Azərba yca n mġLLĠ elm lər akadem ġyasi a. Bakixanov adina tarġX Ġnstġtutu



Yüklə 5,21 Mb.

səhifə100/223
tarix17.09.2017
ölçüsü5,21 Mb.
1   ...   96   97   98   99   100   101   102   103   ...   223

205 

 

- Ġ.Q.Yes man, Y.N.Dunin,  Z.B.Ye lyaĢeviç,  M.V.Abra moviç,  H.B.ġahta xtinski, 



A N.A mosov və b. fəal iĢtirak etdilər

142


Respublikada  müəllim kadrların hazırlan ması  mərkəzi o lan Azərbaycan 

Pedaqoji  Ġnstitutu  N.Nərimanovun  böyük səyi sayəsində  1921-ci  ilin  payızında 

Bakıda  fəaliyyətə  baĢladı.  Ġnstitutun  təsisi  barədə  dekretdə  deyilirdi:  " Vahid  

əmək  məktəbi  ideyalarını  həyata  keçirə  bilən  yüksək  ixtisas lı  maarif  iĢçiləri  ilə 

respublikanı  təmin  etmək  məqsədilə  Xalq  Ko missarları  Soveti  qərara  alır:  Bakı 

Ģəhərində bu  ilin  (1921-ci  il)  1  sentyabrından  xüsusi  olaraq  ikipilləli  məktəblər 

üçün dövlət  türk  dilində  müəllimlər  hazırlayan  birinci  Azərbaycan  Dövlət  KiĢi 

Ġnstitutu təsis etmək"

143


Ġnstitutun  tərkibində  fizika-riyaziyyat,  təbiət-kimya  və  ədəbiyyat 

Ģöbələri  var  id i

144


.  Burada  tədris  Azərbaycan  dilində  aparılırdı.  R.B.Rzabəyli, 

M.O.Əfəndiyev,  K.D.Cəfərov,  M.Q.Əliyev,  T.A.ġahbazi,  A.Məmmədov, 

B.T.Talıb lı,  Ə.Haqverdiyev,  V.Xu luflu  və b.  Ġnstitutun ilk  fədakar təĢkilatçıları, 

müəllimləri id ilər. 

1921  -c i  ildə  qadın  Məktəbəqədər  Tərbiyə  Ġnstitutu  yaradıldı.  1921-c i 

ilin  noyabrında  isə  o,  Ali  Qadın  Pedaqoji  Ġnstitutuna  çevrildi.  1921-ci  ildə 

Respublikada  Ali  Bəd ii  Məktəb  və  Konservatoriya  yaradıld ı

145


.1926-1927-c i 

tədris ilində Azərbaycanda 5351 tələbənin təhsil aldığı yeddi ali təhsil müəssisəsi 

var idi. Tələbələrin ancaq 27,5 faizini azərbaycanlılar təĢkil edird i

146


Ali  məktəblərə  köhnə  ziyalı  nümayəndələrin in  cəlb  edilməsi,  ali 

məktəblərin  müəllim heyətinin sosial və  milli tərkib inin yaxĢılaĢdırılması, onun 

fəhlə-kəndli  müh itindən  çıxmıĢ  kadrlarla  geniĢləndirilməsi  sayəsində  onlarda 

Azərbaycanlı müəllimlərin və müdavimlərin sayının artması sürətləndi.  

Müəllim  heyətinin  vəziyyətini  yaxĢılaĢdırmaq  məqsədilə  1925-ci  ildə 

Azərbaycan  SSR  XKS  və  MĠK  "Ali  tədris  müəssisələrinin  akademik  heyəti 

üzvlərinin pensiya təminatı haqqında" qərar qəbul edildi.  

 Azərbaycanın a li tədris müəssisələrinin iĢçilərinə elmi -tədqiqat iĢləri və 

ixtisaslarını  artırmaq  üçün  geniĢ  imkanlar  açdı.  M illi  ziyalı  kadrların 

hazırlan ması  və  səmərəli  müəllimlik  fəalliyyəti  üçün  lazımi  Ģərait  yaradıldı. 

Azərbaycan  Ġnqilab  Ko mitəsinin  1920-ci  il  16  iyul  tarixli  dekreti  ilə  Bakı 

Universitetinin  professor  və  müəllimləri  hərbi  səfərbərlikdən  azad  edildilər

148


Ali  tədris  müəssisələri  qapısının  fəhlə  və  kəndli  üzünə  geniĢ  açılmasın ı  təmin 

edən  bir  sıra  dekretlər  verildi.  On lar  üçün  pulsuz  təhsil  prinsipi  həyata 

keçirildi

149

, dövlət təqaüdləri  müəyyən edildi, ehtiyacı olan tələbələr üçün xüsusi 



fond ayrıld ı.  Beləliklə də gənclər ali təhsil almağa qeyri-adi həvəs göstərirdilər: 

təkcə  fəaliyyətə  baĢladığı  birinci  ildə  Politexn ik  Ġnstitutuna  1135  tələbə  daxil 

olmuĢdusa, 1924-25-ci tədris ilində onların sayı 2483-ə çatdı.  Bu  mən zərə  Bakı 

Universitetində və baĢqa ali təhsil müəssisələrində də müĢahidə olunurdu. 




206 

 

Eyni  zamanda  çoxlu  azərbaycanlı  tələbə  Moskva  və  Leninqradın 



(Sankt-Peterburq) ali tədris  müəssisələrinə göndərilirdi.  1925 -ci  ildə  RSFSR və  

baĢqa  sovet  respublikalarının  ali  məktəblərinə  120  azərbaycanlı  tələbə 

göndərilmiĢdi.  Həmçinin  ən  istedadlı  tələbələrin  bir  hissəsinin  təhsilini  baĢa 

çatdırmaq  üçün  xarici  ö lkələrin  ali  məktəblərinə  göndərilməsinə  baĢlanmıĢdı. 

AK(b)P MK  1922-c i ilin noyabrında xarici  a li  mə ktəblərdə təhsil alan tələbələrə  

dövlət  tərəfindən  maddi  yardım  göstərilməsi  haqqında  qərar  qəbul  etdi

150



1922/23  və  1925/26-cı  tədris  illərində  Almaniya,  Fransa,  Ġtaliya  və  Ġstanbulda 



Azərbaycan Sovet Respublikasının təqaüdçüsü olan 129 tələbə təhs il alırd ı

151


Fəhlə-kəndli  gənclərin  ali  məktəblərə  geniĢ  axını  üçün  lazımi  Ģərait 

yaradılmasına  baxmayaraq,  ali  məktəb  tələbələrinin  sosial  mənĢəcə 

"proletariatlaĢdırılması"  prosesi  respublikada  zəif  gedird i.  1924/1925 -ci  tədris 

ilində bütün ali tədris müəssisələrində fəhlə və kəndlilər cəmi 26,3 faiz, qulluqçu 

və digərləri  isə 73,7 faiz təĢkil edird i. Bunu nəzərə alaraq, A zərbaycanda əməkçi 

kəndlilərin  yenı  təhsil  forması  olan  fəhlə  fakültələrinin  təĢkil  ed ilməsi  tətbiq 

edildi.  Höku mət fəh lə-kəndli gənclər üçün ali  məktəblərin qapılarını geniĢ açdı. 

Fəhlə  və  kəndlilər  üçün  ali  məktəbə  qəbul  imtahansız  və  diplo msuz  həyata 

keçirilird i.  Fəhlə  fakültələri  fəhlə-kəndli  gəncləri  ali  məktəbə  daxil  olmaq  üçün 

öyrətmək və hazırlamaq məqsədı güdürdü. Maarifçilik Ass osiasiyası 1920-ci ilin 

dekabrında Bakı Un iverteti nəzdində respublikada birinci  mərkəzi fəhlə fakültəsi 

açdı,  ilk  dövrdə  burada  təhsil  rus  dilində  aparılırdı

152


.  1921-ci  ilin  payızında 

həmin fakültənin nəzd ində 80 nəfər dinləyicisi olan Azərbaycan Ģöbəsi  də açıldı. 

Azərbaycan fəhlə fakü ltəsinin dinləy iciləri hər növ mülki və hərb i səfərbərlikdən 

azad edilirdilər

154



1923/24-cü  tədris  ilində  Azərbaycan  dilində  fəhlə  fakü ltələri  Gəncə  və 



Nu xada  da  açıldı.  On larda  470  dinləy ici  təhsil  alırdı

155


.  1924/25-c i  tədris  ilində 

Bakı  Ģəhər  fəhlə  fakültəsi  nəzd ində  isə  85  nəfərlik  ermən i  Ģöbəsi  təĢkil 

olundu

156


Fəhlə  fakü ltələrinə  dövlət  xüsusi  qayğı  göstərirdi.  Təkcə  1920-ci  ilin 

dekabrında  Xalq  Maarif  Ko missarlığı  Bakı  Universiteti  nəzdindəki  fəh lə 

fakültələri üçün iki milyon manat ayırmıĢdı

157



III  Ümu mazərbaycan  Sovetlər  qurultayı  (1923-cü  ilin  noyabr-dekabrı) 



fəhlə fakültələrinin  mühü m əhəmiyyətini qeyd edərək, fabrik-zavod fəhlələri və 

yoxsul  kəndlilərdən  "mütəxəssislər,  yeni  sosialist  həyat  qurucuları  hazırlamaq  

üçün respublikanın  bütün ictimai təĢkilatlarına "Azərbaycan fəhlə  fakültələrinin  

daha da yüksəliĢi, onların  maddi  rifahın ın  möhkəmlən məsi üçün maksimu m səy 

və vasitələr sərf etmək" çağırıĢı ilə mü raciət etdi

158


Müraciət  təsərrüfat  və  sovet  təĢkilatlarının  fəhlə  fakü ltələri, 

quruculuğunda  fəal  iĢtirakına  səbəb  oldu.  Azərneft,  Bakı  ġəhər  Soveti,  Xalq  





Dostları ilə paylaş:
1   ...   96   97   98   99   100   101   102   103   ...   223


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə