Azərba yca n mġLLĠ elm lər akadem ġyasi a. Bakixanov adina tarġX Ġnstġtutu



Yüklə 5,21 Mb.

səhifə51/223
tarix17.09.2017
ölçüsü5,21 Mb.
1   ...   47   48   49   50   51   52   53   54   ...   223

106 

 

La kin  Azə rbaycanda  milli  kadrların  xüsusi  çəkisi  yenə  də  aĢağı  idi. 



Çünki  neft  istehsalını  tez  artırmaq  naminə  kənardan  iĢçi  qüvvəsi  gətirilir  və 

əvvəllərdəki  kimi,  "hakim  Ģovinist  siyasəti"  nəticəsində  milli  fəhlə  kadrlarının  

hazırlan masına  əhəmiyyət  verilmird i.  Xüsusilə  iri  mexan iki  zavodlarda, 

istehsalat  aparatında  ixtisaslı  azə rbaycanlı  kadrlar  hazırlan ması  yara ma z 

vəziyyətdə  idi.  Belə  vəziyyətin  konkret  səbəblərindən  biri  kad r  məsələsində 

hakim  millətçilik  dəst-xəttini  tutmuĢ  Mərkəzin  göndərdiyi  partiya  və  təsərrüfat 

rəhbərlərinin,  xüsusən  də  Azərneftin  rəisi  A.P.Serebrovskinin  inzibati-amirlik 

siyasəti  idi.  Onlar  istehsalata  Azərbaycan qəzalarında  yeni  fəhlələr,  cəlb  etmək 

və  onlara  mü xtəlif  ixtisaslar  öyrətmək  əvəzinə,  asan  yolla  getməyə  -  ölkənin  

mü xtəlif yerlərindən gəlmək

 

ucu z fəh lə qüvvəsinə, hətta hərbi sürgündən qayıtmıĢ 



Vrangel əsgərlərinə üstünlük verirdilər.  Digər səbəb respublikanın kənd əha lisinin 

torpağa  bağlılığı,  cavanların  əsasən  savadsız  olması,  zamanın  ümumi  inkiĢafından 

geridə  qalması  idi.  Yeni  fabrik-zavod  məktəbində  təhsil  alanlar  sırasında  da 

azərbaycanlı  gənclər  ço x  az  idi.    N.Nərimanov    və    həmfikirləri    Azərbaycanlı  

fəhlələrin  yeni  həyatda, respublika təsərrüfatının idarə olunmasında fəal iĢtirakını 

təmin etmək üçün onların təhsil səviyyəsini yüksəltmək,  ixtisas və  həm  də  siyasi 

səviyyələrini  qa ldırmaq  yolunda  böyük  səylər  və  konkret  tədbirlər  həyata 

keçirirdilər

190

.  N.Nərimanov  hər  bir  yüksək  ixtisaslı  fəhləni  on  müsəlman  fəhlə 



hazırlamağa  çağırd ı

191


.  Azərneftin,  dağ-mədən  iĢçilərinin  və  dənizçilə rin  

həmkarlar  ittifaqları  təĢkilatları  qarĢısında belə  bir  vəzifə  qoyulmuĢdu  ki,  1924-cü 

ildə FZġ məktəblərinə bir mindən az olmayaraq azərbaycanlı Ģagirdlər cəlb etsinlər, 

qarĢıdakı  üç  il  ərzində  isə  azərbaycanlılardan  min  beĢ  yüz  ixtisaslı  fəhlə 

hazırlasın lar

192


1924-cü  ilin  mayında  FZġ  məktəblərində  təhsil  alanların  40  faizini 

azərbaycanlı gənclər təĢkil edirdi

193


. Bir il ərzində Bakı dəmir yol texniki kurslarında 

455 ixtisaslı fəhlə - azərbaycanlı dəmiryolçu hazırlandı 

194



Azərbaycandakı  fəhlə  sinfi  xüsusən  Bakıda  əvvəllərdə  olduğu  kimi, 



Özünün çoxmillətli, beynəlmiləl  xarakterini qoruyub saxlayırdı. 1926-cı  il oktyabrın 

1-nə olan məlu mata görə, Azərneftdə iĢləyənlərin 27,4 faizi azərbaycanlılar (Cənubi 

azərbaycanlılarla  birlikdə)  idi.  Azərbaycanlılar  fəhlələrin  31,4,  kiçik  xid mət 

iĢçilərinin 30,3, qulluqçuların isə 6,8 faizini təĢkil edirdi 

l94 a



Fəhlə  sinfmdə  kəmiyyət  və  keyfiyyət  dəyiĢiklikləri,  qüvvələrin 



təmərküzləĢməsi  ilə  yanaĢı,  əmək  fəallığ ı  da  artdı.  1922-1923-cü  illərdə 

Bibiheybət  neftçiləri  mədənləri  bərpa  etmək  üçün  iĢ  gününü  könüllü  surətdə 

uzatmağı  qərara  aldılar.  Onlar  səhər  5-7-də  iĢə  baĢlayır  və  axĢam  5-9-da 

qurtarırdılar

195

. Ramana fəhlə briqadası 52 saat müddətində yeni buruq qurdu. Bu, 



müharibədən  əvvəlki  səviyyəni  ötən  rekord  sürət

196


  hökumət  tərəfindən  xüsusi 

qeyd  olundu.  V.Ġ.Len in  adına  (indikı  H.  Z.  Tağıyev  adına)  toxuculuq  fabrikin 




107 

 

qabaqcıl  fəhlələri  arasında  toxucu  Ənvər  Quliyev  eyni  zamanda  üç  dəzgahda 



iĢləyərək,  aylıq  normadan  əlavə,  həm  də  yüksək  keyfiyyətli  400  arĢın  parça 

toxu muĢdu.  Fəhlələr  arasında  ixtiraçılar  və  səmərələĢdiricilər  hərəkatı  meydana 

çıxdı.  Bakı  müəssisələrində ixtiraçılığa yardım edən xüsusi komissiyalar

199


, 1923-cü 

ildə  isə  Azərneftin  nəzdindəki  texniki  büro  yanında  ixtiraçılıq  üzrə  komissiya 

yaradıldı

200


. Elə o zaman da Azərbaycan SSR AXTġ-nin Rəyasət Heyəti yanında fəhlə 

ixtiraçılıq  bürosu  (FĠB)  fəaliyyətə  baĢladı

201

.  Ġxt iraç ı  fəhlə lər  mü kafat  alır



202

  və 


Azərbaycan  SSR-in  Qırmızı  Əmək  Bayrağı  ordeni

203


  və  respublika  göstərici 

Sərgisinin d iplo mu ilə təltif o lunurdular

204



Xalq  təsərrüfatının  bərpası  dövründə  fəhlələrin  istehsalatın  idarə 



olunmasına  cəlb  edilməsi  məqsədilə  "sosialist  demokratiya"sının  təzahürü  sayılan 

istehsalat müĢavirələri təĢkil olunurdu. Bakıda ilk  istehsalat müĢavirələri 1922-ci  ilin 

fevralında fabrik-zavod rayonu müəssisələrində, mayda Bibiheybət müəssisələrində 

yaranmıĢdı. 

1924-cü  ilin baĢlanğıcında Bakı  müəssisələrində 52 istehsalat  müĢavirəsi 

fəaliyyət  göstərirdi

205

.  1925-ci  ildə  isə  bütün  Azərbaycanda  onların  sayı  145-ə 



çatmıĢdı

206


.  Ġstehsalat  müĢavirələrində  fəhlələrin  özləri  istehsal  məsələlərinə  baxır, 

onları  mü zakirə  edir  və  birgə  qərar  qəbul  edirdilər.  Ġstehsalat  müĢavirələri 

yığıncaqlarında əsasən əmək məhsuldarlığını artırmaq, məhsulun maya dəyərini aĢağı 

salmaq, xammala və materiallara qənaət etmək diqqət mərkəzində dururdu. 

Həmin  ildə  artıq  qəzalarda  olan  müəssisələrdə,  o  cümlədən  Tovuz 

sement  zavodunda

207

,  Gəncə  yağ-piy  ko mbinatında



208

  istehsalat  müĢavirələ ri 

fəaliyyətdə  idilər.  1926-1927-ci  ildə  təkcə  Bakıda  206  ü mu mzavod,  20  sex 

istehsalat  müĢavirəsi  fəaliyyət  göstərirdi.  1927-1928-ci  ildə  onların  sayı  337-yə 

çatmıĢdı

209


.  Qəzalarda  da  istehsalat  müĢavirələrinin  fəaliyyəti  ildən-ilə 

geniĢlənirdi.  Məsələn,  Gəncə  qəzasında  onların  sayı  1927-ci  ilin  iyununda  30-

a

210


,  respublika  üzrə  isə  487-yə  çatmıĢdı

211


.  Ġstehsalat  müĢavirələri  neftçi 

fəhlələrin  70-75  faizini  əhatə  edird i

212

.  BaĢqa  sənaye  sahələrinin  istehsalat 



müĢavirələrində  isə  fəhlələrin  iĢtirakı  xeyli  aĢağı,  məsələn,  to xuculuq 

sənayesində  iyirmi  yeddi  faiz,  metal  emalı  senayesində  on  üç  faiz,  tamlı 

məhsullar sənayesində səkkiz faiz id i

213


Kütlələrin  əmək  fəallığının  artırılmasına  nail  olmaq  üçün  mü xtəlif 

müsabiqələr və baxıĢlardan da istifadə o lunurdu. Azərneftin müəssisələri 1927-ci 

ilin  sonu  -  1928-c i  ilin  əvvəllə rində  SSRĠ  AXTġ -nin  keçirdiyi  ən  ya xĢ ı 

müəssisələrin  Ümu mittifaq  müsabiqəsində  iĢtirak  etmiĢdi.  SSRĠ  dağ-mədən  və 

yanacaq  sənayesi  üzrə  beĢ  mü kafatın  ikisini  A zərneft in  müəssisələri  -  birinci 

mü kafatı Balaxanı, üçüncüsünü isə Suraxanı mədənləri q rupu almıĢdı

214


Azərbaycan 

müəssisələri 

1928-ci 


ilin 

dekabrında 

istehsalat 

müĢavirələrinin  Ümu mittifaq  baxıĢında  da  fəal  iĢtirak  etmiĢdi.  BaxıĢ ın 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   47   48   49   50   51   52   53   54   ...   223


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə