Azərba yca n mġLLĠ elm lər akadem ġyasi a. Bakixanov adina tarġX Ġnstġtutu



Yüklə 5,21 Mb.

səhifə174/223
tarix17.09.2017
ölçüsü5,21 Mb.
1   ...   170   171   172   173   174   175   176   177   ...   223

355 

 

bütün sahələrində  xəstəliklə rin və zədələn mələrin sürətlə azalmasına səbəb oldu. 



Bu  istiqamətdə  görülən  iĢlər

 

özünün  müsbət  nəticələrin i  verirdi,  Azərbaycanın 



neft trestlərində zədələn mələr azalırdı.  Təkcə   1940-cı   ildə  Azərbaycanın neft 

mədənlə rində  istehsalat  zədələnmə ləri  1938 -ci  ilə  n isbətən  qırx  fa iz  aĢağı 

düĢmüĢdü

58

. Neft emalı zavodlarında isə 1939-cu ildə onlar 29,7 faiz azalmıĢdı



59

Respublikada  əməkçilərin  sağlamlığ ını  qoru maq,  insanların  mədəni-



məiĢət  həyatını  yaxĢılaĢdırmaq  üçün  mühüm  tədbirlər  həyata  keçirilir,  bədən 

tərbiyəsi  və  idmanın  inkiĢafına  ciddi  fikir  verilird i.  Yen i  sənaye  mərkə zlərində, 

kənd  rayonlarında  müalicə -profilaktika  müəssisələri  Ģəbəkəsi  yaradılırdı.  1939-

cu ildə səhiyyənin ehtiyaclarına  182,9  milyon manat ayrılmıĢdı

60

. Halbuki 1933-



cü  ildə  bu  rəqəm  23,9  milyon  manat  idi.  Xəstəxanalarda  çarpayı  yerlərinin  sayı 

1940-c ı  ildə  12618  oldu,  yəni  1932-ci  ilə  nisbətən  iki  dəfə  artdı

61

.  Tibb 


kadrla rın ın sayı 1940-cı ildə 1928-c i ildəki 1227 nəfərdən 3083 nəfərə  çatdı

62



Höku mətin  xüsusi  qayğılarından  biri  də  ana  və  uĢaqları  qorumağa 

yönələn  tədbirləri  oldu.  Bu  yalnız  pulsuz  tibbi  yardımdan  ibarət  deyildi.  Qadın  

əməy inin,  ana  və  uĢaqların  sosial-hüquqi  mühafizəsi  haqqında  qanuna  əsasən 

bütün  qadınlara  doğumdan  qabaq və sonra ödəniĢli  məzuniyyət  verildi.  1940-cı 

ildə A zərbaycanda 88 ana və uĢaq məsləhətxanası fəaliyyət göstərirdi

63



Qadınların  əmək  və  məiĢət  Ģəraitini  yaxĢılaĢdırmaq  üçün  dövlət  uĢaq 

müəssisələri Ģəbəkəsini geniĢləndirdi. 1940-cı ildə respublikada 15200 yerlik 389 

körpələr evi və 48832 yerlik 909 uĢaq bağçası var idi

64



Bu  illər  ərzində  malyariyaya  qarĢı  mübarizə   sahəsində  böyük  iĢ 

aparılmıĢdı. Traxo ma  kimi,  malyariya  xəstəliyi də 1920-ci ilədək Azərbaycanda 

geniĢ yayılmıĢdı.  Hələ  ikinci beĢillik dövründə malyariya ilə  mübarizə üçün baĢ 

plan iĢlənib hazırlan mıĢ

65

, onun həyata keçirilməsi gediĢində respublikada tropik 



stansiyalar,  malyariya  dispanserləri,  həkimlərdən,  orta  tibbi  heyətdən  ibarət 

malyariya  ilə  mübarizə  dəstələri  təĢkil  edilmiĢdi.  Malyariya  ilə  mübarizəyə 

respublikanın  bütün  əhalisi  səfərbər  olun muĢ,  xeyli  vəsait  ayrılmıĢdı.  Xalq  

Ko missarları  Sovetinin  nəzdində  malyariya  ilə  mübarizə  üzrə  xüsusi  komitə

66



Naxçıvan  MSSR  MĠK,  DQM V  Ġcraiyyə  Komitəsi  və  iri  sovxo zların  nəzd ində 



analoji  ko mitələr  təĢkil  edilmiĢdi,  malyariya  ilə  mübarizəyə  operativ  rəhbərlik 

Xalq  Səhiyyə Ko missarlığ ı və Trop ik Ġnstituta (1931) həvalə edilmiĢdi.  Yevlax, 

Ləki,  Ucar,  Kürdə mir  kimi  malyariya  ocaqlarına  xüsusi  diqqət  verilirdi.  Eyni 

zamanda  yeddi  malyariya  rayonu  ayrılmıĢdı.

 

Salyan-Muğan,  Qarabağ-Mil, 



ġirvan, Qazax-Gəncə,  Xaçmaz-Dəvəçi,  Naxçıvan,  Lənkəran.  Yerlərdə  malyariya 

ilə  mübarizəyə

 

bilavasitə  rəhbərlik  məqsədilə  Xalq   Səhiyyə  Ko missarlığının  



səlahiyyətli nü mayəndələri rayonlara göndərilmiĢdi.  

Malyariya  əleyhinə  keçirilən  tədbirlər  nəticəsində  30-cu  illərin  

axırlarında  bu  sahədə  görülən  iĢlər  daha  planlı  və  sistematik  aparıldı  və 



356 

 

respublikanın  bir  sıra  rayonlarında  malyariyadan  ölüm  halları  aradan  qaldırıldı. 



Malyariya ilə  xəstələnmən i azaltdı.  Belə ki, əgər 1934-cü ildə  xəstəlik göstəricisi 

respublika  üzrə  10  min  nəfərdən  1837,8  nəfər  təĢkil  edird isə,  artıq  1940-cı  ildə 

bu  göstərici  743,0  nəfər  idi.  Bununla  belə,  Böyük  Vətən  müharibəsi  illərində 

malyariya  əleyhinə  tədbirlər  azaldığ ı  üçün  xəstəliy in  bir  qədər  artımı  qeydə 

alın mıĢdı

67



Bədən  tərbiyəsi  və  id manın  hərtərəfli  inkiĢafı  zəh mətkeĢlərin 

sağlamlığ ına  qayğının  təzahürü  idi.  Respublikada  16  mindən  çox  id mançın ın 

məĢğul  olduğu  "Neftçi"  könüllü  id man  cəmiyyəti  və  "Dinamo",  "Spartak", 

"Fırtına  quĢu"  cəmiyyətlərinin  Ģöbələri  açıldı,  üç  stadion və  yüzdən  çox  id man 

meydançası fəaliyyət göstərirdi

68



Lakin  dünyada  yaranmıĢ  gərgin  hərbi  atmosfer,  yaxınlaĢ maqda  olan 

müharibə  təhlükəsi  maddi-mədəni  rifah ın  ağırlaĢ masına,  müharibə  ərəfəsində 

vətəndaĢların  real  gəlirlərinin  kəskin  surətdə  azalmasına  səbəb olurdu.  Ölkənin 

müdafiəsini  möh kəmləndirmək  üçün  xalq  yeni  məhru miyyət  və  məĢəqqətlərlə 

üzləĢ məli, üzücü həyata dözümlə alıĢmalı oldu.  

 

 



 

§ 2. MĠLLĠ DÖVLƏT QURUC ULUĞU VƏ  



ĠCTĠMAĠ-SĠYAS Ġ HƏYAT 

 

Azərbaycan  SSR-in  Yeni  Konstitusiyası  və  Ali  Sovetə  seçkilər. 

SSRĠ-nin  yeni  Konstitusiyasının  qəbul  olunması  ilə  Zaqafqaziya  Federasiyası 

ləğv  olundu:  Azərbaycan  SSR,  Gü rcüstan  SSR  və  Ermənistan  SSR  h ər  b iri 

müttəfiq  respublika  kimi  SSRĠ-nin  tərkib ində  qaldılar.  SSRĠ-nin  yeni 

Konstitusiyası  əsasında  Azərbaycan  SSR-in  Konstitusiyası  hazırlandı  və  IX 

Respublika Sovetlər qurultayında (1937-ci il martın 14-də) təsdiq olundu. 

Yeni  Konstitusiya  vətəndaĢlara  əmək,  istirahət,  təhsil,  mən zil,  təqaüd, 

tibbi xid mət təminatları verildiyin i bəyan etdi.  

Konstitusiyada  yenə  sovetlər  sosialist  cəmiyyətinin  siyasi  əsası  elan 

edilir  və  göstərilird i  ki,  sosializm  Ģəraitində  bütün  hakimiyyət  zəh mətkeĢ 

deputatları sovetlərin in Ģəxsində Ģəhər və kənd sovetlərinin ə lində cə mləĢdirilir. 

Azərbaycan  SSR  Konstitusiyasının  88-ci  maddəsində  zəhmət keĢ 

deputatların  yerli  Sovetinin  vəzifələri  müəyyənləĢdirilird i:  "Zəh mətkeĢ 

deputatlarının yerli  Sovetləri  (rayon, Ģəhər,  kənd) öz ərazisində  mədəni-siyasi və 

təsərrüfat  quruculuğuna  rəhbərlik  edir,  yerli  büdcəni  müəyyənləĢdirir,  ona  tabe 

olan  orqanların,  idarələrin  fəaliyyətinə  rəhbərlik  edir,  dövlət  qaydalarının  

mühafizəsini  təmin  edir,  ölkənin  müdafiə  qabiliyyətinin  möhkəmlən məsinə 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   170   171   172   173   174   175   176   177   ...   223


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə