Azərba yca n mġLLĠ elm lər akadem ġyasi a. Bakixanov adina tarġX Ġnstġtutu



Yüklə 5,21 Mb.

səhifə78/223
tarix17.09.2017
ölçüsü5,21 Mb.
1   ...   74   75   76   77   78   79   80   81   ...   223

161 

 

Naxçıvan  diyarın ın  Azərbaycan  SSR  ilə  sıx  iqtisadi,  mədəni  və  siyasi 



əlaqələrini  bərpa  və  inkiĢaf  etdirmək  üçün  əlveriĢli  Ģərait  yaran mıĢdı. 

Azərbaycan  SSR-in  partiya,  sovet  və  təsərrüfat  orqanları  Naxçıvan 

Respublikasının əhalisinə yeni həyat quruculuğunda hərtərəfli kö mək göstərirdi.  

RK(b)P  MK-nın 

Qafqaz  bürosu  və  AK(b)P  MK  Naxçıvan  

Respublikasında partiya, sovet və təsərrüfat quruculuğu məsələ ləri  ilə  bilavasitə 

məĢğul  olurdular.  Məsələn,  1921-ci  il  aprelin  13-də  AK(b)P  MK-nın  Siyasi  və 

TəĢkilat  büroları  vəziyyəti  yerində  aydınlaĢdırmaq  üçün  Naxçıvana  komissiya 

göndərməyi  qərara  aldı

123


.  Elə  həmin  va xt  RK(b)P  MK-nın  Qafqa z  bürosu 

AK(b)P M K-ya  məktub göndərərək Na xç ıvanda partiya və sovet iĢinin vəziyyəti 

barədə  təcili  məlu mat  verməyi  təklif  edird i

124


.  Payızda  Qafqaz  bürosu  diyarın 

kənd təsərrüfatının bərpası üçün Naxçıvana 20  min  manat qızıl pul ayırmağı, 10 

vaqon taxıl yollamağı qərara aldı

125


1921-c i ilin oktyabrında Azərbaycan MĠK-in Rəyasət Heyəti Na xçıvana  

təcrübəli iĢçilərdən ibarət qrup göndərmək haqqında sərəncam verdi.  

1921-c i  il  dekabrın  22-də  AK(b)P  MK-nın  Siyasi  və  TəĢkilat  bürosu 

Naxçıvan ölkə partiya ko mitəsinin quruluĢu məsələlərini  mü zakirə edərək qərara 

aldı  ki,  ölkə  ko mitəsi  Ģtatlarına  görə  AK(b)P-nin  qəza  ko mitəsinin  Ģöbələrinə, 

qəza  partiya  komitələrinin  strukturu  isə  AK(b)P-n in  nahiyə  komitələrinin  

strukturuna  uyğun  gəlməlidir.  AK(b)P-nin  qurultaylarında  Naxçıvan  partiya 

təĢkilatın ın  Azərbaycanın  qəza  partiya  təĢkilatları  ilə  eyni  hüquqda 

nümayəndəliyi var idi

126



1921-c i  ilin  sonunda  Naxç ıvan  respublikasında  sovetlərə  seçkilə r 



keçirildi.  1922-ci  il  yanvarın  25-də  Naxçıvan  SSR-in  Birinci  Sovetlər  qurultayı 

oldu. Qurultay diyarda sovet və təsərrüfat quruculuğuna, mədəni quruculuğa dair 

mühü m  qərarlar  qəbul  etdi.  Naxçıvan  Ġnqilab  Ko mitəsi  ləğv  olundu,  Naxçıvan 

Ġcraiyyə Ko mitəsi və Naxçıvan SSR Xalq Ko missarları Soveti yaradıldı. 

1922-c i il may ın 22-də A K(b)P M K-nın Rəyasət Heyəti Na xç ıvan diyarı 

haqqında  Əsasnamənin  və  Naxçıvan  SSR  Konstitusiyasının  Azərbaycan  MĠK 

tərəfindən təqdim o lunmuĢ layihələrini  mü zakirə etdi. Naxçıvan diyarı haqqında 

Əsasnamədə  deyilird i:  "Naxçıvan  diyarı  ASSR-in  qəyyumluğu  altında  mu xtar 

respublika elan ed ilərək Naxçıvan Sovet Sosialist Respublikası ad landırılsın"

127


Əsasnamədə  göstərilirdi  ki,  Naxçıvan  diyarının  dövlət  hakimiyyəti  A zərbaycan 

SSR Konstitusiyasına uyğun olaraq təĢkil edilir.  

Naxçıvan  SSR  Konstitusiyasının  layihəsində  deyilirdi:  "NSSR, 

dinindən,  irqindən  və  milli  mənsubiyyətindən  asılı  olmayaraq  vətəndaĢların 

bərabər  hüquqlara  malik  olmaların ı  təsdiq  edərək,  bu  zəmində  hər  hansı 

imtiyazların  və  ya  üstünlüklərin  müəyyən  olunmasının,  ya xud  bunlara  yol 

verilməsinin,  eləcə  də  milli  azlıqlara  qarĢı  hər  cür  zü lmun  və  va  onların  hüquq 




162 

 

bərabərliy inin  məhdudlaĢdırılmasının  respublikanın  əsas  qanununa  zidd 



olduğunu elan edir.‖

128


 

AK(b)P MK-nın Rəyasət Heyəti bu layihələri  mü za kirə edib onların s on 

variantını  tamamlamağı  qərara  aldı  və  yenidən  mü zakirə  edərək  Naxçıvan 

diyarının  mu xtariyyəti haqqında məsələni RK(b)P  M K-n m  mü zakirəsinə  verdi.   

1922-c i    ilin    noyabrında  V.Ġ.Leninin  sədrliyi  ilə  RK(b)P  M K  Siyasi  Bürosu 

Naxçıvan  Muxtar  Respublikası  yaradılmasın ın  zəruriliyi  haqqında  qərar  qəbul 

etdi

129


Zaqafqaziya  sovetlərinin  b irinci  qurultayı  (1922-ci  il,  12  dekabr) 

özünün  xüsusi  qərarında  göstərmiĢdi:  "Naxçıvan  Respublikası  A zərbaycanın 

mu xtar vahid hüququnda ayrılmaz və tərkib hissəsi hesab edilsin"

130



1923-cü  il  yanvarın  18-də  RK(b)P  Zaqafqa ziya  Ölkə   Ko mitəsinin  



Rəyasət  Heyəti  Zaqafqaziya  sovetləri  birinci  qurultayın ın  qərarı  əsasında 

"Naxçıvanı  Mu xtar  Respublikaya  çevirməyi:  Naxçıvan  Xalq  Ko missarları 

Sovetini və Naxçıvan MĠK-i Naxçıvan diyarın ın Ġcraiyyə Ko mitəsinə çevirməyi"  

təklif etdi

131



1923-cü  il  yanvarın  21-də  A K(b)P  Mərkə zi  Ko mitəsi  hə min  qərarı 



mü zakirə edərək  Naxçıvan MĠK və  XKS-nin  ləğv olun ması və  Naxçıvan diyarı 

Ġcraiyyə  Ko mitəsinin  yaradılmasını  qərarlaĢdırdı.  Naxçıvan  Diyar  Ko mitəsi 

AK(b)P  Naxçıvan  Diyar  Ko mitəsi  adlandırıld ı

132


.  Ertəsi  gün  AK(b)P  MK-nın  

Rəyasət  Heyəti  bu  məsələ  ilə  əlaqədar  Diyar  partiya  konfransı  çağırmağı  və 

məsələni  Naxçıvan  diyarı  sovetlər  qurultayında  müzakirə  edib  bəyannamə 

hazırlamağı tapĢırdı. 

Naxçıvan  SSR-in  Naxçıvan  diyarına  çevrilməsi  və  onun  mu xtar  vahid  

hüququnda  Azərbaycan  SSR  tərkibinə  daxil  o lması  bölgənin  əhalisi  tərəfindən 

bəyənildi.  1923-cü  il  fevralın  27-də  III  Ümu mnaxçıvan  Sovetlər  qurultayı 

bəyannamə  verdi:  "Hesab  edərik  ki,  h izim  möhkəmlən məyimiz  -  fəh lə  və 

kəndlilərin  hakimiyyətinin  möhkəmlən məsi  yalnız  ü mu mi  birgə  iĢimizlə,  Sovet 

Azərbaycanı  ilə  çiyin-çiyinə  iĢləməklə  mü mkündür,  Sovet  Azərbaycanının 

ayrılmaz  mu xtar  hissəsi  kimi  onun  tərkibinə  daxil  olmağımızı  zəruri  sayırıq". 

Qurultay qərara aldı:  "Bütün Naxçıvan diyarı özünün bütün aparatları ilə  mu xtar 

diyar hüququnda Azərbaycan SSR-in tərkibinə daxil olsun"

132a


1923-cü il iyunun 16-da A zərbaycan MĠK-in üçüncü sessiyası Na xç ıvan 

diyarının  Azərbaycan  SSR-in  mu xtar  hissəsi  kimi  onun  tərkibinə  daxil  olması 

haqqında Naxçıvan Sovetlər qurultayının vəsatətini təsdiq etdi. Azərbaycan MĠK 

Rəyasət  Heyətinə  tapĢırıld ı  ki,  Naxçıvan  diyarının  mədəni-iqtisadi  dirçəliĢinə 

xüsusi diqqət yetirilsin, abadlıq iĢləri haqqında məsələ ön plana çəkilsin"

133



1923-cü  il  dekabrın  11-də  AK(b)P  MK  Rəyasət  Heyəti  Na xçıvan  



diyarının  Naxçıvan  Muxtar  Respublikasına  çevrilməsi  məsələsini  müzakirə 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   74   75   76   77   78   79   80   81   ...   223


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə