Azərba yca n mġLLĠ elm lər akadem ġyasi a. Bakixanov adina tarġX Ġnstġtutu



Yüklə 5,21 Mb.

səhifə72/223
tarix17.09.2017
ölçüsü5,21 Mb.
1   ...   68   69   70   71   72   73   74   75   ...   223

149 

 

"Biz  özü mü zü  Ukrayrıa  SSR  və  baĢqaları  ilə  bərabərhüquqlu  hesab  edirik  və 



onlarla b irlikdə, onlarla bərabər yeni Ġttifaqa, yeni federasiyaya daxil oluruq"

85



Lenin in  lay ihəsi  əsasında  komissiya  sovet  respublikalarının   birləĢ məsi 

haqqında  yeni  qətnamə  hazırladı  və  RK(b)P  M K  plenu munun  mü zakirəsinə 

verdi.  1922-c i  il  oktyabrın  6-da  RK(b)P  MK  plenu mu  yeni  qətnaməni  d ire ktiv  

kimi  qəbul  etdi.  Qətnamədə  deyilird i:  "Ukrayrıa,  Belorusiya,  Zaqafqaziya 

respublikaları  federasiyası və RSFSR-in "Sovet Sosialist Respublikaları  Ġttifaqı"  

halında  birləĢ məsi  haqqında onların  arasında  müqavilə  bağlanması  zəruri  hesab 

edilsin,  bu  Ģərtlə  ki,  on lardan  hər  birinə  "Ġttifaqın"  tərkib indən  sərbəst  surətdə 

çıxmaq hüququ verilsin

86

. Ġttifaqın ali orqanı  RSFSR, Zaqafqaziya Federasiyası, 



Ukrayrıa  və  Belorusiya  MĠK-lərinin  onların   təmsil  etdikləri  əhaliyə  mütənasib 

sayda  nümayəndələrdən  ibarət  təĢkil  olunan  Mərkəzi  Ġcraiyyə  Komitəsidir". 

Ġttifaq MĠK-in icra orqanı Ġttifaq Xalq Ko missarlan Soveti o lmalı id i. 

RK(b)P MK p lenumu, bir tərəfdən hakim  millətçilik Ģovinizmini, digər 

tərəfdən  isə  P.  Q.  Mdivaninin  ZSFSR-in  qalmasın ın  məqsədəuyğun  olmaması 

barədə  bəyanatını  və  Zaqafqaziya  respublikalarından  hər  birinin  SSR  Ġttifaqına 

bilavasitə  girməsi  təklifini  pisləyərək  bu  respublikaların   Zaqafqaziya 

federasiyası  vasitəsilə  SSR  Ġttifaqına  daxil  olmasın ı  bəyəndi.  Qətnamə  əsasında 

qanun  hazırlamaq  və  Sovetlər  qurultayından  keçirmək  üçün  bütün  sovet 

respublikaları nümayəndələrinin iĢtirakı ilə ko missiya yaradıldı.  

RK(b)P  MK-nın  1922-c i  il  6  oktyabr  tarixli  plenu munun  qərarın ı 

Zaqafqaziya  partiya  təĢkilatları  1922-ci  il  oktyabnn  10-da  aldılar.  AK(b)P  M K 

Rəyasət Heyəti

87

 və Bakı Ko mitəsinin plenumu ertəsi gün həmin qərarı  müza kirə  



edib rəhbərlik üçün əsas götürdülər. 

1922-c i  il  oktyabrın  18-də  RK(b)P  MK  Zaqafqaziya  Ölkə  Ko mitəsinin  

plenumu  oldu.  Plenu m  MK  Ko missiyasınm  üzvü  Q.K.Orconikid zenin  

məlu matın ı din ləyərək,  RK(b)P MK-nın qərarını qəti  icra üçün yekdilliklə qəbul 

etdi,  partiya  və  bitərəf  kütlələr  arasında  təĢviqat  kampaniyasına  baĢlamağı 

tapĢırdı. Plenum Zaqafqaziya Sovetlər qurultayının çağ ırılmasını da bəyəndi

88



1922-c i  il  oktyabrın  26-da  RK(b)P  Zaqafqa ziya  Ölkə   Ko mitəsinin  



"Sovet  Sosialist  Respublikaları  Ġttifaqın ın  yaradılması"  tezisləri  dərc  olundu. 

SSR  Ġttifaqın ın  yaradılması  partiya,  sovet,  həmkarlar  təĢkilatları  və  digər 

birləĢmiĢ  təĢkilatlar  tərəfindən  dəstəkləndi.  Respublikaların   Ġttifaqının  

yaradılması uğrunda keçirilən  kampaniya bu ideyanın Azərbaycanın qəzalarında 

zəh mətkcĢ kütlələri tərəfindən də bəyənildiyini göstərdi

89



Azərbaycan  partiya  təĢkilatı  A zərbaycan  SSR-in  Ġttifaqa  ZSFSR 

tərkib ində daxil olmasına tərəfdar çıxdı. AK(b)P-nin Ġkinci  konfransı (1922-ci  il 

noyabrın 

1-4-də) 


Zaqafqaziya 

federasiyasının 

saxlan ması 

və 


möhkəmləndirilməsini  və  Zaqafqaziya  respublikaların ın  vahid  bir  tam  kimi, 


150 

 

Zaqafqaziya  federasiyası  tərkibində  respublikalar  Ġttifaq ına  daxil  olmasının 



həyati  zərurət  olduğunu"  təsdiq  etdi

90

.  Zaqafqaziya  respublikalarının  vahid 



ZSFSR  tərkib ində  Ġttifaqa  daxil  olması  aĢağıdakı  amillərlə  Ģərtləndirilird i: 

birincisi,  diyarın  iqtisadi,  təsərrüfat  birliyi;  Ġkincisi,  Zaqafqaziya  xalqları 

arasında dostluğu möhkəmləndirməyin və onların arasındakı  milli etimadsızlığa 

birdəfəlik son qoymağın zəruriliy i. 

AK(b)  P  Ġkinc i  konfransının  qərarına  uyğun  olaraq,  "Sovet 

Respublikaları  Ġttifaqının  yaradılması  və  Zaqafqaziya  Sovetlər  qurultayın m 

çağırılması uğrunda kampaniya" baĢlandı

91

. Konfrans nümayəndələrin in iĢtirakı 



ilə  keçirilən  partiya,  həmkarlar  Ġttifaqları  təĢkilatlarının,  fəhlə  və  kəndlilərin  

ümu mi y ığıncaqları AK(b)P konfransının qərarını bəyəndilər

92



Beləliklə,  A zərbaycan  və  ümumən  Zaqafqaziya  əhalisin in  bütün 



təbəqələrinin  əksəriyyəti  tərəfindən  Sovet  Sosialist  Respublikalan  Ġttifaqı 

yaradılmasın ın  bəyənilməsi  və  buna  razılıq  ifadə  edilməsı,  Azərbaycan, 

Gü rcüstan və Ermən istan SSR-lərin vahid ZSFSR tərkib ində SSR Ġttifaqına  daxil 

olmasının dəstəklən məsi "ideyası həyata keçirilirdi.  

Azərbaycan,  Gürcüstan  və  Ermən istan  kommunist  və  ictimai 

təĢkilatların ın  Sovet  Sosialist  Respublikaları  Ġttifaq ının  yaradılması  və 

Zaqafqaziya  respublikalarının  vahid  ZSFSR  halında  ona  daxil  olması  qərarını 

dəstəkləməsinə baxmayaraq, P.Q.Md ivaninin qrupu ZSFSR-in  ləğv edilməsi və 

Zaqafqaziya respublikalarından hər birinin  müstəqil Ģəkildə SSR Ġttifaqına  daxil 

olması  mövqeyində  qalırdı.  Gü rcüstan  partiya  təĢkilatında  "qayda  yaratmaq" 

üçün  Moskvadan  Tiflisə  xüsusi  komissiyalar  gəlird i.  Mərkəzi  partiya 

hakimiyyətinin  müdaxiləsi  nəticəsində  partiya  qərarlarının  qatı  əleyhdarları 

vəzifələrdən  azad  edilərək,  Moskvaya  geri  çağırıld ılar.  Gü rcüstan  Kommun ist 

Partiyası  MK-nın  Zaqafqaziya  Ölkə  Ko mitəsi  tərəfindən  təqdim  o lunmuĢ  yeni 

tərkib i təsdiq edild i. 

1922-c i  il  noyabrın  11-12-də  Tiflisdə  keçirilən  11  Zaqafqa ziya  partiya  

konfransı  Sovet  Sosialist  Respublikaları  Ġttifaqı  haqqınd a  məsələni  müzakirə 

etdi.  Orconikid ze  ö z  fikrini  müdafiə  edərək,  bildirdi  ki,  "Zaqafqaziya 

Federasiyasını yalnız burjua millətçiləri ayrı-ayrı respublikalara ayıra bilər"

93



II  Zaqafqaziya  partiya  konfransı  SSR  Ġttifaqının  yaradılmasını  bəyəndi 

və bildird i ki, " Gürcüstan, Azərbaycan və Ermənistan respublikalar Ġttifaqına bir 

ümu mi  ailə  kimi,  Zaqafqaziya  federasiyası  vasitəsilə  daxil  olmalıdırlar"

94



Konfrans  vahid  ZSFSR-in  SSR  Ġttifaqına  da xil  o lmasının  ə leyhinə  çıxan 

ko mmunistlərin xəttini " millətçilik təmayülü" kimi pisləd i. 

Üç  respublikan ın  MĠK-lərinin  razılığ ı  ilə  II  Zaqafqaziya  partiya 

konfransı Zaqafqaziya Sovetlər qurultayının çağırılmasını qərara ald ı.  1922 -ci il 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   68   69   70   71   72   73   74   75   ...   223


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə