Azərbaycan döVLƏt qt sad un vers tet



Yüklə 2,8 Kb.

səhifə35/35
tarix14.09.2018
ölçüsü2,8 Kb.
1   ...   27   28   29   30   31   32   33   34   35

 
111
X I   F Ə S   L  
ALMAN YANIN PUL-KRED T S STEM  
 
11.1. Almaniyanın pul sistemi 
 
Almaniya  mərkəzляşdirilmiş  dövlət  kimi  tяşяkkülünя 
(XIX əsrin 70-ci illərinə) qədər burada vahid pul sistemi ol-
mamışdır. Müasir Almaniyanın ərazisində yerləşmiş 20-dən 
artıq  dövlət  və  knyazlığın  hər  biri  özünяmяxsus  pul  siste-
minя malik idi. 
Qızıl talеrin işləndiyi Bremen istisna olmaqla, bu döv-
lətlərin  pul  sisteminin  əsasında,  ilk  növbədə,  gümüş  mono-
metallizmi dururdu. Digяr pul vahidləri (luidorlar, fridrixs-
dorlar, dukatlar və pistolilər) biometallizmin paralel vя ikili 
sisteminя яsaslanırdı. Başqa sözlə, tədavüldə qızıl və gümüş 
pullar  iştirak  edirdi.  Qızıl  və  gümüş  arasında  dəyər  nisbəti 
isə  bazar  və  ya  dövlяt  tяrяfindən  müяyyənləşdirilirdi.  Mяr-
kəzləşdirilmiş  dövlətin  yaranmasынa  qədər  tədavüldə  bank-
notlar və kağız pullar da olmuşdur. 
Alman  imperiyasının  yaranması,  alman  torpaqлarının 
birlяşməsi  pul  sistemində  dя  köklü  dəyişikliyя  səbəb  oldu. 
Qızıl  monometallizminə  əsaslanan  vahid  pul  sistemi 
yarandı, qızıl məzmunu 0,358423 qram olan yeni pul vahidi 
– reyxsmarka тяdavülə buraxıldı. 
 
11. 2. AFR-in kredit sistemi 
 
Almaniyanın  ikipilləli  bank  sistemi  aşağıdakılardan 
təşkil edilmişdir: 
- Döyçe Bundesbank (Federal Mərkəzi bank); 
- kommersiya bankları; 
- əmanət bankları; 
- mərkəzi kooperativ bankları; 
- kredit kooperativləri; 


 
112
-  xüsusi  təyinatlı  banklar  (dövlət  və  xüsusi  ipoteka 
bankları); 
- poçt, kommunal və əmanət bankları; 
- ixtisaslaşdırılmış banklar. 
Bundesbank aşağıdakı яsas funksiyalaры həyata keçirir: 

 ölkənin emissiya mərkəzidir; 

 ölkənin  valyuta  mяrkяzidir,  başqa  sözlə,  ölkənin  tə-
diyйя balansını və valyuta mяzənnяsini tяnzimləyir;  

 hökumətin  cari  hesabları  vasitяsilə  federal  büdcəni 
icrasıны həyata keçirir; 

 "banklar  bankı"  olmaq,  başqa  sözlя,  kredit  idarələ-
rini passiv vя aktivlərinə xidmət; 

 ölkənin hesablaşma mərkəzidir; 

 ölkə iqtisadiyyatıныn puл-kredit təzimlяyicisidir. 


 
113
X I I   F Ə S И L 
 FRANSANIN PUL-KREDИT SИSTEM  
 
12.1. Fransanын pul sistemi 
 
Fransada pul buraxıлыşınын dörd mяnbяyi vardır: 
- Fransa Bankı; 
-  müvəqqяti  pullar  buraxıлыşı  ilя  mяşğul  olan  banklar 
və bяzi kredit-maliyyə institutları; 
- təsяrrüfatı kreditlяşdirmək üçün Maliyyə Nazirliyinin 
buraxdığı pullar; 
-  depozit  saxlanılan  kassalar.  Onlar  dolayı  yolla  pul 
emissiyasını həyata keçirirlяr. 
Fransada pul emissiyasıныn üç əsas kanalı fəaliyyət göstərir: 
- milli iqtisadiyyatın bank kreditlяşdirilməsi; 
- dövlяt istiqrazları vasitяsilə dövlяtin bank kreditləşdi-
rilməsi; 
- Yamayka valyuta müqavilяsinя qədər (1976-cı il) rəsmi 
qızıl-valyuta  ehtiyatlarынın  artımынa  xidmət  edən  banknot 
emissiyası. 
 Keçяn əsrin 60-cı illərində ölkədə gedən inflyasiya pro-
sesini  cilovlamaq  üçün  Fransa  hökumяti  aşağıdakı  tədbirlяri 
həyata keçirdi: 
-  pяrakəndə  qiymətlərin  və  əməkhaqqынın  artımının 
mяhdudlaşdırılması; 
- bank vя istehlak kreditlərinin verilməsinя məhdudiyyяt; 
- Fransa Bankının uçot dərəcəsinin artırılması; 
- vergilərin artırılması hesabına büdcə kəsirinin azaldıl-
ması və s. 
 
12. 2. Fransanın kredit sistemi 
 
 Fransaныn  kredit  sistemində  başhca  mövqe  tutan 
bank sisteminin əsas halqaları aşağıdakılardır: Fraнsa Ban-
kı,  depozit  banklar,  investisiya  bankları;  orta  və  uzun-
müddяtli kredit bankları. 


 
114
Mяrkəzi emissiya bankı rolunu, artıq qeyd edildiyi ki-
mi, Fransa Bankı oynayır. Bu bank 1800-cü ildə 30 milyon 
frank kapitala malik xüsusi səhmdar şirkət kimi yaradılmış 
və  1803-cü  ildən  Paris  üçün  1948-  ci  ildя  9  əyalяt  emissiya 
bankынın özünün filialına çevirdikdяn sonra isя bütün Fran-
sa üçün pul emissiyası inhisarı hüququ əldə etmişdir. 
 Hazırda Fransada 30-a yaxın investisiya bankı fəaliy-
yət  göstərir.  Depozit  bankları  ilə  müqayisədə  onlar  aşağı-
dakı fərqli cəhətlərə malikdir: 

  depozit banklara nəzərən bank resurslaрынын ümumi 
məbləğində  investisiya  bankınын  kapitalının  xüsusi  çəkisi 
daha böyükdür; 

  investisiya  banklarının  depozitlərinin  tяrkibindя 
müddətli əmanətlərin xüsusi çəkisi böyük olduğu halda, de-
pozit  banklarda  bu  яmanətlərin  böyük  hissəsini  tələb  olu-
nana qədər əmanətlər təşkil edirlər. 

  investisiya  banklarına  nisbətən  depozit  banklarda 
uçot-ssuda  əməliyyatarı  böyük  rol  oynayır,  kapitalının 
böyük  hissяsinin  sənaye  və  digər  müəssisələrin  səhmlərində 
yerləşdirilməsinя  baxmayaraq  fond  əməliyyatlarının  xüsusi 
çəkisi  depozit  banklara  nisbяtяn  investisiya  banklarынda 
daha böyükdür. 


 
115
X I I I   F Ə S   L  
YAPON YANIN PUL-KRED T S STEM  
 
13.1. Yaponiyaныn pul sistemi 
 
 Yaponiyanın Emissiya Bankı 1882 - ci ildə təsis edil-
miş  və  1889-cu  il  qanununa  əsasяn  banknot  emissiyası  hü-
ququ qazanmışdır. 
 1897-ci  ildən  Yaponiyada  qızıl  standartı  tяtbiq  edil-
mişdi.  Birinci  Dünya  müharibəsi  dövründяn  1933-cü  ilя 
qяdяр banknotların qızıla dəyişdirilməsi qadağan edilmişdir. 
Yaponiyada 1933-cü ilin axırынda qızıl standartı rəsmi qay-
dada ləğv edildi. 
 
13.2. Yaponiyaныn kredit sistemi 
 
 Ölkяnin  kredit  təşkilatlaры  aşağıdakı  şəkildя  təsniflяş-
dirilir: 
- Yaponiya Bankı; 
- kommersiya bankları (ümummilli banklar); 
- kooperativ kredit institutlaры; 
- hökumətin kredit idarələri; 
- özəl maliyyя qуrumları; 
- poçt-əmanət şяbəkяləri vя s. 
 Yaponiya  bank  sisteminin  mərkяzi  orqanı  Yaponiya 
Bankının  səhmlərinin  55%-i  dövlətə  məxsusdur.  Xüsusi 
sящmdarlar bankın idarə edilmяsində iştirak etmirlər. Hazır-
da  bu  bankын  nizamnamə  kapitalı  100  milyon  iendir.  Bu 
bankın əsas funksiyaları aşağıdakılardır: 
- banknot emissiyası; 
- iqtisadiyyatın pul-kredit tənzimlяnməsi; 
- beynяlxalq hesablaşmalar; 
- valyuta bazaрыnda aparılan əmяliyyatlar; 
- xəzinədarlığнın kassa xidməti. 


 
116
 Yaponiyaныn  bank  sisteminin  əsasını  ümummilli  bank-
lar  (kommersiya  bankları)  təşkil  edir.  Ümummilli  banklara 
aşağıdakılar daxildir: 
- şяhər bankları; 
- regional banklar; 
- ikinci dərəcəli regional banklar; 
- uzunmüddətli kreditləşdirmя bankları; 
- trast banklar (etimad). 


 
117
X Ы V   F Ə S   L 
RUS YA FEDERAS YASININ PUL-KRED T S STEM  
 
14.1. Rusiya Federasiyasının pul sistemi 
 
Rusiya  Bankı  яsas  funksiyası  olan  nağd  pul  tədavü-
lünün təşkilini aşağıdakı şяkildə həyata keçirir: 
-  banknot  və  xırda  pulların  buraxıлыşı,  daşınması  mü-
hafizəsi və onların ehtiyat fondlarının təşkili və proqnozlaş-
dırılması; 
-  kredit  təşkilatlarında  nağd  pulların  saxlanması,  da-
ş
ınması və inkassasiya edilməsi qaydalarının müəyyənləşdi-
rilmяsi; 
- pul nişanlarının alıcıлыq qabiliyyətinin müəyyən edilmяsi; 
- zədяlяnmiş banknotlarын və xırda pulların dəyişdiril-
mяsi vя ya məhv edilməsi qaydasınm müəyyən edilməsi; 
- kredit təşkilatları üçün kassa əməliyyatlarının aparılması 
qaydasının müяyyən edilməsi ve i.a. 


 
118
Ə
 D Ə B   Y Y A T 
 
1.
  “International Finance” Washington (1999). 
2.
  “World Economy Today” (2001). 
3.
  M. P. Dooley, "Can Output Losses Following Interna-
tional  Financial  Crises  be  Avoided?"  NBER  Working  Paper 
No. 7531 February 2000. 
4.
  C. Burnside, M.  Eichenbaum,  and S. Rebelo,  "Govern-
ment Finance in the Wake of a Currency Crisis," NBER Wor-
king Paper No. 9786 June 2003. 
5.
  G. L. Kaminsky and C. M. Reinhart, "The Center and 
the Periphery: The Globalization of Financial Turmoil," NBER 
Working Paper No. 9479 February 2003. 
6.
  “Financial Globalization and Exchange Rates” Philip 
R. Lane Gian Maria, Milesi-Ferretti 
7.
  “  International  finance  and  Caribbean  development” 
P. Desmond Brunton, S. Valerie Kelsick. 
8.
  “Yeni  dünyada  Yeniləşən  Azərbaycan  qtisadiyyati” 
Dr. Şahin Əhmədoğlu 2006. 
9.
  “Maliyyə” Saleh Məmmədov. Bakı (1997). 
10.
 “Beynəlxalq Maliyyə” Dünyamalı Vəliyev, Mayıl Rə-
himov. Bakı (2000). 
 
Elektron ünvanlar 
 
1.
 
http://www.economics.adelaide
.  
edu.au/mbarnes/tpg-294.pdf 
2.
  http://www.nber.org/papers/w8837 
3.
  http://fmwww.bc.edu/ECP/ WP319.pdf 
4.
  www.internationalecon.com. 
5.
  www.qasim-az.com 
6.
  http://www.utexas.edu/world/univ/alpha. 
7.
  http://en.wikipedia.org/wiki/Main_Page 
8.
  http://www.questia.com/subscribe 
9.
  www.usa.net 
10.
 
www.nba.az
 


 
119
M Ü N D Ə R   C A T 
 
BEYNƏLXALQ MAL YYƏ MÜNAS BƏTLƏR ..... 
 
 
I  B Ö L M Ə 
BEYNƏLXALQ  MAL YYƏ  VALYUTA-KRED T 
MÜNAS BƏTLƏR ....................................................... 
I
I
 
 
F
F
Ə
Ə
S
S
L
L
 
 
Б
Б
Е
Е
Й
Й
Н
Н
Я
Я
Л
Л
Х
Х
А
А
Л
Л
Г
Г
 
 
М
М
А
А
Л
Л
И
И
Й
Й
Й
Й
Я
Я
 
 
М
М
Ц
Ц
Н
Н
А
А
С
С
И
И
Б
Б
Я
Я
Т
Т
Л
Л
Я
Я
Р
Р
И
И
 
 
В
В
Я
Я
 
 
В
В
А
А
Л
Л
Й
Й
У
У
Т
Т
А
А
 
 
С
С
И
И
С
С
Т
Т
Е
Е
М
М
И
И
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
. 
 
 
V
V
a
a
l
l
y
y
u
u
t
t
a
a
 
 
m
m
ü
ü
n
n
a
a
s
s
i
i
b
b
ə
ə
t
t
l
l
ə
ə
r
r
i
i
 
 
v
v
ə
ə
 
 
v
v
a
a
l
l
y
y
u
u
t
t
a
a
 
 
s
s
i
i
s
s
t
t
e
e
m
m
i
i
 
 
h
h
a
a
q
q
q
q
ı
ı
n
n
-
-
d
d
a
a
 
 
a
a
n
n
l
l
a
a
y
y
ı
ı
ş
ş
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
 
 
1.2.Valyuta məzənnəsi: təsir edən amillər və tənzimləmə.... 
 
II ФƏS L 
DÜNYA VALYUTA S STEM N N TƏKAMÜLÜ VƏ 
MÜAS R VALYUTA PROBLEMLƏR  ...................... 
2.1.Qızыл metal staнdartındaн qızыл-deviz standartına 
keçid.......................................................................... 
 
III FƏS L 
TƏD YYƏ BALANSI.................................................... 
3.2.Tədiyyə balansının tarazlandırılması üsulları............ 
3.3. nkişaf etməkdə olan ölkələrin tədiyyə balansı.......... 
Azərbaycan  Respublikasının  tədiyyə  balansı,  tədiyyə 
balansının göstəriciləri mln. ABŞ dolları ilə .................. 
Àéçõáàìþàñ  Õæöôøáïêíàöëñëñ  Áæìñçïûàïã  Âàïìø÷à 
Fòñåø  êïç  ə
məkdaşlığının  êñíêÿàú  êö÷êãàðç÷ïçõê  âç 
ôæõöôæí÷êâïçõê ........................................................... 
Áæìñçïûàïã Âàïìø÷a Úòñåøñøñ ôõòãõàðïàõëñën êÿïç-
ñiá üàéëõïàñðàöë âç Àéçõáàìþàñåà üçìà÷à íæýêõêïçñ 
êã÷êöàåê
 êöïàüà÷ïàõ....................................................... 
 
IV FƏS L 
BEYNƏLXALQ VALYUTA 
MÜNAS BƏTLƏR N N 
TƏNZ MLƏNMƏS  VƏ VALYUTA S YASƏT ..... 
4.1.Valyuta münasibətlərinin bazar və dövlət tərəfin-

 
 
 
38 
 
 
38 
 
38 
39 
 
 
42 
 
42 
 
43 
47 
51 
 
61 
 
 
66 
 
 
72 
 
 
 
76 
 
 


 
120
dən tənzimlənməsi..................................................... 
4.2.Valyuta siyasəti və onun formalaşması.................. 
4.3.Valyuta məhdudiyyətləri...................................... 
4.4. nkişaf edən ölkələrin valyuta siyasəti.................. 
 
В ФЯСИЛ 
БЕЙНЯЛХАЛГ ЩЕСАБЛАШМАЛАР .................... 
5.1.Бейнялхалг щесабдашмаларын мащиййяти................ 
5.2.Beynəlxalq hesablaşmalarын formalaры................. 
5.3.Valyuta клirinqləri................................................ 

VI  FƏS L 
BEYNƏLXALQ KRED T MÜNAS BƏTLƏR ......... 
6.1.Beynəlxalq kredit iqtisadi kateqoriya kimi................ 
6.2.Beynəlxalq kreditin formaları.................................... 
6.3.Lizinq,  faktorinq  və  forfetləşdirmə  beynəlxalq 
kreditin daha perspektivli formaları kimi.................. 
6.4.Бейнялхалг кредитин шяртляри.................................. 
6.5.Beynəlxalq  kredit  münasibяtlərinin  dювлят  тян-
zimляnməsi................................................................. 
 
VII FƏS L 
DÜNYA VALYUTA, KRED T VƏ MAL YYƏ 
BAZARLARЫ. QIZIL BAZARLARI........................ 
7.1.Beynялхalq maliййя мяркязи................................. 
7.2.Valyuta bazarlaры və valyuta яmяliyyatlaры........... 
7.3.Dünya kredit və maliyyə bazarlaры....................... 
7.4.Dünya  qızıl  bazarlaры  vя  qızıллa  aparılan  ямялий-
йатлар......................................................................... 
7.5. Valyuta riskляri vя müdafiя qeyd-şяrtляri............. 
 
VIII FƏS L 
BEYNƏLXALQ  VƏ  REG ONAL  VALYUTA-
KRED T VƏ MAL YYƏ TƏŞK LATLARI............. 
8.1.Beynəlxalq maliyyə institutlaрыnın ümumi xarak-
teristikası......................................................................... 
8.2.Beynəlxalq Valyuta Fondu (BVF)........................ 
8.3.Beynəlxalq Yenidənqurma vя  nkişaf Bankı qru-
pu (BY B).................................................................. 
76 
 
78 
81 
83 
 
85 
85 
85 
88 
 
90 
90 
92 
 
93 
95 
 
96 
 
 
98 
98 
99 
99 
 
100 
101 
 
 
102 
 
102 
102 
 
103 


 
121
8.4.Avropa Yenidənqurma və  нkişaф Bankı (AY B). 
8.5.Regional inkişaf banklaры.................................... 
 
II BÖLMƏ 
XAR C  ÖLKƏLƏR N PUL-KRED T SИSTEM .... 
 
IX FƏSИL 
AMER KA  B RLƏŞM Ş  ŞTATLARININ  PUL-
KRED T S STEM ....................................................... 
9.1. ABŞ-ın pul sistemi.............................................. 
9.2. ABŞ-ın kredit sistemi.......................................... 
 
X FƏS L 
BÖYÜK BRИTANИYANIN PUL-KRED T S STEMИ 
10.1.Böyük Britaniyanын pul sistemi........................... 
10.2.Böyük Britaniyanын kredit sistemi...................... 
 
XI FƏS L 
ALMAN YANIN PUL-KRED T S STEM .............. 
11.1.Almaniyanın pul sistemi..................................... 
11.2.AFR-in kredit sistemi......................................... 
 
XII FƏSИL 
 FRANSANIN PUL-KREDИT SИSTEM ................... 
12.1.Fransanын pul sistemi......................................... 
12.2.Fransanın kredit sistemi..................................... 
 
XIII FƏS L 
YAPON YANIN PUL-KRED T S STEM ............... 
13.1.Yaponiyaныn pul sistemi..................................... 
13.2.Yaponiyaныn kredit sistemi................................ 
 
XЫV FƏS L 
RUS YA FEDERAS YASININ PUL-KRED T 
S STEM ........................................................................ 
14.1.Rusiya Federasiyasının pul sistemi.................... 
 
Ə
DƏB YYAT................................................................. 
104 
 
105 
 
106 
 
 
106 
106 
106 
 
108 
108 
109 
 
110 
110 
110 
 
112 
112 
112 
 
114 
114 
114 
 
 
116 
116 
 
117 
 
 



Dostları ilə paylaş:
1   ...   27   28   29   30   31   32   33   34   35


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə