Azərba yca n mġLLĠ elm lər akadem ġyasi a. Bakixanov adina tarġX Ġnstġtutu



Yüklə 5,21 Mb.

səhifə62/223
tarix17.09.2017
ölçüsü5,21 Mb.
1   ...   58   59   60   61   62   63   64   65   ...   223

129 

 

inkiĢaf  etdirilməsi  və  ümu miyyətlə,  sovet  quruculuğu    hər  vasitə  ilə 



gücləndirilsin. Bundan ötrü yol Stalinə tapĢırıldı ki, Azərbaycanda iĢləmək üçün, 

TəĢkilat  bürosu  vasitəsilə  hər  yerdən  maksimu m  miqdarda  müsəlman  

ko mmunisti tapsın‖

16



Yo xsu l  ko mitələrinin  yaradılmasında  böyük  çətinliklər  və  əyintilər  var 

idi.  Yo xsul  ko mitələrinə  tavanalı  kəndlilərin  nü mayəndələrin i  seçən  əhalinin  

istəyinin  əksinə  olaraq,  bəzi  yo xsul  ko mitələri  iĢi  elə  təĢkil  edird i  ki,  onların  

vasitəsilə qolço maqlar sovetlərə daxil o la bilməsin lər. 

Beləliklə,  hakimiyyətin  yerlərdəki  nümayəndələrinin  gərgin  iĢi 

sayəsində  1921-ci  ilin  əvvəlində  nahiyə  yoxsul  ko mitələrinin  təĢkili  əslində 

yerlərdə  baĢa  çatdı  və  qəzaların  b ir  ço xunda  qəza  inqilab  ko mitələrinə  yo xsul 

ko mitələri nü mayəndələrin in seçilməsinə baĢlandı

17



Bakıda  yoxsul  ko mitələrin in  Birinci  Ümu mazərbaycan  qurultayına 



hazırlıqla  əlaqədar  keçirilən  nahiyə,  qəza  yo xsul  ko mitələri  quru ltaylarında 

yoxsul  ko mitələrin in  yaradılmasına  dair  görülmüĢ  iĢlərin  ilk  nəticələrinə  yekun 

vurulur, hər nahiyədən 10 nəfər olmaqla nü mayəndələr seçilirdi.  

Qəza  yo xsul  ko mitələri  qurultayların ı  uğurla  keçirmək  üçün  bütün 

qəzalardakı  üçlü klərə  və  inqilab  ko mitələrinə  ətraflı  təlimat  göndərilmiĢdi. 

Təlimatda  deyilirdi:  "Qəza  yo xsul  ko mitələri  qurultaylarının  ço x  böyük 

əhəmiyyəti  ondadır  ki,  kampaniyanın  baĢlanmasından  bəri  yoxsul  komitələrin in 

qəzalarda gördükləri bütün iĢ aydın Ģəkildə bəlli o lmalıdır" 

18



Texniki  və  siyasi  Ģəraitinə  görə  nahiyə  qurultayları  keçirmək  mu mkün 



olmayan  qəzalarda  nahiyə  yoxsul  ko mitələrinin  hər  birin in    respublika 

qurultayına beĢ nümayəndə göndərməyə ixtiyarı var id i

19



Azərbaycan  yoxsul  ko mitələri  qurultayı  kənd  əhalisinin  qəzalarda 



sovetlərə seçkilər sisteminə  keçmək üçün hazırlan masında mühüm addım olmalı 

idi.  Lakin partiya rəhbərliy i bu siyasi tədbiri sürətləndirmək  xətti götürdü. AKP 

Mərkəzi  Ko mitəsi  bütün  partiya  təĢkilatlarına  xüsusi  məktub  göndərərək, 

"göstərilən  iĢi  mübariz  kampan iya  kimi  zərbəçi  Ģəkildə  aparmağı,   qurultayda 

kəndlilərin ən geniĢ kütlələrini maraq landırmağa çalıĢmağı"

20

 təklif ed ird i. 



Mərkəzi  Ko mitə  qəzalardakı  bu  məsul  iĢ  üçün  komissarlıqların  

iĢçilərindən  50  faizini  -  yerli  Ģəraiti  bilənləri  səfərbərliyə  aldı.  AKP  MK  Siyasi 

Bürosu  və  TəĢkilat  bürosu  Azərbaycan  yoxsul  ko mitələrin in  çağırılmasına  və 

təĢkilinə  rəhbərlik  etmək  üçün  H.H.Su ltanov,  D.X.Bünyadzadə,  M.B.Qasımov  

və baĢqalarından ibarət  xüsusi ko missiya yaratdılar.  Sovetlərə seçkilərə hazırlıq  

üçün sonrakı proses partiyanın bu cür əsassız təzyiqin in səhv olduğunu göstərdi. 

Digər tərəfdən isə nahiyə yoxsul ko mitələri qurultaylarının hazırlan ması 

və  keçirilməsi,  əslində,  bütün  respublikada  yo xsul  ko mitələri  Ģəbəkəsinin  qəti 

Ģəkildə formalaĢdırılması id i. 



130 

 

Kənd  sovetlərinin  fəaliyyət  göstərdiyi  Bakı  qəzasında  1921-ci  il 



yanvarın  əvvəllərində  bütün  qəza  kəndlilərinin  qurultayı  keçirildi.  Quru ltay 

sovet  quruculuğu  haqqındakı  qərarında  qeyd  etdi  ki,  kənd  yoxsulların ın  Bakı 

proletariatı  ilə  birləĢ məsi  yaln ız  vahid  mütəĢəkkil  Bakı  soveti  vasitəsilə 

mü mkündür

21



1921-c i  il  fevra lın  20-23-də  Ba kıda  yoxsul  ko mitə lərinin  Birinc i 



Ümu mazərbaycan  qurultayı  oldu.  Hazırlan ması  və  keçirilməsindəki  bir  sıra 

çatıĢmazlıqlara  baxmayaraq,  A zərbaycan  kəndlilərinin  ictimai-siyasi  həyatında 

qurultayın  mühüm  əhəmiyyəti  var  id i.  Quru ltay  zəh mətkeĢ  ünsürlərin  - 

yoxsulların  və  ortababların  simasında  kəndlilərin  ü mu mi  kütləsindən  ictimai 

qüvvənin  ayrılmasına,  onların  bütün  respublikada  sovetlərin  təĢkili 

kampaniyasına  keçilməsinə  fəal  cəlb  o lunması  üçün  obyektiv  Ģərait 

yaradılmasına  müəyyən dərəcədə kömək etdi.  N.N.Nərimanov demiĢdi: " Yo xsul 

ko mitələri  öz  iĢlərin i  gördü,  əhali  arasında  müəyyən:  təbəqələĢmə  apardı.  Buna 

Ģübhə  yoxdur  və  indi  sovet  quruculuğu  asan  gedəcək,  çünki  artıq  kəndlilərin  

Ģüurunda Ģəksiz inqilab baĢ verib, ind i yo x-sul kəndlinin beyni iĢləyir

22



Yo xsu l  ko mitələrinin  Birinci  Ümu mazərbaycan  qurultayı  qarĢıdakı 



Ümu mazərbaycan Sovetlər qurultayı üçün bir növ məĢq oldu. 

Azərbaycanın  Birinci  Sovetlər  qurultayı.  Azərbaycan  SSR-in  ilk 

Konstitusiyası.  1921-ci  ilin  yanvarından  etibarən  sovetlərə  seçkilər 

keçirilməsinə  və  Birinci  Ümu mazərbaycan  Sovetlər  qurultayarın  çağrılmasına 

hazırlıq  baĢlandı.  Bütünlükdə  Azərbaycanda  yoxsul  ko mitələrindən  sovetlərə 

keçilməsinə  əməkçi  kəndlilərin  qurultaylarında  seçilən  kənd  və  nahiy ə 

sovetlərinin  yaradılmasından  qəza  inqilab  ko mitələrin in  ləğvindən  və  qəza 

sovetlər  qurultaylarında  seçilən  icraiyyə  ko mitələrin in  yaradılmasından 

baĢlanmalı idi. 

Naxçıvan  qəzası  və  Kürdüstan  istisna  olmaqla,  1921  -ci  ilin  yazından 

Azərbaycanın  bütün  qəzalarında  sovetlərə  seçkilərin  təĢkili  və  keçirilməsi  

kampaniyası    geniĢlənir.    Ümu mazərbaycan    Sovetlər  qurultayının  çağırılması 

üzrə  ko missiya  yaradıldı.  Sovetlərə  seçkilər  keçirilməsinə  kö mək  göstərmək 

üçün  1921-ci  il  yanvarın  axırınadək  Bakıdan  qəzalara   700-dək  azərbaycanlı 

nümayəndə  göndərildi

23

.  Qəzalardakı  (fövqaladə)  üçlüklər  və  beĢliklər  kənd 



sovetlərinin təĢkilinə kö mək ed ird ilər. 

Seçkilərdə  əməkçi  kütlələrin  fəal  iĢtirakın ı  təmin  etmək  məqsədilə 

bitərəflərin  konfransları  keçirilirdi.  Yerlərdə  seçkilərin  keçirilməsinə  rəhbərlik 

etmək üçün bütün qəza təĢkilatlarına qanun göndərilmiĢdi.  Qanuna əsasən seçki 

kampaniyası  baĢa  çatandan  sonra  hər  bir  qəza  Ģəhərində  qəza  kəndli,  fəh lə  və 

əsgər deputatları soveti fəaliyyət göstərməli idi. O,  kənd sovetlərinin (500 sakinə 

bir deputat) və Ģəhər sovetlərinin  (200 seçiciyə bir deputat) nümayəndələrindən, 





Dostları ilə paylaş:
1   ...   58   59   60   61   62   63   64   65   ...   223


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə