Azərba yca n mġLLĠ elm lər akadem ġyasi a. Bakixanov adina tarġX Ġnstġtutu



Yüklə 5,21 Mb.

səhifə105/223
tarix17.09.2017
ölçüsü5,21 Mb.
1   ...   101   102   103   104   105   106   107   108   ...   223

215 

 

ideologiyasının  təzahürləri  ilə  mübarizədə  partiyanın  "proletariatın  ard ınca  və 



onunla  birlikdə"  gedə  bilən  bütün  ədəbi  təbəqələrə  münasibətdə  dözümlülü k, 

ehtiyatlılıq,  böyük  fakt  göstərməyi"  tələb  olunur.  Qərarda  vurğulanırdı  ki, 

"Kommun ist  partiyası  ədəbi  amirlik  üslubunu  öz  gündəliyindən  çıxarmalıdır. 

Yaln ız o zaman bu tənqid dərin tərb iyəvi əhəmiyyətə malik olacaqdır. O zaman o  

öz ideya üstünlüyünə arxalanacaqdır"

191


Ancaq  sovet  cəmiyyətinin  sonrakı  inkiĢafı  göstərdi  ki,  bu  göstəriĢlər 

deklarativ  xarakter  daĢıyır,  həyata  keçirilmir  və  ədəbiyyata  inzibati-amirlik 

münasibəti isə gündən-günə daha da güclənirdi. 

1926-c ı il dekabrın 7-də AK(b)P MK-nın təbliğat kollegiyas ında, "Gənc  

Qızıl  Qələmlər  Ġttifaqı" ədəbi dərnəyi və "Azərbaycan ədəbiyyatı cəmiyyəti"nin 

birləĢdirilməsi  əsasında  vahid  Azərbaycan  ədəbiyyatı  cəmiyyəti  -  "Qızıl 

qələmlər"  yarandı

192

.  Onun  idarə  heyətinə  15  nəfər,  o  cü mlədən  Ruhulla 



Axundov  (sədr),  Əli  Səttar  Ġbrahimov  (sədr  müavini),  Sü ley man  Rüstəmzadə 

(məsul kat ib), T.Hüseynov, M.Quliyev, Əjdər Süley man zadə da xil idilə r

193



1927-c i  il  fevralın  5-də  AK(b)P  MK  katib liy i  ayrı-ayrı  yazıç ı 



təĢkilatların ın üç bölməsi  (Azərbaycan, rus və erməni) və birləĢ miĢ idarə heyəti 

olan  vahid  Azərbaycan  Proletar  Yazıçıları  Assosiasiyasında  (APYA) 

birləĢdirməyi  qərara  ald ı

194


.  "Qızıl  qələmlər"  cəmiyyəti  APYA-nın  A zərbaycan 

bölməsinə, BPYA isə rus bölməsinə çevrildi

195



1927-c i  ilin  iyununda Azərbaycan yazıçılarının b irinci ü mu mi  ic lasında 



APYA-nın  müvəqqəti idarə heyəti seçildi

196


. APYA-nın idarə heyətinə 13 nəfə r, 

o  cümlədən  R.A xundov,  T.Hüseynov,  S.Rüstəmzadə,  M.  Yurin  və  M.Kamski 

seçildilər

197


.  "Maarif  və  mədəniyyət"  jurnalı  Azərbaycan  KP  M K-nın  ü zvü 

R.A xundovun rəhbərliyi altında onun orqanı təsdiq oldu

198



Beləliklə, yaradıcılıq təĢkilatlarının fəaliyyətini rəhbər partiya və dövlət 



orqanları  istiqamətləndirir,  A zərbaycan  ədəbiyyatı  isə  yeni  hakim  ideologiyaya, 

rəsmi siyasətə xid mətçilik edird i. 

Bununla  belə  həmin  dövrdə  ölkənin  ədəbi  həyatı  baĢqa  xalq ların  

görkəmli  yazıçı,  Ģair  və  ictimai  xadimlərinin  respublikava  səfərləri,  görüĢ  və 

çıxıĢları,  o  cü mlədən  S.Yesenin,  V.Mayakovski  N.Hikmət  və  A.Barbüsün 

Azərbaycana gəliĢi ilə əla mətdardır

199



Ədəbiyyat  cəmiyyətləri  ilk  fəh lə  yazıçı  və  Ģairlərin  formalaĢdığı  klub  



ədəbi  dərnəklərinə  hamilik  kö məyi  göstərirdi.  Fəh lə  və  qadın  klublarında  ədəbi 

dərnəklər vasitəsilə zəh mətkeĢlərdən ədəbiyyat kadrları hazırlan ması üçün çox iĢ 

görülürdü

200


.  1927-c i  ilin  a xırlarında  Azərbaycan  sovet  ədəbiyyatını  "proletar 

yazıçılar" dəstəsi təmsil edird i.  Onlardan bir ço xu sovet ədəbiyyatının görkəmli 

simaları o ldular. 



216 

 

Bu  dövr  Azərbaycan  ədəbiyyatçıların ı  daha 



məqsədəuyğun 

təĢkilatlandırmaq  üçün  forma  axtarıĢları  ilə  səciyyəvi  olmuĢ,  bu  istiqamətdə 

müəyyən təcrübə əldə edilmiĢdi.  Gö rülmüĢ iĢlər  1928-ci  ilin yanvarında Birinci 

Ümu mazərbaycan  Proletar  Yazıçıları  qurultayını  hazırlamağa  və  keçirməyə 

imkan vermiĢdi

201




Teatr.  192I-c i ilin yanvarında Xalq Maarif Ko missarlığ ı nəzdində teatr, 

musiqi,  təsviri  sənət  və  foto-kino  yarımĢöbələri  olan  xüsusi  incəsənət  Ģöbəsi

202

 

və  incəsənətlə  bağlı  bütün  iĢlərə  rəsmi  rəhbərlik  etmək  üçün  incəsənət  Ģurası 



təsis edildi

203


N.Nərimanov respublikada keçirilən  ilk  mədəni tədbirlərin təĢəbbüskarı 

və  rəhbəri  idi.  Bədii,  musiqi  və  teatr  idarələrinin  formalaĢ ması  və  inkiĢafında 

Ü.Hacıbəyov,  M.Maqomayev,  Ə.Əzimzadə,  Ə.Haqverdiyev  kimi  böyük 

sənətkarlar  fəal  iĢtirak  edirdilər.  Azərbaycan  Ġnqilab  Ko mitəsinin  1920-ci  il  18 

may  tarixli  dekreti  əsasında  bütün  xüsusi  incəsənət  idarə  və  təĢkilat ları 

milliləĢdirild i.  Mayilov  teatrının  bazasında  Dövlət  teatrı  yaradıldı,  o  vaxt  bütün 

dram  və  opera  kollektiv ləri  orada  cəmləĢmiĢdi.  1918-ci  il  qanlı  mart  hadisələri 

zaman ı  erməni  daĢnakları  tərəfindən  yandırılmıĢ  H.Z.Tağıyev  teatrı  binasının  

bərpasına baĢlandı

204



1920-c i  ilin  iyulunda  Bakıda  Azərbaycan  Dövlət  Dra m  Teatrının  özəy i 



olan  ilk  teatr  truppası  formalaĢdı.  Bu  teatrın  inkiĢafında  Xalq  Maarif 

Ko missarlığı  nəzd indəki  incəsənət  Ģöbəsində  teatr  yarımĢöbəsinin  rəhbəri,  

görkəmli    dramaturq  və    ictimai    xadim  Ə.Haqverdiyevin  böyük  rolu  var  idi. 

Respublikanın teatr həyatında ―Tənqid-təbliğ‖ teatrının açılıĢı da  mühü m hadisə 

oldu. Həmin ilin dekabrında bu teatrın rus truppası yaradıldı.  Onun təĢkilində rus 

səhnəsinin  aparıcı  ustaları  -  V.Q.Saxnovski  (Nü munəvi  teatrın  rejissoru), 

V.S.Massalitinov (Kiç ik teatr), T.Ya kulov (Ka mera teatrın ın rəssamı) fəa l iĢtira k 

etmiĢdilər

205

.  Yeni  A zərbaycan  teatrının  tarixində  mühüm  yer  tutan  "Tənqid  və 



təbliğ"  teatrında  Azərbaycan  səhnəsinin  qocaman  ustadları  Mirzə  Ağa  Əliyev, 

Sidqi Ruhulla və Ələkbər Süheyli də unudulmaz ro llar oynadılar. 

1922-c i  ilin  yanvarında  Tağıyev  teatrının  bərpa  olun muĢ  binasında 

Azərbaycan Dövlət Dram Teatrın ın M.F.A xundovun "Hacı Qara" ko mediyasının  

tamaĢası  ilə  təntənəli  açılıĢı  oldu.  Dövlət  Dram  Teatrı,  M.Ə.Əliyev, 

M.Davudova,  Ġ.Hidayətzadə,  A.Qurbanov,  Sidqi  Ruhulla,  R.Təh masib,  Ülvi 

Rəcəb  (U.R.ġaĢixaĢvili),  A.M.ġərifzadə,  M.Sənani  kimi  mədəniyyət  aləmində 

Ģöhrət  qazanmıĢ  görkəmli  səhnə  ustalarının  sayəsində  yeni  teatr  sənəti  yüksək 

pilləyə  qaldırıld ı.  1924-cü  ildən  teatrın  baĢ  rejissoru  A.A.Tuqanov  teatr  sənəti 

üçün  çox  iĢ  görmüĢ,  onun  vaxtında  teatrda  studiya  yaradılmıĢ,  səhnə  ustalığı, 

rəqs ritmi, psixo logiya və digər fənlər üzrə  məĢğələlər aparılmıĢ, teatr isə Dövlət 

Akademik Dram Teatrı adlandırılmıĢdı. 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   101   102   103   104   105   106   107   108   ...   223


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə