ega boʻlamiz. Demak, 3 ta vodorod va 3 ta kislorod izotoplaridan iborat 36 xil H2O2 molekulasi bor ekan.

30. 16O, 17O, 18O izotoplaridan iborat nechta O3 molekulasini hosil qilish mumkin? J: 10 ta.

31. 12C, 13C, 14C va 1H, 2H, 3H izotoplari ishtirokida nechta CH4 molekulalari hosil boʻlishi mumkin? J: 45 ta.

32. Vodorodning 1H, 2H, 3H va kislorodning 16O, 17O, 18O izotoplaridan nechta H2O molekulasini hosil qilish mumkin? J: 18 ta.

33. Vodorodning 1H, 2H, 3H va uglerodning 12C, 13C izotoplaridan nechta C2H6 molekulasini hosil qilish mumkin? J: 84 ta.

34. Atomning massasi 5,845 · 10-26 kg ga teng. Uning yadrosidagi protonlar soni 17 ta ekanligi ma’lum boʻlsa, undagi neytronlar sonini toping. J: 18.

35. Atomning massasi 6,179 · 10-26 kg ga teng. Uning yadrosidagi protonlar soni 17 ta ekanligi ma’lum boʻlsa, undagi neytronlar sonini toping. J: 20.

36. Quyida keltirilgan molekula va ionlar tarkibidagi proton, neytron va elektronlar yigʻindisi ortib borishi tartibida joylashtirilgan qatorni aniqlang. 1) N-3; 2) H2O; 3)F-; 4)D2O; 5) OH-; J: 1,5,2,3,4.

37. Quyida keltirilgan molekula va ionlar tarkibidagi proton, neytron va elektronlar yigʻindisi kamayib borishi tartibida joylashtirilgan qatorni aniqlang. 1) H3O+; 2) CH4; 3) HF; 4) NH 5) H2O. J: 3,1,5,4,2.

38. NH va SO ionlaridagi proton, neytron va elektronlar yigʻindisini toping. J: NH da 28 ta; SO da 122 ta.

39. 4,48 l kisloroddagi protonlarning massasini aniqlang. J: 3,2.

40. Mis 63- nuklididagi elektronlarning massa ulushini aniqlang.

J: 0,025%

41. 2,24 l CO dagi neytronlar sonini toping. J: 8,4 ∙ 1023.

42. Gazsimon oddiy modda X ning 2,24 litri tarkibida 1,8 mol proton bor. Agar molekula ikki atomli boʻlsa, oddiy moddaning formulasini aniqlang. J: F2.

43. 0,2 mol uch atomli molekula tarkibida 4,8 mol elektron boʻlsa, oddiy moddaning formulasini aniqlang.J: O3.

44. 0,2 mol metallda 2,4 mol elektron boʻladi. Metallni aniqlang. J:Mg.


Yüklə 283,73 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   14




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə