Azərba yca n mġLLĠ elm lər akadem ġyasi a. Bakixanov adina tarġX Ġnstġtutu



Yüklə 5,21 Mb.

səhifə25/223
tarix17.09.2017
ölçüsü5,21 Mb.
1   ...   21   22   23   24   25   26   27   28   ...   223

54 

 

hazırlamaq  məqsədilə  Moskvaya  getdi.  M.D.Hüseynov  bütün  bu  məsələlər 



barəsində V.Ġ.Len in və G.V.Çiçerinlə ətraflı söhbət etmiĢdi

83



V.Ġ.Lenin in  iĢtirakı  ilə  1920-ci  il  avqustun  5-də  RK(b)P  M K  plenu mu  

Azərbaycan  SSR  və  RSFSR  arasında  qarĢılıq lı  münasibətlər  haqqında  məsələni 

mü zakirə  etdi  və  G.V.Çiçerin  baĢda  olmaqla  ko missiyaya  müvafiq  layihə 

hazırlamağı tapĢırdı

84



Azərbaycan  SSR  ilə  RSFSR  arasında  qarĢılıqlı  münasibətlər  haqqında 



məsələ  sentyabrın  6-da  AK(b)P  MK  və  BK-nın  birləĢ miĢ  iclasında,  məsul 

iĢçilərin  iĢtirakı  ilə  həmkarlar  ittifaqların ın  rəyasət  heyətlərində  də  müzakirə 

olundu

85



V.Ġ.Lenin in 

rəhbərliy i 

və 

A.A.Andreyevin, 



F.E.Dzerjinskin in, 

M.Ġ.Kalinin in,  Ġ.V.Stalin in  iĢtirakı  ilə  1920-ci  il  sentyabrın  20-də  RK(b )P  M K 

plenumu  A zərbaycan  SSR-lə  müqavilənin  Xalq  Xarici  ĠĢlər  Ko missarlığ ının  

təqdim  etdiy i  layihəsini  mü zakirə  etdi.  Plenu m  "Azərbaycan  Respublikası  ilə 

müqavilə  XKS-yə  təqdim  edilənə  qədər  gözdən  keçirilmək  və  Azərbaycan 

haqqında bizim siyasətimizin  xarakterinə dair partiya qərarın ı həmin  müqaviləyə 

əlavə 

 

et mək üçün" komissiya yaratmağı qəra ra a ldı 



86

Azərbaycan 



SSR-in 

fövqəladə 

və 

səlahiyyətli 



nümayəndəsi 

B.A.ġahtaxtınski  müqavilənin  hazırlan masında  fəal  iĢtirak  edirdi.  Müqavilənin 

layihəsi Azərbaycanda da müzakirə olunmuĢdu. 

RSFSR  ilə  Azərbaycan  SSR  arasında  müqavilə  haqqında  məsələnin  həlli 

prosesi  bilavasitə  partiya  rəhbərliyi  altında  gedirdi.  1920-ci  il  sentyabrın  29-da 

V.Ġ.Leninin sədrliyi ilə  RK(b)P MK plenumu Azərbaycan SSR ilə RSFSR arasında 

bağlanacaq müqaviləni təsdiq etdi. 

Müqavilə 1920-ci il sentyabrın 30-da Moskvada imzalandı. 

Ümu mən  sovet  respublikaları  arasında qarĢılıqlı  münasibətlərin  yaranması 

prosesinə,  o  cümlədən  RSFSR  ilə  Azərbaycan  SSR  arasında  bağlanan  müqavilə 

layihəsinin  hazırlan masına  Stalinin,  Q.K.Orconikidze  və  A.Ġ.Mikoyanın 

müdaxiləsi  nəticəsində  əsil  beynəlxalq  müqavilə  deyil,  zahirən  ona  oxĢar  olan 

yarımçıq bir müqavilə imzalandı. 

Müqavilədə  göstərilirdi  ki,  bir  tərəfdən,  Azərbaycan  SSR  hökuməti  və 

digər  tərəfdən  isə  RSFSR  hökuməti  "Azərbaycan  və  Rusiyanın  zəhmətkeĢ 

kütlələrinin  tam  mənafe  birliyinin  dərk  olunmasını  əsas tutaraq  və  ancaq  hər  iki 

respublikanın  bütün  qüvvələrini  tam  birləĢdirməklə  ü mumi  düĢmənə  -  imperialist 

burjuaziyaya  qarĢı  ağır  mübarizədə  onların  müvəffəqiyyət  qazanma ların ın  təmin 

oluna biləcəyini nəzərə alaraq, bu müqaviləni bağlamağı qərara almıĢlar". 

Müqavilənin  birinci  maddəsində  deyilirdi:  "Azərbaycan  və  Rusiya  öz 

aralarında sıx hərbi və maliyyə-iqtisadi ittifaq bağlayırlar"

87




55 

 

Ġkinci  maddədə  göstərilirdi  ki,  hər  iki  respublika  hərbi  orqanlarını,  xalq 



təsərrüfatı,  xarici  ticarət,  təchizat,  dəmiryol  və  su  nəqliyyatı,  maliyyə,  poçt  və 

teleqraf orqanlarını ən qısa müddətdə birləĢdirməlidirlər. 

RSFSR  və  Azərbaycan  SSR  eyni  zamanda,  müqaviləyə  əlavə  olaraq, 

ərzaq  siyasətinin,  poçtun,  teleqrafın  birləĢdirilməsinə  və  maliyyə,  xarici  ticarət, 

iqtisadi  siyasət  məsələlərinə  dair  saziĢlər  bağladılar.  Azərbaycan  SSR-in  dəmir 

yollarının "Azərbaycan  dəmir  yolları"  adı  alt ında  RSFSR-in  dəmiryol  Ģəbəkəsinə 

daxil edilməsi haqqında saziĢ isə hələ 1920-ci ilin  avqustunadək imzalanmıĢdı. 

Ərzaq  siyasətinin  birləĢdirilməsinə  dair  saziĢdə  göstərilirdi  ki, 

"Azərbaycan SSR-in ərzaq siyasətinin əsasını RSFSR-də həyata keçirilən baĢlıca 

prinsiplər  təĢkil  edir.  RSFSR  Xalq  Ərzaq  Komissarlığı  ASSR  əhalisini  fasiləsiz 

surətdə  və  tam  vaxtında  təchiz  etmək  üçün  özündən  asılı  olan  bütün  tədbirləri 

görür"


88

Poçt  və  teleqrafın  idarə  olunmasının  b irləĢdirilməsi  haqqında  saziĢ 



RSFSR-də çıxmıĢ müvafıq qanun və qərarların Azərbaycan SSR ə razisində tətbiq 

edilməsin i nəzərdə tuturdu. SaziĢdə xalq poçt və teleqraf komissarlıqlarının birbaĢa 

birləĢdirilməsi göstərilmir, yalnız bildirilirdi  ki,  Rusiya Respublikas ından gedən əsas 

rabitələr, Azərbaycan  ərazisindəki  güclü  radiostans iyalar,  habelə beynəlxa lq  poçt-

teleqraf  rabitəsi  bilavasitə  RSFSR  Xalq  Poçt  və  Teleqraf  Ko missarlığının  

tabeliyindədir

89



Maliyyə  məsələləri  haqqında  saziĢdə  deyilirdi  ki,  RSFSR  Xalq  Maliyyə 



Komissarlığı  Azərbaycan  SSR  Xalq  Komissarları  Soveti  yanında  özünün  həlledici 

səsə  malik  səlahiyyətli  nümayəndəsini  təyin  edir.  SaziĢdə  birləĢmiĢ  və 

birləĢdirilmiĢ  xalq  ko missarlıqları  üzrə  smetaların  təsdiqolunma  qaydası  da 

müəyyənləĢdirilmiĢdi. 

Xarici  ticarət  məsələlərinə  dair  saziĢə  əsasən,  Azərbaycan  SSR  baĢqa 

ölkələrlə  iqtisadi  əlaqələr  yaratmağı  və  onlarla  müqavilələr  bağlamağı  yalnız 

RSFSR  Xalq  Xarici  ĠĢlər  Komissarlığı  vasitəsilə  həll  edə  bilərdi.  Bu  baxımdan  

aĢağıdakı  fakt  maraq  doğurur:  1920-ci  il  iyulun  15-də  AK(b)P  MK  bürosu  mal 

mübadiləsi barədə müqavilə bağlamaq haqqında Gürcüstanın menĢevik hökumətinin 

təklifıni (neftlə  mübadilə etmək üçün parça, ayaqqabı, kağız və s.  təklif o lunurdu) 

mü zakirə edərək, belə bir ticarət müqaviləsi bağlamağı qorara almıĢ və bunu onunla 

əsaslandırmıĢdı  ki,  Azərbaycanın    Rusiya  ilə  ümumi  iqtisadi  siyasəti  var  (neft 

məsələsi  ümumi  məsələdir,  onu birgə  həll  etmək  lazımdır);  siyasi  məsələ  iqtisadi 

məsələ ilə sıx bağlıdır. 

1920-ci il noyabrın 5-də AK(b)P MK Siyasi Bürosu xaric i ticarət haqqında 

məsələni  müzakirə  edərək  qərara  aldı:  "Azərxarici  ticarəti  Rusiyanın 

Azərbaycanda, Ġranda və Türkiyədəki xarici ticarət idarələri ilə birləĢdirmək prinsip 

etibarilə zəruri sayılsın"

90






Dostları ilə paylaş:
1   ...   21   22   23   24   25   26   27   28   ...   223


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə