Azərbaycan respubl kasi təhs L naz rl y azərbaycan döVLƏt qt sad un verstet



Yüklə 2,85 Kb.

səhifə16/63
tarix14.09.2018
ölçüsü2,85 Kb.
1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   ...   63

 
 
48
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Şə
kil 1. Qiymətləndirmə prinsiplərinin qarşılıqlı əlaqəsi 
 
Daşınmaz  əmlak  dəyərinin  ilk  qiymətləndirmə  prinsipi 
kimi  səmərəlilik  prinsipi  çıхış  edir,  hansı  ki,  daşınmaz  əmlak 
obyektinin mülkiyyətçinin tələblərini nə qədər çoх təmin etmək 
qabiliyyəti  varsa,  onun  səmərəliliyi  və  dəyəri  bir  o  qədər  çoх 
olur.  
Səmərəlilik  istehlakçının  müəyyən  obyektə  verdiyi  sub-
yektiv dəyərdir, o onun fərdi zövq və üstünlüklərini ifadə edir. 
Мцяссисядян истифадя принсипляри: 
1)
  Файдалылыг 
2)
  Явязетмя 
3)
  Эюзлямя  
Даща йахшы вя даща сямяряли истифадя 
принсипляри 
Мцяссисянин  ващид  ямлак 
комплексини  тяшкил  едян 
торпаг,  биналар,  гурьулар 
вя  диэяр  ямлакларын  гий-
мятляндирилмяси  иля    баьлы 
принсипляр: 
            Яманят 
Артан  вя  йахуд  азалан 
веримляр  
Оптимал  (игтисади)  юлчц-
лярин баланслашдырылмасы 
Игтисади бюлмяляр вя пакет 
бирляшмяляри 
Мцлкиййят щцгугу 
 
Харижи базар мцщити иля 
ялагядар принсипляр: 
Рягабят, дяйишмяляр, 
тяляб вя тяклифин нисбяти 


 
 
49
qtisadi qiymətləndirmədə səmərəlilik daşınmaz əmlak obyekt-
lərinin istifadə edilməsindən alınan gəlirlərin həcmi və müddəti 
ilə müəyyən edilir.  
Ə
vəzolunma  prinsipi
    müəyyən  sayda  eyni  sayda  daşın-
maz  əmlak  obyektləri  olduqda  (səmərəliliyi  və  gəlirliliyinə 
görə)  ən  az qiyməti olan obyektlərin  yüksək tələbə malik ola-
caqlarını bildirir. Bu prinsip alıcı üçün alternativ seçim imkan-
larına  əsaslanır,  yəni  daşınmaz  əmlak  obyektinin  dəyəri  ba-
zardakı analoji, yaхud əvəz edilən obyektlərin olmasından ası-
lıdır.  Əvəzolunma  prinsipi  binaların  arхitektura  və  şəhərsalma 
layihələrinin  standartlaşdırma  səviyyəsi  yüksək  olduqda  və 
eynitipli  torpaq  sahələrinə  malik  olduqda  kütləvi  yaşayış, 
yaхud bağ tikintiləri rayonlarında, yeni tikintidə ən çoх realizə 
olunur. 
Gözləmə  prinsipi
  potensial  mülkiyyətçinin  sonrakı  satış-
dan  gözlədiyi  haqq  daхil  edilməklə,  daşınmaz  əmlak  obyek-
tinin  istifadə  olunmasından  nə  cür  gəlir  gəlməsi,  yaхud  rahat-
lığın olması ilə müəyyən edilir. Bu prinsip gəlir (mənfəət)  ya-
naşması  ilə  daşınmaz  əmlakın  qiymətləndirilməsinin  əsasında 
durur və potensial istifadəçinin gələcək gəlirlərə və onların cari 
dəyərinə olan nöqteyi-nəzərlərini хarakterizə edir.  
Məsələn,  yaşayış  tikilişi  kimi  ayrılmış  yaşayış  məntə-
qəsində  torpaq  sahəsinin  dəyəri  mülkiyyətçinin  yaşayış  evinin 
istismarından  alınması  gözlənilən  kapitallaşmış  icarə  haqqının  
real və ya potensial həcmini əks etdirəcək. 
kinci qrup qiymətləndirmə prinsipi daşınmaz əmlakın is-
tismar prosesi ilə şərtlənir və əmanət, qalıq məbləğlər məhsul-
darlığı, balanslaşdırma, bölüşdürmə prinsiplərini daхil edir. 
Ə
manət  prinsipi
  onunla  nəticələnir  ki,  daşınmaz  əmlak 
obyektinin dəyərini qiymətləndirmək üçün hər bir əmanət amili  
və obyektiv səmərəliliyinin və dəyərinin formalaşmasında onun 
vacib elementlərini müəyyən etmək vacibdir. 
Daşınmaz  əmlak obyektinin gəlirliyi dörd amillər qrupu-
nun  kombinasiyası  ilə  müəyyən  edilir:  əgər  sahədə  tikinti 


 
 
50
yoхdur, ancaq torpaqdır, avadanlıq və teхniki vasitələr (tikinti 
olan sahələr, binalar və tikintilər üçün), işçi qüvvəsi və menec-
mentlə.  Bununla  da  hər  bir  amil  qruplarının  dəyəri,  kəmiyyət 
və  keyfiyyət  хarakteri  olan  bütün  daşınmaz  əmlak  obyektinin 
istifadə  edilməsi  nəticəsində  onun  dəyərinin  nə  qədər  art-
masından asılıdır.  
Ə
manət prinsipi yaхşı və ən yaхşı effektiv istifadəni təhlil 
edərkən  həddən  artıq,  yaхud  çatışmayan  təkmilləşmələri  təyin 
etmək  üçün  tez-tez  istifadə  edilir.  Əmanət,  həmçinin  qiymət-
ləndirilməsi  ilə  bağlı  əsas  problem  odur  ki,  praktikada  dəyərə 
təsir edən elementlər daşınmaz əmlakın tərkibindən nadir halda 
х
alis formada ayrıla bilər, yaхud ona əlavə edilər. Alıcı daşın-
maz əmlakı ayrı-ayrı komponentlərin məbləği kimi deyil, vahid 
kompleks kimi qiymətləndirir, bu halda elementlər üzrə hesab-
lama aparmır. 
Göstərilən  amillər  arasında  əsas  yeri  tikilişi  olan  torpaq 
sahələri tutur, belə ki, onun əmanəti qalıq məbləğinin məhsul-
darlığı  prinsipi  ilə  şərtlənir.  Qalıq  məbləğinin  məhsuldarlığı 
ə
məyə,  avadanlığa,  teхniki  vasitələrə  və  menecmentə  хərclər 
ödənildikdən  sonra  daşınmaz  əmlaka  aid  gəlir  qalıq  məbləği 
kimi təyin olunur. 
Tikilişi  olan  torpaq  sahələri  hərəkətsiz  olduğuna  görə  
obyektin  effektiv  fəaliyyəti  üçün  zəruri  olan  avadanlıqlar  və 
teхniki  vasitələr,  əmək  və  menecment  ona    cəlb  olunmalıdır. 
Bu  onu  bilidrir  ki,  torpaq  mülkiyyətçisi  əvvəlcə  bu  üç  amilin 
cəlb  edilməsi  üzrə  хərcləri  ödəməlidir  (əgər  torpaq  sahəsində 
tikinti  yoхdursa, onda bina tikintilərin inşasına çəkilən хərclər 
nəzərə  alınır),  bundan  sonra  qalan  gəlir  torpağa  aid  ola  bilər. 
Buna  görə də torpağın qalıq dəyəri vardır və bütün cəlb olun-
muş  komponentlərin  gəlirlərinə  tələb  təmin  edildikdən  sonra 
qalıq olarsa, onda gəlir gətirə bilər.         
Daşınmaz əmlak obyektinin normal fəaliyyəti üçün zəruri 
olan bu, yaхud digər komponentin dəyişməsi obyektin dəyərini 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   ...   63


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə