Azərba yca n mġLLĠ elm lər akadem ġyasi a. Bakixanov adina tarġX Ġnstġtutu



Yüklə 5,21 Mb.

səhifə106/223
tarix17.09.2017
ölçüsü5,21 Mb.
1   ...   102   103   104   105   106   107   108   109   ...   223

217 

 

1923-cü ildə Bakıda rus fəhlə teatrı yaradıldı, bu za man erməni teatrı da  



fəaliyyət  göstərirdi.  Teatrların  səhnələrində  M.Jarov,  F.Ranevskaya,  M.  Jasmen 

və bir sıra istedadlı aktyorlar ç ıxıĢ edirdilər. 1926-cı  ildə Azə rbaycan səhnəsində 

U.  ġekspirin  "Hamlet"  faciəsi  ilk  dəfə  tamaĢaya  qoyuldu.  BaĢ  rolda  görkəmli 

"Azərbaycan Hamleti" A.M.ġərifzadə çıxıĢ edird i. 

1923-cü ildə Ba kıda ġ.X.Mə mmədova və A.M.ġərifzadənin fəa l iĢtira kı 

ilə  təkcə  Azərbaycan  üçün  deyil,  habelə  Orta  Asiya  res publikaları  üçün  də 

kadrlar hazırlayan, müsəlman ġərq ində birinci teatr texn iku mu açıldı. 

Yeni  sovet  teatrının  mürə kkəb  və  ciddi  məsələlərindən  biri  "sosialist 

quruculuğu"  vəzifələrinə  cavab  verən  repertuar  idi.  Mətbuat  səhifələrində  və 

mü zakirələrdə  bəzən  klassik  irsi,  onun  milli  özünəməxsusluğunu  inkar  edən 

nihilist  fikirlə r  irə li  sürülürdü.  Bu  zərərli  meyillə r  N.Nərimanov  və  digər 

görkəmli  ictimai  xad imlər  tərəfindən  pislənirdi.  Bu  illərin  teatr  repertuarlarında 

təsadüfi,  bədiilikdən  uzaq,  sənətə  yabançı  mövzular  da  özünə  yer  tapırdı,  lakin 

onlar  həm  milli  sənət  inciləri,  hə m  də  dünya  klassikası  ilə  zənginləĢ mək  mey li 

daha səciyyəvi idi. 

Musiqi.  20-c i  illərdən  milli  musiq i  incəsənətinin  yeni  əsaslı  inkiĢaf 

bazası  yaradılırd ı.  Musiqi  fəaliyyətinin  təĢkilinə  Xalq  Maarif  Ko missarlığı 

rəhbərlik  edirdi.  Sovet  hakimiyyətinin  ilk  çağlarından  bütün  ictimai  və  xüsusi 

musiqi  məktəbləri,  studiyalar,  musiqi  qrupları  onun  incəsənət  Ģöbəsinin 

tabeçiliy inə və nəzarətinə verilmiĢdi

206


1920-c i  il sentyabrın 16-da Azə rbaycan Ġnqilab  Ko mitəsinin dekret i  ilə  

bütün  musiqi  və  not  mağazaları  milliləĢdirildi

207


.  Musiqi  təhsilini  "proletar 

kütlələri"  içərisində  geniĢ  və  plana  uyğun  Ģəkildə  yay maq  və  bütün  "proletar" 

təĢkilatlarına  xid mət etmək  məqsədilə Azərbaycan Ġnqilab Ko mitəsinin l920-ci il 

10  iyul və  4 oktyabr tarixli dekretləri  ilə bütün musiqi alətləri dövlət mü lkiyyəti 

elan  edildi

208


.  Orkestr  musiqiçiləri  səfərbərliyə  alınaraq  Xalq   Maarif 

Ko missarlığının sərəncamına verildilər. 

Respublikada  geniĢ  xalq  kütləsi  üçün  xüsusi  musiqi  təhsili  sisteminin  

yaradılmasında  peĢəkar  Azərbaycan  musiqisinin  əsasını  qoyan  dahi  Üzeyir 

Hacıbəyovun  misilsiz  xid məti  o lmuĢdu.  Hələ  1920-ci  ilin  sentyabrında  Maarif 

Ko missarlığında musiqi bölməsinin  müdiri olarkən o,  musiqi akademiyasının və 

xalq  konservatoriyasının açılması,  musiqi  məktəbinin b inasının onlara verilməsi 

barədə hökumət rəhbərlərinə yazılı müraciət etmiĢdi

209



Lakin ixtisaslı  musiqiçi kadrlar kifayət qədər olmadığından Xalq Maarif 



Ko missarlığı  ilk  mərhələdə "geniĢ zəh mətkeĢ proletar kütləsin in  musiqi savadı" 

alması  məqsədilə  1920-ci il  iyulun 26-da Bakının səkkiz fəhlə  rayonunda Ģöbəsi 

olan  vahid  musiqi  təhsili  müəssisəsi  -  Xalq  Konservatoriyası  açdı

210


.  Xalq 

konservatoriyası,  xüsusilə onun ġərq Ģöbəsi Üzeyir  Hacıbəyovun səyi sayəsində 




218 

 

geniĢ  xalq  kütləsinin  musiqi  mədəniyyətinə  qovuĢmasında  mühüm  rol 



oynamıĢdı.  Lakin  bir  tədris  müəssisəsində  iki  ayrı-ayrı  istiqamətdə  fəaliyyət 

musiqi təhsilin i təkmilləĢdirmək yolunda çətinlik yaradırdı. Ona görə  1921 -ci il 

avqustun  26-da  Azərbaycan  SSR  Xa lq  Ko missarları  Sovetinin  dekret i  ilə  

müsəlman ġərqində ilk Musiqi A kademiyası təsis olundu

211



Konservatoriyaya  azərbaycanlı  Ģagird ləri  cəlb  etmək  məqsədilə 



Ü.Hacıbəyov    1922-ci  ildə  ilk  professional  Azərbaycan  musiqi  məktəbini 

yaratdı.  Tezliklə  texniku ma  çevrilən  bu  məktəb  1926-cı  il  konservatoriyaya 

birləĢdirilərə k 

milli  musiqiçi  kadrların  tərbiyəsi  probleminin  həllini 

sürətləndirdi

212


.  Musiqi  tədrisi  müəssilərinin  hamısında  xalq  mahnıları  və 

muğam sin ifləri o lan milli musiqi Ģöbəsi yaradıld ı. 

Azərbaycan 

Ġnqilab 


Ko mitəsinin 

1921-ci 


ilin 

yanvarında 

N.Nərimanovun  imzası  ilə  verdiyi  de kretlə  musiq i  studiyalarında  iĢləyən 

dərəcəsiz Azərbaycanlı  müəllimlərə ödənilməli zəh mət -haqqı hədləri əməkhaqqı 

tarifinə da xil edildi

213


1927-c i ildə AK(b)P-n in  VIII qurultayında xüsusi olaraq zəhmətkeĢlərin  

musiqi-bədii  təhsil  məsələ ləri  mü zakirə  olundu,  təhsil  müəssisələrinin  maddi 

bazaların ın  möhkəmləndirilməsi,  tələbələrin  qəzalardan  cəlb  edilməsi,  onların  

təqaüdlə  təmin  o lunması  qərara  alındı.  Qərarda  qeyd  olunurdu  ki,  partiya 

"kütlələrin  düzgün  ideoloji  tərb iyəsinə  bədii  üsulla  təsir  etməyə"  nail  olmalı

214



"xalq  yaradıcılığı  və  musiqisinin  toplanmasına  və  öyrənilməsinə"  xüsusi  diqqət 



yetirməlid ir. 

Konservatoriyaya  1923/ 24-cü  tədris  ilindən  M.L.Pres man  rəhbərlik 

etmiĢ,  Üzeyir  Hacıbəyov  rektor  müavin i  olmuĢ,  burada  mü xtəlif  vaxtlarda 

M.Çemyaxovski,  D.Slavinski,  S.Bretanitski,  B.Semyonov,  L.Rastropoviç, 

L.Yablonko,  Q.ġaroyev,  N.Speranski  vo  b ir  sıra  görkəmli  musiqiĢünaslar 

iĢləmiĢdilər

215



Həmin  dövrdə  Azərbaycanlıların  konservatoriyaya  cəlb  olun masında 



ciddi  dönüĢ  yarandı.  Əgər  1921/22-ci  tədris  ilində  Konservatoriyada  təhsil  alan 

623  tələbə  arasında  tək-tük  azərbaycanlı  var  id isə,  1926/27-ci  tədris  ilində  524 

tələbənin 331 nəfəri azərbaycanlı, o cü mlədən 163-ü qadın id i 

216


Ü.Hacıbəyov,  M.Maqomayev  və  digər  mütərəqqi  musiqi  mədəniyyəti 

xadimləri  musiq i fo lklorunun dərindən və hərtərəfli öyrənilməsinə  xüsusi diqqət 

yetirirdilər.  Ü.Hacıbəyov  1921-c i  ildə  "Azərbaycanda  musiqi  maarifınin  

vəzifələri"  barəsində  mətbuatda  çıxıĢ  etmiĢdi.  O  yazırdı:  "Bu  istiqamətdə  ciddi 

və  vicdanlı  iĢ  Ģübhəsiz  ona  gətirib  çıxaracaqdır  ki,  Avropa  musiqisi  ilə  yanaĢı, 

ġərq  musiqisi  nəhayət  layiq  olduğu  Ģərəfli  yeri  tutacaq  və  bütövlükdə  bütün 

bəĢəriyyətin inkiĢafını təmin edən nəhəng amillərdən biri olacaqdı.

217 





Dostları ilə paylaş:
1   ...   102   103   104   105   106   107   108   109   ...   223


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə