Azərbaycan miLLİ elmlər akademiyasi folklor institutu dəDƏ qorqud elmi-ədəbi toplu



Yüklə 1.45 Mb.
səhifə62/67
tarix25.06.2018
ölçüsü1.45 Mb.
1   ...   59   60   61   62   63   64   65   66   67

sənətkarlıq  qudrətini  numayiş  etdirir.  Burada  məzmunla  formanın  bir-

birini izləməyini gözləmək lazımdır. Əksər hallarda məzmundan cox for-

maya fikir verilir, bu zaman cinaslardan ibarət bir-birinə uyğun gəlməyən

misralar yaranır. Deməli, kamil təcnis yaratmaq əslində sənətkarlıq gös tə -

ricisidir.

Cəsarətlə demək olar ki, Aşıq Şəmşir məzmun və forma cəhətdən bir-

birini tamamlayan gözəl təcnislər yaratmışdır. Aşığın yaradıcılığında təc-

nisin  «qara  təcnis»,  «gəraylı  təcnis»,  «bayatı  təcnis»  kimi  formalarına

təsaduf olunur ki, tədqiqatçı bunlara xüsusi diqqət yetirmişdir.

Aşıq Şəmşir öz yaradıcılğında bayatı janrına da muraciət etmişdir və

onu da qeyd etmək lazımdır ki, ustadın, demək olar ki, butun bayatıları

cinaslıdır. Bu, folklorşünaslıqda elmi şəkildə sübut edilmişdir. Maraqlıdır

ki, Aşıq  Şəmşirin  bayatılarında  «əzizinəm»,  «eləmi»  kimi  sözlərlə  baş -

layan misralar azlıq təşkil edir. Bəzi folklorşünasların fikrincə, Azər bay -

can bayatıları daha cox «əzizinəm», «eləmi», «mən aşiq» kimi kəlmələr-

lə başlanır. 

Aşıq Şəmşirin bayatıları mövzu baxımından da rəngarəngdir. Bunlarda

məhəbbət motivləri daha cox ustunluk təşkil edir. Aşığın cinaslı bayatıları

həm forma, həm də məzmun baxımından əsl sənət örnəkləridir.

Aşıq Şəmşir öz yaradıcılığında lirik növun bayatı-tapmaca janrına da

yer vermişdir. Aşıq Şəmşirin bu bayatı-tapmacaları nəşrlərdə cinaslı tap-

macalar  adlandırılsa  da,  nümunələrə  nəzər  saldıqda  göruruk  ki,  burada

hec də bütün misralar cinas qafiyələr üzərində qurulmamışdır.

S.İsayeva Aşıq Şəmşirin təcnis yaradıcılığı haqqında gəldiyi elmi nə ti -

cələri belə ümumiləşdirir:”Aşıq Şəmşir müxtəlif janrlarda qiymətli təcnis

nümunələri yaratmış və öz təcnis yaradıcılığı ilə aşıq poeziyasını daha da

zənginləşdirmiş,  müasirlərinə  və  özündən  sonra  gələn  aşıq-şairlərimizə

bir örnək olmuşdur.

Onun təcnislərinin öyrənilməsi bir tərəfdən Azərbaycan xalq poezi ya -

sının tədqiq olunması deməkdirsə, digər tərəfdən insanların şüurunu, dü -

şüncəsini dərin estetizmə malik mənalarla zənginləşdirmək de mək dir”.

Monoqrafiyadan aşıq yaradıcılığı sahəsində tədqiqat aparan təd qi qat -

çılar, ali məktəblərin filologiya fakültələrinin tələbələri və ümu mən, geniş

oxucu kütlələri yararlana bilər.



Tahir ORUCOV

AMEA Folklor İnstitutunun aparıcı elmi işçisi,

filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent

2012/

IV

174



MÜNDƏRİCAT

2012/IV

Qorqudşünaslıq: axtarışlar, aşkarlamalar

OĞUZ  EPİK  ƏNƏNƏSİNDƏ  “QARACUĞIN

OĞUZ  EPİK  ƏNƏNƏSİNDƏ  “QARACUĞIN

QAPLANI”  XAN  STATUSUNUN  FUNKSİONAL  GÖSTƏRİCİSİ

QAPLANI”  XAN  STATUSUNUN  FUNKSİONAL  GÖSTƏRİCİSİ

KİMİ...............................................................................................3

KİMİ...............................................................................................3

Folklorşünaslıq: problemlər, tədqiqlər

ŞUMER VƏ TÜRK DASTANLARINDA FORMA VƏ

ŞUMER VƏ TÜRK DASTANLARINDA FORMA VƏ

BƏDİİ  İFADƏ  OXŞARLIQLARI.............................................16

BƏDİİ  İFADƏ  OXŞARLIQLARI.............................................16

ƏSLİ  –  SEVGİ  İLAHƏSİ.............................27

ƏSLİ  –  SEVGİ  İLAHƏSİ.............................27

TÜRK  VƏ  SLAVYAN  SEHRLİ  NAĞILLARINDA

TÜRK  VƏ  SLAVYAN  SEHRLİ  NAĞILLARINDA

MİFOPOEİK  FORMULLAR.........................................................33

MİFOPOEİK  FORMULLAR.........................................................33

NUH  OĞLU  YAFƏSLƏ  (OLCAYLA)  BAĞLI

NUH  OĞLU  YAFƏSLƏ  (OLCAYLA)  BAĞLI

ETNOQONİK  MİF VƏ  RƏVAYƏTLƏR: TÜRKLƏRİN  İLKİN ATA

ETNOQONİK  MİF VƏ  RƏVAYƏTLƏR: TÜRKLƏRİN  İLKİN ATA

YURDU VƏ  İLK TÜRK DÖVLƏTİ...............................................42

YURDU VƏ İLK TÜRK  DÖVLƏTİ...............................................42

KƏLBƏCƏR  BAYATILARININ  SƏCİYYƏVİ

KƏLBƏCƏR  BAYATILARININ  SƏCİYYƏVİ

XÜSUSİYYƏTLƏRİ......................................................................58

XÜSUSİYYƏTLƏRİ......................................................................58

SARINLARIN  BAYATI  VƏ  MEYXANA 

SARINLARIN  BAYATI  VƏ  MEYXANA 

-

-

LARLA  BƏNZƏR  VƏ  FƏRQLİ  XÜSUSİYYƏTLƏRİ

LARLA  BƏNZƏR  VƏ  FƏRQLİ  XÜSUSİYYƏTLƏRİ

..................68

..................68

GÖYÇƏ  AŞIQ  MÜHİTİNİN  FORMA LAŞ 

GÖYÇƏ  AŞIQ  MÜHİTİNİN  FORMA LAŞ 

-

-

MASI (XVI-XVII əsrlər)................................................................81

MASI (XVI-XVII əsrlər)................................................................81

HÖKMDAR  VƏ  ONUNLA  BAĞLI  MİFİK

HÖKMDAR  VƏ  ONUNLA  BAĞLI  MİFİK

GÖRÜŞLƏR..................................................................................87

GÖRÜŞLƏR..................................................................................87

HEYVANLAR  HAQQINDA  NAĞILLAR  VƏ

HEYVANLAR  HAQQINDA  NAĞILLAR  VƏ

TƏMSİL  JANRININ  MƏZMUN  XÜSUSİYYƏTLƏRİ..................97

TƏMSİL  JANRININ  MƏZMUN  XÜSUSİYYƏTLƏRİ..................97

NİZAMİ  GƏNCƏVİNİN  MİLLİ  VƏ  ƏDƏBİ

NİZAMİ  GƏNCƏVİNİN  MİLLİ  VƏ  ƏDƏBİ

KİMLİYİ  HAQQINDA................................................................106

KİMLİYİ  HAQQINDA................................................................106

QUBADLI  FOLKLORUNDAN  ÖRNƏKLƏR.......................114

QUBADLI  FOLKLORUNDAN  ÖRNƏKLƏR.......................114

Qardaş türk folklorundan

AĞ  TAYÇI

................................................................................135

................................................................................135

Rəylər

İKİ  DÜŞÜNCƏ  TİPİNİN  –  «MİFLƏ  YAZI»NIN  KƏSİŞMƏ

İKİ  DÜŞÜNCƏ  TİPİNİN  –  «MİFLƏ  YAZI»NIN  KƏSİŞMƏ

NÖQTƏSİNDƏKİ «GİZLİ DƏDƏ QORQUDUN» AŞKAR MƏQAM

NÖQTƏSİNDƏKİ «GİZLİ DƏDƏ QORQUDUN» AŞKAR MƏQAM

-

-

LARI.

LARI. Nail QURBANOV

................................................................143

................................................................143

2012/

IV

175





Dostları ilə paylaş:
1   ...   59   60   61   62   63   64   65   66   67


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə