Azərba yca n mġLLĠ elm lər akadem ġyasi a. Bakixanov adina tarġX Ġnstġtutu



Yüklə 5,21 Mb.

səhifə131/223
tarix17.09.2017
ölçüsü5,21 Mb.
1   ...   127   128   129   130   131   132   133   134   ...   223

268 

 

Kolxo zlarda heyvandarlıq sahəsində də uğurlar var id i.  Kolxo z atlarının  



sayı 1932-ci  ildəki 41,3  mindən 1938-ci il yanvarın 1-nə kimi  80,7,  iribuynuzlu  

ma l-qara   179,4  mindən  374,6,  qoyun  və  keçilər  172,7  mindən  519,2,  donuzlar 

10,4 mindən 31,8 minə çatmıĢdı

71



Kənd  təsərrüfatı,  habelə  heyvandarlıq  sahəsində  qazanılan  nailiyyətlər 

əmək  məhsuldarlığ ının  artması  və  tarlalarda  yüksək  məhsul  götürülməsi  ilə 

yanaĢı,  ictimai  sərvət  də  artır,  kolxo zçu ların  maddi-rifah  halı  da  yaxĢılaĢırd ı. 

Kolxo zların  pul  gəliri  1937-ci  ildə  1932-ci  ildəki  67,7  milyona  qarĢı  456,6 

milyon  olmuĢdu.  Orta  hesabla  hər  bir  kolxo zun  gəliri  1937 -ci  ildə  1932-ci 

ildəkinə nisbətən altı dəfəyə yaxın, hər bir ko lxo zçu həyətinə düĢən pul isə 3,36 

dəfədən çox, hər b ir əmək gününə düĢən pul 3,7, hər b ir təsərrüfata düĢən əmək 

günlərinin sayı isə 2,2 dəfə artmıĢdı

72



Azərbaycanda  kənd  təsərrüfatında  1937-ci  ildə  3,654  kolxo z  104982 



kəndli həyətini b irləĢdirirdi  ki, bu da bütün kəndli həyətlərin in 84,5 faiz, ü mu mi 

əkin sahələrinin 93 faizini təĢkil ed ird i. 

Böyük  Vətən müharibəsi ərəfəsində Azərbaycan Respublikasının kəndli 

həyatında  mühüm  ictimai-iqtisadi,  sosial-mədəni  dəyiĢikliklər  baĢ  vermiĢdi, 

nisbətən mexanikləĢdirilmiĢ çoxsahəli kənd təsərrüfatı yaradılmıĢdı, həmçin in iri 

dövlət kənd təsərrüfatı  müəssisələri (sovxo zlar) fəaliyyət göstərirdi.  1940-cı  ildə 

Azərbaycanda  3429  kolxo z  və  50  sovxo z  fəaliyyət  göstərirdi  ki,  onların  

sərəncamında  6,1  min  traktor,  0,7  min  taxılbiçən  ko mbayn,  2,4  min  yük 

avtomobilləri və digər texn ika  mövcud idi. Respublikanın kənd təsərrüfatında iki 

mindən  çox  ali  və  orta  təhsilli  aq ronom,  zootexnik,  baytar  həkim  və  meĢə 

mütəxəssisləri iĢləy irdi. 

Azərbaycanın  SSRĠ-nin  ikinci  pambıq  bazasına  çevrilməsi. 

Subtropik  zonanın  yaradılması.  Sosializm  quruculuğunda  Mərkəzin  

Azərbaycan  SSR  kənd  təsərrüfatı  qarĢısında  qoyduğu  ən  ümdə  vəzifə  onu 

ölkənin  ikinci  pambıq  bazasına  çevirmək  idi.  Respublikan ın  partiya,  sovet, 

təsərrüfat  orqanlarının  bütün  fəaliyyəti  birinci  növbədə  bu  vəzifən in  "Ģərəflə" 

yerinə  yetirilməsinə  yönəldilmiĢdi.  Kənd  təsərrüfatının  baĢqa  sahələrinə  zərər 

gətirsə də, kəndli əməy inin ağır-fıziki  istismarı  (pambıq əməy ini  klassiklər  kölə 

əməy i"  hesab  edirdilər),  necə  olursa  olsun  "pambıq  planını  artıqlaması  ilə 

doldurmaq" Ģüarı altında pamb ıq tədarükü ildən-ilə artırılırd ı. 

Pambıq  əkini  sahəsi  1928-ci  ildə  1921-ci  ildəki  5,2  min  hektar  dan 

111,1  min hektara çatdırılmıĢdı, hər hektar üzrə  məhsuldarlıq 1927-ci  ildə 1921-

ci ildəki  4,2 sentnerdon 6,15 sentnerə, ümu m  məhsul istehsalı isə 12  min t ondan 

64,7  min  tona  çatdırılmıĢdı.  Ümu mi  məhsul  istehsalında  sosialist  bölməsinin  

payına  1929-cu  ildə  3,9  min  ton,  1931-ci  ildə  84  min  ton  və  1932-ci  ildə  94,1 

min ton xa m pa mbıq düĢmüĢdü. 




269 

 

Pambıqçılığın  inkiĢafında,  Azərbaycan  SSR-in  ö lkən in  Ġkinci  pambıq  



bazası  kimi  bərqərar  o lmasında  ikinci  beĢillik  mühüm  ro l  oynadı.  Bu  illərdə 

respublikada  pambıq  uğrunda  mübarizədə  mü xtəlif  tədbirlər  -  yüksək 

aqrotexnikanın  tətbiqi,  yüksək  pambıq  məhsulu  ustalarının  respublika  və  rayon 

toplanıĢları,  müĢavirələri, pambığ ın orta satıĢ qiymətin in artması, əlavə  mü kafat 

sisteminin  tətbiqi  kimi  vasitələ r  həyata  keçirilirdi.  Bu  a millə r  Azə rbaycanda 

kolxo zçu  kəndlilər içərisində "əmək coĢqunluğu" əhvali-ruh iyyəsi yaradırdı, əsil 

yenilikçilər  və  pambıq   ustaları  meydana  çıxırd ı.  O  vaxt  Bəsti  Bağ ırovanın, 

Qüdrət  Səmədovun  iĢ  üsulları  kolxo zçular  arasında  yüksək  məhsuldarlıq  əldə 

etmək nü munəsi kimi təbliğ edilirdi. 

1933-1937-c i  illə rdə  ko lxo z  və  sovxo zlarda  pa mbıq  tədarükü  əsas  yer 

tuturdu. 

1933-1937-c i illərdə nəzə rdə tutulmuĢ 794  min ton əvəzinə Azərbaycan 

pambıqçıların ın  gərgin  əməyi  sayəsində  838  min  ton  pambıq  istehsal  edilərək 

dövlətə  təhvil  verilmiĢdi.  Beləliklə,  ikinci  beĢillikdə  Azərbaycan  SSR-də  SSRĠ-

nin ikinc i pa mbıq ba zasının yaradılması vəzifəsi əsasən yerinə yetirild i.  

Bu  illərdə  A zərbaycanın  münbit  torpaqlarında  subtropik  zona 

yaradılmıĢdı.  Hələ  əsrin  ilk  illərində  "TalıĢ  malyariyası"  adlı  kitabda  Lənkəran-

Astara  zonası  bu  cür  təsvir  edilmiĢdi:  "Daimi  və  müvəqqəti  bataqlar 

malyariyanın  on  ağır  növlərinin  yayılmasına  səbəb  olur.  Ovalığ ın  böyük sahəsi 

istifadə olun mur, 36,804 hektar sahə bataqlıqlara çevrilmiĢdir". 

Azərbaycanın bu cənub regionunda 30-cu illərdə köklü dəyiĢikliklər baĢ 

verdi,  bataqlıq  və  malyariya  bölgəsini  subtropik  bazaya  çev irmək  vəzifəsi 

qarĢıya  qoyuldu  -  evkaliptlər  salındı,  onların  ardınca  kütləv i  surətdə  sitrus 

bitkiləri əkildi. 

Respublikada  çay  və  sitrus  bitkilərin in  istehsalı  geniĢlən məyə  baĢladı, 

bu  iĢdə  Azərbaycan  KP  M K  və  XKS-nin  "Azərbaycanda  sitrus  bitkilərinin  

inkiĢaf  etdirilməsi  tədbirləri  barədə"  15  avqust  1938-ci  il  və  "Azərbaycan 

evkalipt  bitkilərinin  inkiĢaf  etdirilməsi  barədə"  16  avqust  1938-c i  il  tarixli 

qərarların ın  mühüm  əhəmiyyəti  oldu.  Gö rülən  tədbirlər  nəticəsində  Lən kəran, 

Masallı,  Zaqatala,  Balakən  və  Qax  rayonlarının  ko lxo z  və  sovxozlarında  çay, 

sitrus, evkalipt təsərrüfatla rı güclən məyə baĢladı, 1939-cu ildə Azə rbaycanda çay 

istehsalı  ilə  məĢğul  olan  dörd  sovxoz  və  110  ko lxo z  dövlətə  123  ton  yaĢıl  çay 

yarpağı təhvil vermiĢdi

74



Çay plantasiyalarının   sahəsi  və   məhsuldarlığ ı     1940-cı   ildə  1937-ci 

ilə nisbətən iki dəfə artmıĢdı

75



 



 

 





Dostları ilə paylaş:
1   ...   127   128   129   130   131   132   133   134   ...   223


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə