Azərba yca n mġLLĠ elm lər akadem ġyasi a. Bakixanov adina tarġX Ġnstġtutu



Yüklə 5,21 Mb.

səhifə167/223
tarix17.09.2017
ölçüsü5,21 Mb.
1   ...   163   164   165   166   167   168   169   170   ...   223

340 

 

Azərbaycan  nümayəndə  heyətinin  üzvləri  Qəzənfər  Musabəyov  və  Hüseyn 



Rəh manov  çıxıĢ  edərək,  A zərbaycan  xalqının  onu  yekdilliklə  və  böyük  ruh 

yüksəkliy ilə qəbul etdiyini bəyan etmiĢdilər

57



Fövqəladə  VIII  Sovetlər  qurultayında  dekabrın  5-də  qəbul  edilən  SSRĠ 



Konstitusiyası  Sovet  Ġttifaqında  sosializmin  qələbəsini  qanunvericilik  yolu  ilə  

təsbit etdi. 

Lakin  Stalinin  sosializmin  qələbəsi  ilə  sinfi  mübarizənin  güclən məsi 

"nəzəriyyəsi"  əsasında  apardığı  siyasət,  bütün  ölkədə  olduğu  kimi, 

Azərbaycanda da ictimai-siyasi vəziyyəti gərginləĢdirir,  zəh mətkeĢ xalqın böyük 

ümid bəslədiyi cəmiyyətə ağır  zərbə vururdu,  xalq qanunsuzluq məngənəsindən 

tam a zad deyildi. 

 

§ 3. MĠLLĠ S ĠYASƏTDƏ ƏYĠNTĠLƏR. ĠNZĠBATĠ-AMĠRLĠK 



SĠSTEMĠNĠN GÜCLƏNMƏSĠ 

 

Ço xmillətli  ölkədə  sosial  və  iqtisadi  dəyiĢikliklər  prosesində "əzəmətli 



sosialist  dövləti"nin  taleyi  üçün  milli  məsələ  obyektiv  olaraq  öz  əhəmiyyətini 

itirmə miĢdi.  Bu  prosesin  baĢlanğıcında  xalq ların  dövlətçilik,  iqtisadi  və  mədəni 

inkiĢafındakı  qeyri-bərabərliyin  ləğv  edilməsi  tələbini  yerinə  yetirmək  milli 

məsələ  sahəsində  baĢlıca  vəzifə  sayılır,  milli  ayrı-seçkilik:  velikorus  Ģovinizmi 

və millətçilik pislən irdi. KeçmiĢ böyük imperiyanın ucqarlarındakı  xalqları  zorla 

ruslaĢdırma təhlükəsi artıq qorxutmurdu, ço xmillətli ölkodə dinc yanaĢı yaĢamaq 

Ģəraiti  bərqərar  olmuĢdu,  heç  bir  millət  baĢqasına  hücum  etməyə  və  onu  milli 

hüquqlarından  məhru m  etrnəyə  hazırlaĢmırdı,  iqtisadi  və  mədəni  sahədə  geridə 

qalmıĢ  xalq lara  hərtərəfli  kö mək  edilirdi.  Ancaq  39-cu  illərdən  baĢlayaraq 

"stalinçi  rəhbərlik"  millətlərin  sürətlə  yaxınlaĢ ması  və  hətta  qovuĢması 

"nəzəriyyəsini"  irəli  sürdü.  Bu,  mahiyyətcə  baĢqa  millətlə  velikorus  nüvəsi 

ətrafında  birləĢdirib  özünə  tabe  etmək  n iyyətinin-həyata  keçirmək  üçün  onun 

zahirin i  örtən  məfkurə  pərdəsi,  yəni-bütün  çoxmillətli  ö lkən in  idarə  olun masını 

"millətlərin  və  xalq ların

 

inkiĢaf  səviyyəsini  bərabərləĢdirmək"  adı  altında 



Moskvada 

cəmləĢdirilməsi, 

" millətlərin 

çiçəkləndirilməsi 

vasitəsilə 

yaxınlaĢ masını  sürətləndirmək  Ģüarı  altında  mədəniyyət  və  məiĢətin 

standartlaĢdırılması idi. 

"Nəzəriyyə"  milli  məsələ  sahəsində  totalitar  rejimin  inzibati-amirlik 

siyasi quruluĢu ideologiyasının tərkib hissəsinə çevrilirdi. 

Sosializm quruculuğunda milli amilin təhrif olun ması əhalisi  müsəlman  

olan  respublikalarda,  o  cümlədən  Azərbaycanda  xüsusilə  aydın  Ģəkildə  təzahür 

edir,  onlara  münasibətdə  milli  ədalətsizliyin  konservasiyasına,  suveren 

hüquqların  tapdanmasına,  d il-mədəniyyət  siyasətinin  təhrif  ed ilməsinə, 



341 

 

beynəlxa lq 



tərbiyənin 

birtərəfliliyinə, 

kadrların 

hazırlanması 

və 

yerləĢdirilməsində beynəlmilə lçi prinsiplərin pozulmasına daha çox yol verilird i. 



Vəzifəyə  təyin  olunan  zaman  kadrların  uçotu  anketində  "milliyyət" 

haqqında  bənd  həlledici  rol  oynayırd ı.  O,  milli  qrupların  sıxıĢdırılıb  

uzaqlaĢdırılması  üçün  əlveriĢli  vasitə,  əslində  vətəndaĢların  Konstitusiya 

hüquqların ın  pozulması  demək  id i.  Ço xmillətli  Azərbaycanda bu qayda  bir  sıra 

məsul partiya, dövlət və təsərrüfat orqanlarında azərbaycanlı kadrları sıxıĢdırmaq  

üçün əlveriĢli vasitə idi. Bu orqanlarda, beləliklə əksər hallarda,  xüsusilə də cəza 

orqanlarında,  nəin ki  ruslar  və  ermən ilə r,  hətta  digər  gə lmə  millətlə rin  

nümayəndələri də ço xluq təĢkil ed ird ilər. 

Azərbaycanda  milli  özünüdərkin  hər  cür  təzahürü  əksər  hallarda 

millətçilik damğası  ilə  kökündən kəsilir, onu az-ço x ö zündə əks etdirən elmi və 

ədəbi əsərlər partiya və ictimaiyyət yığıncaqlarında,  mətbuat səhifələrində təhqir 

dolu tənqid atəĢinə tutularaq biabır ed ilird i.  

Rus  dili  ço xmillətli  dövlətin  yaradılması  ilə  meydana  gələn  konkret 

tarixi  Ģərait  hesabına  Sovet  Ġttifaqında  məskunlaĢmıĢ  xalqlar  arasında  ünsiyyət 

vasitəsi,  dövlət  dili  kimi  nüfuz  qazandı,  qeyri-rus  xalq ların  da  rus  dilini 

öyrənməyə meylini gücləndirən amil oldu.  

Lakin  böyük  dövlətçilik  diktatının  totalitar  rejimi  təĢəkkü l  tapan  bir 

Ģəraitdə  rus  dilinin  "birinciliy i"  ictimai-siyasi  və  mədəni  həyatın  bütün 

sahələrində  həlledici  amilə  çevrilərək,  milli  d illəri  sıxıĢ dırır,  xalqlar  arasına 

ayrıseçkilik  salın masına,  onların  ö z  dil  köklərindən  uzaqlaĢdırılmasına,  öz 

ədəbiyyatı  və  tarixi  keçmiĢinə  biganə  qalmasına,  orijinal  mədəni  ənənələri 

unutmasına səbəb olurdu. 

Milli  siyasətdəki  əyintilər,  "sovet  milli  dövlətçiliyi"  institutlarının  

hüquqların ın  məhdudluğu,  "müttəfiq  respublikaların  azald ılmıĢ  suveren 

hüquqların ın 

azaldılması 

halları" 

stalinçi 

avtoritar-ehkamçı 

rejimi 


möhkəmləndikcə, sosializm ideyası və quruculuğunun mahiyyətcə deformasiyası 

sürətləndikcə  daha  da  artırdı.  Milli  siyasət  və  "sosialist  beynəlmiləlçiliyi"  

"stalinçi  xəyalı"  kəskin  (incəldilmiĢ)  formada  praktik  olaraq  "qələbə  çalmıĢ 

sosializmin"  yeni  Konstitusiyasının  elan  etdiyi  milli  hüquqları  heçə  endirir  və 

tədricən SSRĠ bayrağı altında "vahid bölünməz  Rusiyanın" yenidən dirçəlməsinə 

aparırdı. 

Unitar dövlətin "təkmilləĢdirilməsi"  meylinin güclən məsi, hakimiyyətin 

getdikcə  Mərkəzdə  cəmləĢdirilməsi,  partiya,  hə mkarlar  ittifaqları,  ko msomol  və 

ordu  kimi  institutların  vasitəsilə  "abstrakt  beynəlmiləlçilik"  adı  altında  güclü 

nəzarətin bərqərarlaĢ ması faktiki o laraq velikorus özəyinə üstünlük verir, ö lkən in 

digər millət və xalq larının ona tabe edilməsinə kö mək edirdi.  





Dostları ilə paylaş:
1   ...   163   164   165   166   167   168   169   170   ...   223


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə