Azərba yca n mġLLĠ elm lər akadem ġyasi a. Bakixanov adina tarġX Ġnstġtutu



Yüklə 5,21 Mb.

səhifə121/223
tarix17.09.2017
ölçüsü5,21 Mb.
1   ...   117   118   119   120   121   122   123   124   ...   223

248 

 

verməyən,  la kin  ləyaqətli  kadrların  əvə z  edilməsi  prosesini  xeyli  sürətləndird i. 



ÜĠK(b)P-n ın tərkib hissəsi olan Azərbaycan Ko mmunist Partiyasının sıralarında 

da  çəkiĢ mə,  q rupbazlıq,  intriqa  mövcud  idi.  Azərbaycan  partiya  təĢkilatlarında 

mü xtəlif 

qrup ların 

mövcudluğu 

respublikada 

ü mu mi 

Ģəraiti 


xeyli 

mürəkkəbləĢdirmiĢdi. 

1930-cu  il  avqustun  3-də  UIK(b)P  MK  A zərbaycanın  iĢləri  haqqında 

xüsusi  qərar  qəbul  etdi.  Qərarda  qeyd  olunurdu  ki,  A Y(b)P  Bakı  partiya 

təĢkilatların ın  rəhbər  iĢçiləri  içərisində  "prinsipsiz,  qrupbazlıq  mübarizəsi 

bolĢevik  partiyasında  tamamilə  yolverilməz  xarakter  almıĢdır"

111

.  ÜĠK(b)P  MK 



AK(b)P MK-nın birinc i katibi N.F.Gika lonu V.Ġ.Polonski ilə əvəz etdi

112


Respublika partiya rəhbərliyində qarıĢıqlığ ın səbəblərindən biri  mə rkəzi 

partiya  orqanlarının  milli  respublika ların  partiya  təĢkilatla rına  münasibətdə 

yeritdiyi düzgün olmayan kadr siyasəti idi. A zərbaycanda 1934-cü ilədək birinci 

katibləri  Mərkəz  milli  spesifık  xüsusiyyətləri  dərk  etməyən  qeyri-milli 

kadrlardan  təyin  edirdi.  Bu  isə  respublikada  ictimai-siyasi  Ģəraitə  mənfı  təsir  

göstərir  və  Azərbaycanın  qarĢısında  duran  mühüm  problemlərin  həllini 

mürəkkəbləĢdirird i.  AK(b)P  MK-nın  ilk  azərbaycanlı  birinci  katib i  1933-cü  ilin  

dekabrında seçilmiĢ M.C.Bağırov oldu. 

Azərbaycandakı  həmkarlar  təĢkilatları  zəngin  inqilabi  ənənələrə  malik 

idilər.  Onlar tarixi təcrübəyə əsaslanaraq sosializm quruculuğunda, respublikan ın  

ictima i-siyasi  və  əmək  həyatında  fəal  iĢtirak  edirdilər.  Hə mkarlar  Ġttifaqları 

əməkçilərin  mədəni-məiĢət  Ģəraitinə,  onların  maddi  maraqların ın  müdafiəsinə, 

həmçinin  istehsalatda  əmək  Ģəraitin in  yaxĢılaĢmasına  böyük  qayğı  göstərirdilər. 

Ancaq  bütün  ictimai  təĢkilatlar,  o  cümlədən  həmkarlar  Ġttifaqları  partiya 

orqanların ın  nəzarəti  alt ında  idi  və  onların  baĢlıca  vəzifə ləri  hər  Ģ eydən  əvvəl 

partiya  qərarların ı  yerinə  yetirməyə  yönəldilmiĢdi.  SənayeləĢdirmənin  həyata 

keçirilməsi,  yeni  sənaye  müəssisələrinin  tikintisi,  müasir  sənaye-texnika 

sahələrinin yaradılması həmkarlar təĢkilatları üzv lərinin sayının artmas ını təmin  

etdi.  Belə  ki,  onların  sayı  1933-cü  ilin   yanvarında  1928-ci  ilin  iyunundakı 

214670 nəfərdən 334,467 nəfərə çatdı. Azərbaycan həmkarlar  Ġttifaq larının  milli 

tərkib ində  1928-ci  ildə  azərbaycanlılar  81817  nəfər  (38,1  faiz),  ruslar  78259 

(36,5 faiz), ermən ilə r 33357 (15,5 fa iz), qeyrilə ri 21237 (9,3 fa iz) id isə,  1933-cü  

ilin  əvvəlində  azərbaycanlılar  117924  (35,3  faiz),  ruslar  136300  (40,8  faiz), 

ermənilər  47962  (14,3  faiz),  qeyriləri  32281  (9,6  faiz)  id i

113


.  Göründüyü  kimi, 

azərbaycanlıların  mütləq  sayının  artmasına  baxmayaraq,  onların  n isbi  çəkisi 

xeyli  azalmıĢdı.  Bu,  həmkarlar  Ġttifaqları  sırasında  rusların  daha  sürətlə 

artmasına  Ģərait  yaradan  Ģovinist  münasibətlə  bağlı  idi.  Həmkarlar  Ġttifaqlarına 

əməkçi  qadınlarının  geniĢ  cəlb  edilməsi  müĢahidə  edilird i.  1926-cı  ilin  

yanvarında Azərbaycan  həmkarlar  Ġttifaqları  tərkibində  qadınlar  22526  nəfər  və 




249 

 

ya  12,1  fa iz,  1933-cü  ilin  yanvarında  isə  76454  nəfər  və  ya  22,9  fa iz  təĢkil 



edirdi

114


.  Həmkarlar  Ġttifaqı  ü zvü  olan  azərbaycanlı  qadın ların  sayı  1926 -cı  ilin  

yanvarında 1930 nəfər və ya 8,6 faiz,  1933-cü ilin yanvarında isə 15196 nəfər və 

ya 19,9 fa iz təĢkil edirdi

115


1931-c i  ildə  hə mkarlar  Ġttifaqının  quruluĢunda  dəyiĢiklik  aparıldı  -  23 

əvəzinə 44 həmkarlar Ġttifaqı yaradıldı, fabrik-zavod yerli ko mitələrinin hesabat-

seçki  kampaniyası  keçirild i.  Təkcə  Bakıda  377  yerli  və  fabrik-zavod  ko mitəsi 

(seçkilərə qədər  mövcud olan 227 əvəzinə), ilk dəfə olaraq 1627 q rup həmkarlar 

təĢkilatçısı  seçild i.  Ġttifaqların  xırdalaĢdırılması  istehsalat  zərbəçilərinin  geniĢ 

Ģəkildə həmkarlar  Ġttifaqı  iĢinə könüllü cəlb edilməsin i təmin etdi

116


. Azərbaycan 

həmkarlar Ġttifaqları kütləv i sosializm yarıĢı və zərbəçilər hərəkatında fəal iĢtirak 

edir,  sovetlərə  fəhlə  hamiliy ini  həyata  keçirmə kdə,  Ģəhərin  kəndə  köməy ini  

möhkəmləndirməkdə fəallıq göstərirdilər. 

Gənc  nəslin  tərbiyəsi  sahəsində  Azərbaycan  komsomol  təĢkilatları 

mühü m  iĢ  aparırd ı.  Onlar  ilk  növbədə  istehsalata  təzə  gəlmiĢ  fəhlə  gənclərin, 

həmçinin tələbə və Ģagird lərin Ġttifaqa cəlb ed ilməsinə diqqət yetirirdilər. 1926-cı 

ilin  əvvəllərində  respublika  ko msomol  təĢkilatı  öz  sıralarında  48  min  nəfərədək 

gənci  birləĢdirirdisə

117


,  1932-c i  il  yanvarın  1-nə  onların  sayı  162  min   nəfərə  

çatmıĢdı


118

.  Müəssisə,  kolxoz,  sovxoz,  tədris  ocaqları  və  idarələrdə  yeni 

ko msomol  özəkləri  yaradılırdı

119


.  Neft sənayesinin  yenidən qurulması  dövründə 

gənclər  və  ko msomolçu lar  yeni  texn ikanın,  xüsusilə  fırlan ma  qazıma  üsulunun 

tətbiqi, əmək  məhsuldarlığın ın artırılması,  istehsalın səmərələĢdirilməsi uğrunda 

ciddi  mübarizə  aparırdılar.  Onlar  geridə  qalan  sahələri  "yedəyə  alaraq",  baĢqa 

sözlə himayələrinə götürərək qabaqcıllar sırasına çıxarırdılar   .  

Ko msomol  ö zəkləri  ço x  vaxt  kütləvi  iməciliklərin  təĢəbbüsçüsu  və 

təĢkilatçıları  kimi  çıxıĢ  edir,  iĢ  vaxtının  itkisi  ilə  mübarizə  aparırdılar.  1932-ci 

ilin iyununda Lenin (indiki Sabunçu) rayonunda 68626 nəfərin iĢtirakı  ilə kütləvi 

iməcilik  keçirildi.  Onlar  430  mın  ton  metal  topladılar,  onlarla  mədənin  iĢə 

düĢməsini təmin etdilər. 

Respublika ko msomo l təĢkilat ı dövlət aparatında süründürməçiliyə qarĢı 

fəal  çıxıĢ  edirdi.  Bakı  ko msomo lunun  təĢəbbüsü  ilə  yaradılan  "yüngül  kavaler" 

briqadaları  idarələrə  təhkim  edilərək  onların  iĢindəki  nöqsanları  aĢkara 

çıxarırdılar

122



1928-c i  ilin  sonundan  1929-cu  il  noyabrın  1-dək  Bakı  ko msomo l 



təĢkilatında  687  ko mso molçunun  iĢtirakı  ilə  86  "yüngül  kavaler"  briqadası 

yaradılmıĢdı.  1930-cu il yanvarın 1-nə onların sayı 269-a,  ko msomolçu ların sayı 

isə 3,569-a çatdı 

123


Azərbaycanda  komsomo lçular  mədəni  inkiĢaf,  gənclərin  tərbiyəsi, 

onların savadsızlığ ı və az savadılığının  ləğvi iĢində fəal  iĢtirak edird ilər.  1928-ci 





Dostları ilə paylaş:
1   ...   117   118   119   120   121   122   123   124   ...   223


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə