Azərbaycan döVLƏt qt sad un vers tet



Yüklə 2,8 Kb.

səhifə32/35
tarix14.09.2018
ölçüsü2,8 Kb.
1   ...   27   28   29   30   31   32   33   34   35

 
98
Bazar  iqtisadiyyatının  inkişaf  etdiyi  ölkяlərdə  xarici 
bazara çıxış və xarici iqtisadi fəaliyyяt gəlirli sayıлыr. Öz müəs-
sisя  və  təşkilatlaрыnын  xarici  iqtisadi  fяaliyyətini  stimuллaş-
dırmaqla dövlяt ümumi iqtisadi inkişafa təkan vermiş olur. 
Dövlət  müəssisə  və  təşkilatlaрыn  xarici  iqtisadi;  fəaliy-
yətini tənzimləmək üçün aşağıdakı vasitələrdяn istifadя edir: 
- subsidiyalar (maliyyə yardımlaры); 
- vergi və gömrük sahəsində güzəştlər; 
-
  zəmanətlər. 
  нhisarlaрыn xarici bazarlara müdaxiləsini dəstəkləmə-
sи  üçün  dövlяt  və  ya  yaрыmdövlət  ixrac-idxal  (xarici  ticarяt) 
banklaры  yaradılır.  Hяmin  banklar  aşağıdakı  fцnksiyalaры 
yeriня  yetirməklə,  beynəlxalq  kreditlяrin  dюvlət  tənzimlяn-
məsi vasitəsi olur; 
 - xarici ticarət əməliyyatlannm kreditləşdirilməsi; 
 - xarici ticarət öməliyyatlanmn sığorta edilməsi; 
 - xüsusi banklann ixrac kreditləri üçün zəmanətçilik.  
Hazırda  beynəlxalq  kreditin  dövlətlərarası  tənzimlən-
məsi aşağıdakı formalarda həyata keçirilir: 
    xrac kreditləri və kredit zəmanətçilərinin şərtləri-
nin koordinasiyası; 
    nkişaf  etməkdə  olan  ölkələr  ilə  yardımıн  ölçüsü-
nün razılaşdырыlması; 
   Beynяlxalq  və  regional  valyuta-kredit  və  maliyyə 
тяшкиlatlaрыnын reqlamentləşdirilмəsi.  
Beynəlxalq kreditin dövlətlərarası tənzimlənmяsi mцa-
sir  dövrdə  dünya  iqtisadi  sistemində  qüввələr  nisbətindən 
çıxış  etmək  məcburiyyяtindədir.  Hazırda  dünyanын  üç  əsas 
maliyyə mərkəzi vardır: 
   Amerika Birləşmiş Ştatlaры; 
   Qərbi Avropa; 
   Yaponiya. 


 
99
V I I   F Ə S    
 
DÜNYA VALYUTA, KRED T VƏ MAL YYƏ 
BAZARLARЫ. QIZIL BAZARLARI 
 
7.1. Beynялхalq maliййя мяркязи 
 
Beynəlxalq  maliyyя  axынlarынын  və  istiqamətinə  aşağı-
dakı amillər təsir edir: 
- иqtisadiyyatын vəziyyəti; 
- ticarətin qarşılıqlı liberallaşdыrılması; 
- aparıcı ölkələrin təsərrüfat inkişafынdakı fərqlər; 
-  müxtəlif  sяbяblərin  təsiri  altında  iqtisadiyyatdakı 
quруluş dəyişikлиklяri; 
-xaricə aşağı texnologiyalı istehsalın köçürülmə miqyası; 
- ölkəlяr arasında inflyasiya templərində olan fərqlər; 
- beynəlxalq hesablaşmalarda qeyri-tarazlığın artması; 
-  kapital  ixracı  həcminin  mal  və  xidmətlяrlə  ticarətin 
həcmini üstəlяməsi. 
Dünya maliyyя axınlaрыnın hərяkəti aşağıdakı əsas ka-
nallar üzrя hяyata keçirilir: 
-
  malların (xüsusi mal olan qızıl da daxil olmaqla) al-
qı-satqısına valyuta-kredit hesablaşma xidmяti; 
- əsas və dövriyyə kapitaлыna xarici investisiya; 
-
  qiymətli  kağızlarla  vя  müxtəlif  maliyyə  alətləri  ilə 
əмяliyyatlar; 
- valyuta яməliyyatları; 
-
  büdcя vasitəsilə inkişaf etməkdə olan ölkяlərə vя bey-
nəlxalq təşkilаtlara ayırmalar formаsında milli gəlirin hissя-
sinin  yenidən  bölgüsü.  Milli  valyuta,  kredit  və  maliyyə  ba-
zarlaрыныn  beynəlxalq  bazar  əməliyyatlaрыnda  iştirakı  aşa-
ğыdak
ı amillərlə müəyyən olunur: 
-
  ölkənin dünya təsяrrüfat sistemində və onun valyuta 
кредit iqtisadi mцнasibətlərində yeri; 


 
100
-
  inkişaf etmiş kredit sisteminin və yaxşı təşkil edилmiш 
fond birjasınын mövcudluğu; 
- vergi rejiminin mülayimliyi; 
-
  xarici  borc  alanlarын  vя  xarici  qiymətli  kağızlaрыn 
milli bazara daxil olmasına imkan verяn valyuta qanuveri-
ciliyinin oлması; 
- əlverişli coğrafi mövqe; 
- siyasi rejimin nisbi stabilliyi və s. 
 
7.2. Valyuta bazarlaры və valyuta яmяliyyatlaры 
 
 Valyuta  bazarlaры  –  rəsmi  mərkəzlər  olub,  tələb  və 
təkliф  əsasında  müəyyənləşяn  kurs  üzrə  xarici  valyutalarын 
dəyişdirildiyi yerdir. 
 Müasir  valyuta  bazarlarıнын  aşağıdakı  xüsusiyyətləri 
vardır: 
- valйuta bazarlaрыnın beynəlmiləlləşməsi, elektron ra-
bitə vasitələrinin geniş tətbiqi; 
- əməliyyatlaрыn sutka ərzində aparылması; 
- valyula əməliyyatlaры texnikasının unifikasiya edilmя-
si,  hesablaşmalaрыn  baнklaрыn  müxbir  hesablaşmalaры  üzrə 
apaрыlması; 
- valyuta və kredit risklərinin sığortalanması məqsədilя 
valyuta əməliyyatlaрыnın genişləndirilməsi; 
- möhtəрirlik və arbitraj əməliyyatlaрыnın valyuta ямə-
liyyatlaрыnıн üstələməsi; 
- valyuta kurslarının qeyri-stabиlliyi. 
 
7.3. Dünya kredit və maliyyə bazarlaры 
 
Dünya kredit və maliyyя bazarlarının aşağıdakı xüsu-
siyyətlərini qeyd etmək lazımdır: 
- miqyasын nəhяngliyi; 
- dяqiq mяkan vя zaman sяrhяdlərinin yoxluğu; 
- institusional xüsusiyyət; 


 
101
-  dünya  borc  kapitalı  bazarına  müraciяt  imkanlaрыnын 
mяhdudluğu; 
-aparıcı  ölkələrin  dönərli  valyutalarınын  və  avronun 
valyuta kimi kredit və maliyyя sazişlərində iştirak etmяsi; 
-
  borc kapitalı dünya bazarынın universallığı; 
-avrovalyutada apaрыlan яməliyyatlarын milli valyutada 
apaрыlan əməliyyatlara nəzərən mənfяətli olması; 
-dünya borc kapitalı bazaры sektorlarının genişlənməsi.  
Sektorlara aşağıdakılar aid edilir: 
a) dünya pul bazaры (1 gündяn 1 ilə qədər) 
b) dünya kapital bazaры(1 ildяn 15 ilə qədər verilən av-
rokredit kreditlяr) 
v) dünya maliyyə bazarı. Burada emissiya və qiymətli 
кağızların alqı-satqısı baş verir. 
 
7.4. Dünya qızıl bazarlaры vя qızıллa aparılan 
ямялиййатлар 
 
Qızıl bazarlaры - qızılla ticarətin xüsusi mərkяzləridir vя 
burada o aşağıdakı məqsədlər üçün münтəzяm olaraq bazaр 
qiymətində aлыnıb satıлыr: 
- sənaye-məişət istehlakı; 
- investisiya; 
- riskin sığortalanması; 
- möhtəkirlik; 
-  beynəlxalq  hesablaşmalar  üçün  zяruri  valyuta  alын-
ması məqsədilə. 
Bazarda  qızıl  təklifинин  əsas  mənbəyi  (80  %-ə  qədяр 
yeni  hasil  edilяn  qızıldır,  Bundan  əlavə,  dövlət  və  xüsusi 
qızıl ehтiyaтlaры da mənbə sayıla bilяr. 
Qızıl  bazarынda  kюhnə  və  yeni  qızıl  pullara  tяləb 
böyükdür. 
Təşkilati cəhətdən qızıl bazaры bir neçə bankdan ibarəт 
konsorsium  olub,  qızıl  alqı-satqısı  üzrə  sazişlər  bağlayır. 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   27   28   29   30   31   32   33   34   35


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə