Azərba yca n mġLLĠ elm lər akadem ġyasi a. Bakixanov adina tarġX Ġnstġtutu



Yüklə 5,21 Mb.

səhifə170/223
tarix17.09.2017
ölçüsü5,21 Mb.
1   ...   166   167   168   169   170   171   172   173   ...   223

347 

 

yüksək  texnika  tətbiq  etməklə,  neft  çıxarılması  və  emalı  proqramı  təmin  



edilsin"

5



Qurultayın  qərarından  az  sonra  KuybıĢev  Ģəhərində  (Samara ) 

"BaĢkirneft", 

"Sızranneft" 

və 


"Embaneft" 

trestlərini 

birləĢdirən  

"ġərqneftistehsalbirliyi" 

yaradılır, 

Ba kı 


"Len inneft" 

trestinin 

müdiri 

N.K.Baybakov isə onun rəisi təyin olunur



6

Üçüncü  beĢillikdə  SSRĠ-nin  digər  neft  rayonlarında  istehsalın 



sürətləndirilməsi nəzərdə tutulsa da, Bakı yenə də ölkənin əsas neft bazası olaraq  

qalır  və  neft  hasilatını  ilbəil  artırırdı.  Azərbaycanda  neft  çıxarılması  p lanının  

artırılması  üçüncü  beĢilliyin  əvvəlində  də  davam  edirdi.  Buna  görə  də  Bakı 

neftçiləri 1938-ci ilin birinci yarısında neft istehsalı plan ını 212,2 min ton kəsirlə 

ödəyə bilmiĢdilər

7



Respublika  neft  sənayesində  yaranan  bu  gerilik  yenə  də  ixtisaslı 

kadrların, texniki təchizatın çatıĢ maması, əmək  intizamının və təsərrüfat-texn iki 

rəhbərliy in zəifliy i, guya " xalq düĢmənlərinin" törətdikləri təxribatla izah olunur, 

beləliklə  də  1937-1938-ci  illərdə  neft  sənayesində  rəhbər  iĢçilərin  -  bir  ço x 

mühəndis-texnik  və  təsərrüfat  kadrlarının  əsassrz  təqiblərə  və  repressiyalara 

məruz qalaraq tez-tez dəyiĢdirilməsindən neft sənayesinə vurulan dağıdıcı  ziyan 

aĢkarlan mamıĢ qalırdı. Azərbaycan Ko mmunist Partiyasının XIV qurultayı (7 -14 

iyun  1938-ci  il)  neft  üzrə  olan  borcun  qısa  müdd ətdə  ödənilməsini  və  bunun 

üçün bütün qüvvələrin səfərbərliyə alın masını israrla tələb edird i. 

ÜĠK(b)P  XVIII  qurultayında  qəbul  olun muĢ  yeni  Nizamnamədə  ilk 

partiya  təĢkilatlarına  istehsal  müəssisələrində  müdiriyyətin  fəaliyyətinə  nəzarət 

etmək  hüququ  verildikdən  sonra  partiyanın  xalq  təsnifatının  fəaliyyətinin  bütün 

sahələrinə  müdaxiləsi  daha  da  gücləndi.  Əslində  istehsalçılar  üzərində  bütün 

rəhbərlik  partiyanın  əlində  cəmləĢmiĢdi.  1938-1940-cı  illərdə  partiya  maddi-

istehsalın  əsasını  möhkəmləndirmək,  buruq  qazıma  iĢin i  səmərələĢdirmək   ü zrə 

fövqəladə  tədbirlər  müəyyən  etdi.  Staxanov  hərəkatını  inkiĢaf  etdirmək, 

istehsalatda  niza m-intiza mı  möh kə mləndirmək  istiqa mətində  SSRĠ  XKġ, 

ÜĠK(b)P M K və ÜMHĠġ-in 1938-ci ii dekabrın  28-də "Əmək intizamını qaydaya 

salmaq,  Dövlət sosial sığorta təcrübəsini yaxĢılaĢdırmaq və bu iĢdə özbaĢınalığa 

qarĢı mübarizə tədbirləri haqqında" qərar qəbul etdi 

9



Eyni  zamanda Ali Sovetin  Rəyasət Heyəti 1938-ci  il dekabrın 27-də ö z 



əməy i  ilə  iqtisadiyyatın  yüksəliĢinə  kömək  etməkdə  xüsusi  fərqlən miĢ  fəhlələri 

və bütün zəhmətkeĢlə ri həvəsləndirmə k üçün Sosialist Əməy i Qəhrə man ı adı və  

"Əmək  qəhrəmanlığ ına  görə",  "Əməkdə  fərq lən məyə  görə"  medallarının  təsis 

olunması barədə fərman verd i

10



1938-c i  il  fevra lın  19-25-də  Ba kıda  SSRĠ  Ağır  Sənaye  Xalq  ko missarı 



L.  M.  Koqanoviçin  iĢtirakı  ilə  neft  sənayesi  qabaqcılla rın ın  Ümu mittifaq 


348 

 

müĢavirəsi  keçirildi.  MüĢavirədə  Qro znı,  Tü rkmənistan,  BaĢqırdıstan,  Emba, 



Maykop,  Dağıstan,  Saxalin,  Sızran,  Pe rm  neftçilərinin  100  nü mayəndəsi  iĢtirak 

edirdi.  MüĢavirə  bütün  neftçiləri  "her  bir  mədəndə,  dəzgahda,  briqadada  və 

sexdə  bütün  fəhlələri,  mühəndisləri,  qulluqçuları  "sosialist  yarıĢına  qoĢulmağa" 

çağırırdı".  Artıq  1938-ci  ilin  aprelində  təkcə  respublikanın  neft  emalı 

zavodlarında,  bu  çağırıĢa  cavab  olaraq,  sosialist  yarıĢı  barədə  2895  nəfər  fərdi, 

288  briqada  və  168  sex  kollektiv  müqavilələr  bağlamıĢdı.  Azərbay canda  neft 

sənayesinin  qabaqcılları  -  Ağa  Nemətullan ın,  Ġs mayıl  M ikay ılın,  Suğra 

Qaibovanın,  Zaxar  Parlianovun,  Əhəd  Möhübün,  Mixail  ġiĢkanovun  və 

baĢqaların ın  adları  Bakıdan  ço x  uzaqlarda  məĢhur  idi.  Neft  emalı  zavodlarında 

staxanovçuların sayı xey li artırdı. Əgər 1939-cu il yanvar ayının 1-də staxanovçu 

fəhlə 3932 nəfər id isə, 1940-cı il yanvarın l-də 4154 nəfər o ldu

12



Gündəlik neft çıxarılmasının artmasına baxmayaraq,  mərkəzin tələbi  ilə 

tutulmuĢ  yüksək  plan  hələ  ki,  yerinə  yetirilmird i.  A zərbaycan  neft  sənayesində 

inkiĢaf  sürəti  üçüncü  beĢilliyin  b irinci  iki  ilində  ölkənin  bütün  xalq  

təsərrüfatındakı ü mu mi göstəricidən geri qalırdı.  Ölkənin tərəqqi edən sənaye və 

hərbi  texn ikası  isə  daha  çox  neft  məhsulla rı  tələb  edirdi.  Buna  görə  də,  SSRĠ 

XKġ  və  ÜĠK(b)P  M K  1938-ci  il  yanvarın  28-də  "Azərbaycan  SSR-də  neft 

çıxarılması və neft emalın ı artırmaq üçün əsaslı tədbirlər haqqında" xüsusi qərar  

qəbul     etdi     və    burada     neftçilərin      konkret      vəzifələrini  müəyyənləĢdirdi. 

Mərkəz  Azərbaycan  qarĢısında  1940-cı  ildə  23  milyon  400  min  ton  neft 

çıxarılması  tələb ini  qoyur,  bunun  üçün  485  milyon  manat  vəsait  ayrılmasını 

nəzərdə tuturdu

13



Lakin  neft  trestlərin in  ço xu  istehsal  planlarını  yerinə  yetirmirdi,  neft 

quyuları  qazılmasında  olan  gerilik  hələ  də  aradan  qaldırılmamıĢdı.  1940-cı  ilin  

ilk  beĢ  ayında  neft  quyularının  istis mara  verilməsi  p lanı  ancaq  70,6  faiz  yerinə 

yetirilmiĢdi

14

.  Bu  vəziyyətin  yaranmasında  mədənlərdə  əmək  intizamının  



pozulması,  iĢə  laqeydlik  halları  da  c iddi  təsir  göstərirdi.  Ne ft  sənayesində 

geriliy in  aradan  qaldırılması  üçün  görülən  inzibati  tədbirlər  ço x  va xt  yüksək 

nəticələr  vermirdi.  1940-cı  ilin  I  rübündə  Azərbaycan  neft  komb inatında  8530 

nəfər iĢdən azad edilmiĢdi ki, onların da yeddi min i iĢə çıxmayanlar o lmuĢdu

15



1940-c ı  il  iyunun  26-da  SSRĠ  Ali  Sovetinin  Rəyasət  Heyəti  "Səkkiz 



saatlıq iĢ gününə, yeddi günlük iĢ həftəsinə keçilməsi və idarə və müəssisələrdən 

fəhlə  və  qulluqçuların  ö zbaĢına  getmələrinin  qadağan  olunması  barəsində" 

fərman  verd i

16

.  Fərmanın  həyata  keçirilməsi  mədənlərdə  əmək  intizamının  



möhkəmlən məsində  əsaslı  dönüĢ  yaratdı,  sənaye  müəssisələrində  dəqiq  qayda-

qanun yaradıldı, keyfiyyətli məhsul istehsalının artmasına səbəb oldu. 

Beynəlxalq  aləmdə  sovet  ölkəsi  ətrafında  mürəkkəb  vəziyyət  yarandığı 

Ģəraitdə  neftin  mühü m  əhəmiyyətini  dərk  etmiĢ  Azərbaycan  fəhlə  sinfi,  onun 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   166   167   168   169   170   171   172   173   ...   223


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə