Az ərbaycan Milli Elmlər Akademiyası İnformasiya texnologiyalari institutu



Yüklə 369,39 Kb.

səhifə9/14
tarix13.11.2017
ölçüsü369,39 Kb.
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14

37 

 

edilməsi; 



-

 

m



illi və beynəlxalq səviyyədə elmi-texniki termino-

logiyanın harmonikləşdirilməsi; 

-

 

i



nformasiya 

sistemlərində 

istifadə 

olunan 


razılaşdırılmış  leksik  vasitələrin  qarşılıqlı  əlaqəli 

inkişafının təmin olunması; 

-

 

ədəbiyyatda  və  sənədlərdə  istifadə  olunan 



terminoloji  leksikanın  çatışmazlıqlarının  aşkarlanması  və 

aradan qaldırılması. 

Dövlət 

və 


sahə 

standartlarının 

işlənməsi 

standartlaşma üzrə əsas və baza təşkilatları, elmi-tədqiqat, 

layihə-texnologiya  institutları,  ali  təhsil  müəssisələri  və 

digər təşkilatlar tərəfindən yerinə yetirilir. 

Beynəlxalq  Standartlaşdırma  Təşkilatının  ISO/TC37 

(Termin


ologiya və digər dil və məzmun resursları) Texniki 

Komitəsi  tərəfindən  terminologiyanın  standartlaşdırılması 

həyata keçirilir. Texniki Komitə fəaliyyətini 5 istiqamətdə 

qurur: 


 

TC37/SC1 (subcommite) – p



rinsip və metodlar; 

 



TC37/SC2  –  t

erminoqrafik  və  leksikoqrafik  iş 

metodları.  Terminoloji  və  leksikoloji  lüğətlərin  tərtib 

olunması üzrə nəzəri və praktiki iş;  




38 

 



 

TC37/SC3 – t

erminologiya, bilik və kontentin idarə 

e

dilməsi sistemləri; 



 

TC37/SC4 – dil r



esurslarının idarə edilməsi; 

 



TC37/SC5 – t

ərcümə, interpretasiya və onlarla bağlı 

texnologiya; 

ISO/TC237 – t

erminoloji sərgi. Standartların nəşri.  

ISO/TC37-nin 

altkomitələrində 

(TC37/SC1, 

TC37/SC2,  TC37/SC2,  TC37/SC4,  TC  37/SC5  )  və 

ISO/TC  237  Layihə  Komitəsində  müvafiq  olaraq 

terminoloji  prinsip  və  metodlar,  anlayış  və  terminlərin 

beynəlxalq  harmonikləşdirilməsi,  terminoloji  fəaliyyət 

(nəzəriyyə və əlavələr), sosial terminologiya üçün praktiki 

tövsiyə,  lüğətlərdə  məqalələrin  təqdimatına  dair  tələb, 

tövsiyə  və  informasiya,  beynəlxalq  terminoqrafik 

standartların  hazırlanması  və  layihələndirilməsi,  latın 

qrafikasında  təqdim  olunan  çoxdilli  terminoloji  və 

leksikoloji  verilənlərin  əlifba  üzrə  ardıcıllığı,  tərcüməyə 

istiqamətlənmiş  terminoqrafiya,  terminoloji  məhsul  və 

xidmətlər  üzrə  ümumi  icmal  və  tövsiyə,  terminologiyada 

tətbiqi  hesablama  sistemləri  –  verilənlərin  kateqoriyaları, 

terminologiyanın  idarə  edilməsi  sistemlərinin  işlənib 

hazırlanması, tətbiqi və dəstəyi, dil resursları ilə idarəetmə 



39 

 

strukturunun  təqdimatı,  terminologiya,  bilik  və  kontentlə 



idarəetmə  sistemləri  və  s.  üzrə  standartlar  işlənib 

hazırlanır.  Eyni  zamanda,  terminoloji  standartların  nəşri, 

sərgisi, təqdimatı ilə bağlı standartlar, həmçinin lüğətlər və 

statistikanın  aparılması  üçün  normativ  qaydalar  işlənilir 

[14]. 

Standartlaşdırılmış  terminlər  elmi-texniki  sahə  üzrə 



ədəbiyyat  və  sənədlərin  bütün  formalarında  tətbiq  üçün 

zəruridir.  Sahə  standartı  terminləri  onların  qısa  formaları 

ilə  təsvir  edir,  həmçinin  onların  sinonimi,  izahı, ingilis, 

alman və fransız dillərində ekvivalentlərindən ibarət olur. 

Hazırda 60-dan çox ölkədə standartlaşdırma ilə bağlı 

minlərlə  ekspertin  cəlb  olunduğu  müvafiq  komitələr 

mövcuddur. 

İdarəetmə,  planlaşdırma,  istehsal  və  texnologiya 

sahələrində  informasiya  proseslərinin  avtomatlaşdırılması 

terminlərin  standartlaşdırılması  və  nizamlanmasını  zəruri 

edir. 

Terminlər  və  onların  təriflərinin  strukturunun 



standartlaşdırılması,  unifikasiyası  və  nizamlanması 

kompü


terlərdə nümunə tipli sənədlərin işlənməsinin təmin 

olunmasına  imkan  yaradır.  Böyük termin  sistemlərinin 

struktur  təşkili  məqsədilə  terminoloji  verilənlər  bankı 



40 

 

yaradılır,  terminoloji  informasiyanın  saxlanılması, 



işlənməsi  və  ötürülməsi  kompüterin  köməyilə  həyata 

keçirilir. 

Terminologiya  üzrə  qəbul  olunan  beynəlxalq 

standartların  araşdırılması  nəticəsində  məlum  oldu  ki, bu 

standartlarda  terminologiyanın  müxtəlif  problemlərini 

əhatə edən bir sıra məsələlərin əhəmiyyəti verilmişdir. 

Bütün bunlar 

Azərbaycanda terminologiya üzrə milli 

standartların  işlənməsi  və  beynəlxalq  standartların  milli 

lokallaşdırılması məsələlərinin zəruriyyətini ortaya çıxarır.




41 

 

 



4.

 

TERMİNOLOJİ 

İNFORMATİKA 

SAHƏSİNDƏ  APARILAN  ARAŞDIRMALARIN 

MÜASİR VƏZİYYƏTİ 

İnformasiya texnologiyaları və sistemlərinin inkişafı, 

müxtəlif elm sahələri və fəaliyyət sferalarında beynəlxalq 

əməkdaşlıq  əlaqələrinin  qloballaşması  müxtəlif  dillərdə 

terminoloji 

tədqiqatı  aktuallaşdırmış,  yeni  yanaşmalar  və 

yeni məsələlər müəyyən edilmişdir. 

İstənilən  terminoloji  tədqiqat  böyük  həcmdə 

terminoloji  informasiyanın  yığılması  və  işlənməsi 

zərurətini  ortaya  çıxarır  ki,  bu  məsələlərin  də  yerinə 

yetirilməsi  üçün  effektiv  vasitələrdən  biri terminoloji 

verilənlər  bazasının  yaradılmasıdır.  Məlumdur  ki, 

verilənlər bazası müəyyən qaydalarla təşkil olunan, ümumi 

prinsiplərlə  təsvir  olunan,  saxlanılan  və  idarə  olunan 

verilənlər məcmusu, eləcə də, müəyyən predmet sahəsinin 

informasiya modelidir. 

Qeyd ed

ək ki, təbii dilin işlənməsi (Natural Language 



Processing, NLP) 

ixtisaslaşmış  ontologiyanın  (biliyin 

t

əqdimatı  və  idarə  edilməsi, mətnin analizi və  s.) 



qurulması, termin banklarının yaradılması və istismarında 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə