Azərba yca n mġLLĠ elm lər akadem ġyasi a. Bakixanov adina tarġX Ġnstġtutu



Yüklə 5,21 Mb.

səhifə26/223
tarix17.09.2017
ölçüsü5,21 Mb.
1   ...   22   23   24   25   26   27   28   29   ...   223

56 

 

1920-ci  ilin  dekabrında  RSFSR  Xalq  Poçt  və  Teleqraf  Komissarlığı  ilə 



Azərbaycan  SSR  Xalq  Poçt  və  Teleqraf  Komissarlığı  arasında  rabitənin  bütün 

növlərinin inkiĢaf etdirilməsi və istismarı haqqında saziĢ təsdiq olundu

91



RSFSR  ilə  Azərbaycan  SSR  arasında  vahid  iqtisadi  siyasət  yeridilməsi  



haqqında   saziĢə    əsasən,   Azərbaycan   Xalq  Təsərrüfatı  ġurası  özünün  istehsal 

planını  RSFSR-in  ü mu mi  istehsal  planı  ilə  u zlaĢdırmaqla  təsdiq  edirdi. 

"Azərbaycan  Xalq  Təsərrüfatı  ġurası  ilə  saziĢə  əsasən  Ümu mrusiya  XTġ 

Azərbaycanın sənayesini və ayrı-ayrı  müəssisələrini  maliyyələĢdirmək vəzifəsini 

öz ü zərinə götürürdü

92



1921-c i  ilin  noyabrında  Azərbaycan  SSR-də  RSFSR-in  baĢ  konsulluğu 

fəaliyyətə baĢladı

93



Beləliklə,  1920-1921 -ci  illərdə  iki  respublika  -  RSFSR və A zərbaycan 



SSR arasında müqavilə münasibətlərinə əsaslanan federativ əlaqələr yarandı.  

RSFSR  ilə  Azərbaycan  SSR  arasında  yaranmıĢ  münasibətlər 

federasiyanın mü xtə lif növlərindən biri id i.  V.Ġ.Lenin Ko minternin II konqresinə 

milli  və  müstəmləkəçilik  məsələləri  ü zrə  tezislərində  mü xtəlif  millətlərin  

zəh mətkeĢlərinin  tam  birliy inə  keçid  kimi  federasiyanın  əhəmiyyətini 

vurğulayaraq  yazırd ı:  "Federasiya  həm  RSFSR-in  baĢqa  sovet  respublikalarına 

(keçmiĢdə  Macarıstan,  Finlandiya,  Latviya  respublikalarına,  hazırda  isə 

Azərbaycan,  Ukrayna  respublikalarına)  münasibətlərində,  həm  də  RSFSR 

daxilində... ö z məqsədəuyğunluğunu əməli iĢd ə göstərmiĢdir" 

94



Azərbaycan  SSR-in  və  RSFSR-in  hərb i-iqtisadi  əməkdaĢlığı  əhali 

tərəfindən razılıq la qarĢılandı.  Xalq bunda öz gələcək iqtisadi və mədəni  inkiĢafı 

üçün  təminat  görürdü.  O  vaxt  "Azərbaycan  füqərası"  qəzeti  yazırd ı:  "Biz  ö z 

qardaĢlarımızla  -  Rusiya fəhlələri və kəndliləri ilə b irlikdə dünya fəhlələrinin  iĢi 

uğrunda çarpıĢacaq və birlikdə, yalnız birlikdə qalib gələcəyik" 

95



1920-c i  ilin  de kabrında  A zərbaycan  SSR  VIII  Ümu mrusiya  Sovetlər 

qurultayının iĢində iĢtirak etmək üçün partiya və dövlət  xad imlərindən, fəhlə və 

kəndlilərin nü mayəndələrindən ibarət böyük heyət göndərdi. 

Ancaq Azərbaycan zəhmətkeĢlərinin ü midləri özünü doğrultmadı. Hətta 

1920-c i ildə RSFSR  ilə  Azərbaycan SSR arasında bağlanmıĢ yarımçıq  müqavilə  

də  əslində  Mərkəzin  Azərbaycana  münasibətdə  imperiya  siyasətini  pərdələmək 

vasitəsi oldu. 

Bununla  yanaĢı,  qeyd  etmək  lazımd ır  ki,  əməkçi  Rusiya  gənc 

Azərbaycan Respublikasına iqtisadi və mədəni kö mək göstərirdi. ġübhəsiz ki, bu 

kö mək  ilk  növbədə  bütün  sovet  ölkəsinin  iqtisadiyyatını  dirçəltmək  üçün  çox 

böyük əhəmiyyəti o lan neft sənayesinə  daha çox göstərilird i.  Əmək və Müdafiə 

ġurası neft  mədənlərinin ərzaq la təchizatı haqqında  məsələni dəfələrlə  mü zakirə 

etmiĢdi.  1920-ci  il  mayın  21-də  ƏMġ  "adamların  sayını,  oraya  ərzaq 



57 

 

göndərilməsi  və  bunun  yoxlan ılması  qaydasını  dərhal  aydın laĢdırmaq  üçün"  



96

 

xüsusi  ko missiya  yaratmıĢdı.  Elə  həmin  gün  ƏMġ  V.Ġ.Lenin in  imzası  ilə  qərar 



qəbul etmiĢdi: " RHĠġ və Qafqaz Əmək  Ordusu ġurasına tapĢırılsın ki, Petrovskə 

gedən ərzaq yüklərinin qorunması üçün təcili tədbirlər görün"

97

. May ayı ərzində 



Petrovskə  Ba kıya  aparılmaq  üçün  306  vaqon  ta xıl  gö ndərilmiĢ,  iyunun  birinci 

yarısında bunun 273 vaqonu Bakıya gətirilmiĢdi

98



Azərbaycanın  istehsal  etdiyi  taxıl  heç  vaxt  özünə  bəs  etmirdi  və  ona 



görə  də  həmiĢə,  əsasən,  ġimali  Qafqazdan  taxıl  alırdı.  Taxılçılıq  rayonlarında 

orta  səviyyədə  məhsuldarlıq  zamanı  A zərbaycana  kənardan  gətirilən  taxıla  illik 

tələbat təxminən 6-8 milyon pud olurdu. 

N.N.Nərimanov  1920-ci  il  may ın  25-də  V.Ġ.Len inə  məktubla  müraciət 

etmiĢdi:  "Əziz  Len in  yoldaĢ!  ĠĢlərimiz  yaxĢı  gedir,  lakin  ərzaq  məsələsi  ço x 

çətinlik  törədir.  Hazırda  biz  düzgün  ərzaq  siyasəti  yeridə  bilmirik.  Olmazmı  ki, 

ərzaq  toplamaq  üçün  ġimali  Qafqazda  bizdən  ötrü  müəyyən  sahə  ayırasınız.  O 

zaman  hər  bir  iĢi  möhkəm  surətdə  yerinə  yetirmək  olar.  Vəziyyət  haqqında 

kuryerlə ətraflı mə ruzə  göndərəcəyəm"  

99



V.Ġ.Lenin in  sədrliyi  ilə  RSFSR  Xalq  Ko missarları  Soveti  1920-ci  il 

avqustun  3-də  Ba kı  mədənlə ri  fəhlə lərinin  ə rzaqla  təchizatı  haqqında  məsələni 

xüsusi  olaraq  mü zakirə  etmiĢdi

100


.  RK(b)P  MK  Siyasi  Bürosuna  1920-ci  il  27 

noyabr  tarixli  qərarında  deyilirdi:  " Bakını  norman ın  100%-i  həcmində  hökmən 

və  müntəzəm  surətdə  ərzaqla  təchiz  etmək,  on  mühüm  siyasi  və  iqtisadi  vəzifə 

olaraq, Xalq Ərzaq Ko missarlığına tapĢırılsın

101



Sovet  Rusiyasının  sənayesinə,  nəqliyyatına  yanacaq  son  dərəcə  lazım 



idi.  Ona  görə  də  RSFSR  höku məti  yanında  Azərbaycan  SSR-i  bütün  zəruri 

Ģeylərlə  təchiz  etməyə  dair  xüsusi  idarə  yaradılmıĢdı.  RSFSR  höku məti  q ızıl 

pulla  150  min  manatlıq  mü xtə lif  ma llar  göndərilməsini  təsdiq  etmiĢdi.  Bu  

məb ləğdən Azərbaycan SSR  1920-ci  ilin sentyabrından 1922-ci ilin aprelinədək 

təxminən  100  min  manatlıq 

 

mü xtəlif  mallar  almıĢdı  ki,  bunların  da  ço xu  kənd 



təsərrüfatı üçün nəzərdə tutulmuĢdu

101a


. Respublikanın Xa lq Maarif Ko mis sarlığı 

sovet Rusiyasından pulsuz olaraq mədəni quruculuq məqsədləri üçün mallar, habelə 

paltar, ayaqqabı, məktəblər üçün parta və stollar alırdı 

102


Təkcə 1920-ci  ilin sentyabrından 1921-ci ilin aprelinədək Azərbaycan SSR 

RSFSR Xalq Ərzaq Komissarlığından 1 milyon 750 min pud taxıl,  34  min pud yağ, 

63  min  pud  Ģəkər,  43  min  puddan  çox  tütün  və  2  milyon  500  min  metr  parça 

almıĢdı

103


Azərbaycan neftçiləri isə heç nəyin müqabilində borclu qalma mıĢ, dövrün 

məĢəqqətlərlə  dolu  çətin  Ģəraitində  həqiqətən  əzablı  və  gərgin  əmək  sayəsində 

əldə  etdikləri  3  milyon  tonadək  nefti  1920-ci  ilin  sonunadək  sovet  Rusiyasına 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   22   23   24   25   26   27   28   29   ...   223


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə