Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi kollegiyasının 20 noyabr 2009-cu IL tarixli



Yüklə 305,1 Kb.

səhifə10/10
tarix17.09.2017
ölçüsü305,1 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

 30

terapiyası, reabilitasiya sahəsi üzrə mütəxəssislər və digər 

mütəxəssislər daxil olan multidistiplinar briqada tərəfindən həyata 

keçirilən kompleks yanaşmadır. Ambulator psixiatriya müəssisələri, 

həmçinin şizofreniyanın ilk epizodu olan xəstələr üçün təyin olunan 

erkən müdaxilə proqramını  həyata keçirirlər. Bu isə yeni başlayan 

xəstəliyin neqativ nəticələrini xeyli azaltmaq və  şizofreniyalı 

xəstələrin hospitalizasiyasının qarşısını almaq imkanını yaradır. 

Ambulator psixiatriya müəssisələri ixtisaslaşdırılmış yardım 

sistemində 

şizofreniyalı 

xəstələrin qeydiyyatının dinamik 

müşahidəsini və stasionar psixiatriya müəssisələrinə göndərilməsini 

həyata keçirirlər. 

3.

 

Stasionar psixiatriya müəssisələri 



Alternativ müalicə formalarının olmasına baxmayaraq, 

şizofreniyalı  xəstələrin müəyyən hissəsinin stasionar müalicəsi 

almaq zərurəti var. Hospitalizasiya göstərişlərə yüksək intihar riski, 

ictimai təhlükəli davranış, psixoaktiv maddələrin istifadə edilməsi 

daxil olmaqla  komorbid (yanaşı) xəstəliklər, həmçinin bəzi növ 

ekspertizaların aparılması  zərurəti aiddir. Stasionar müalicə 

ixtisaslaşdırılmış psixiatriya müəssisələrində  və ya çoxprofilli 

xəstəxanaların psixiatriya şöbələrində aparılır. Pasiyentlər və onların 

ailə üzvləri psixiatriya müəssisələrinə hospitalizasiya zərurətinin 

olması ilə  əlaqədar olaraq güclü emosional disstres keçirə bilərlər. 

Ona görə  də stasionar yardım daha  məhdud  şəraitdə  və  xəstənin 

psixotik vəziyyətdən çıxması üçün lazım olan minimum qısa 

müddətə göstərilməlidir. 

4.

 



Gündüz stasionarları 

Gündüz stasionarları ambulator şəraitdə müalicə çətinləşdikdə və 

reabilitasiya tədbirlərinin aparılması  zərurəti olduğu hallarda 

xəstələrin hospitalizasiyasının alternatividir. Sübut olunmuşdur ki, 

gündüz stasionarında müalicə alan pasiyentlərdə yaxşılaşma 

hospitalizasiya olunmuş pasiyentərə nisbətən daha sürətlə olur. 

Bundan başqa, ambulator yardımdan fərqli olaraq, xəstələrin hər gün 

mütəxəssislərlə  təmasda olması  nəzərdə tutulan gündüz 

stasionarlarında müalicə pasiyentlərin vəziyyətini daha yaxşı nəzarət 

etməyə imkan verir. 

5.

 

Təcili yardımın psixiatriya briqadaları 



Klinik protokol Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin 

İctimai Səhiyyə və İslahatlar Mərkəzində hazırlanmışdır




 31

Təcili yardımın psixiatriya briqadaları böhran hallarda  təcili 

müayinə, müdaxilə edirlər və sonrakı yardımın göstərilməsi üçün 

xəstəni müvafiq psixiatriya müəssisələrinə göndərilməsini / 

daşınmasını həyata keçirirlər. İdeal halda, təcili yardımın psixiatriya 

briqadası  tərəfindən göstərilən xidmət  şizofreniyalı  xəstələrin 

hospitalizasiyasının qarşısını almalıdır. 

6.

 



Mənzil ilə təmin etmə üzrə sosial xidmətlər 

Mənzil ilə  təmin etmə üzrə sosial xidmətlər qohumluq sosial 

əlaqələri itirmiş və/və ya mənzil problemləri olan xəstələrə yardımın 

vacib komponentidir. Bu növ yardıma özünəxidmət (özünəqulluq) 

vərdişlərini itirmiş  və daimi qulluğa ehtiyacı olan xəstələrin 

uzunmüddətli hospitalizasiyası üçün nəzərdə tutulan müəssisələr 

(əlillər evi, internatlar, şəfqət evləri) aiddir.  Stasionardan çıxan lakin 

cəmiyyətdə müstəqil yaşamaq qabiliyyətlərini bərpa etməyən 

xəstələrin müvəqqəti yaşamasını təmin edən “yarıyolda evlər” (kiçik 

yataqxanalar)  adlanan mənzillər digər növə aiddir. Üçüncü növ - 

nəzarət olunan mənzillərdir. Burada xəstələrə müstəqil yaşamaq və 

məişət problemlərinin həllinə kömək edən sosial xidmətlər  

göstərməklə, onları mənzil sahəsi ilə təmin etmək  nəzərdə tutulur. 

7.

 



Reabilitasiya mərkəzləri 

Əmək və sosial reabilitasiya sahəsində xidmətlər göstərən icma 

müəssisələrdir. Bu müəssisələr pasiyentin müəyyən tələbatlarına 

ünvanlanmış müxtəlif proqramları  həyata keçirirlər. Göstərilən 

proqramlara həyat qabiliyyətlərinin təlimi,  əmək terapiyası, 

artterapiya, peşə  təlimi, qarşılıqlı yardım qrupları, pasiyentlərin 

asudə vaxtının təşkili aid ola bilər. 

Klinik protokol Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin 

İctimai Səhiyyə və İslahatlar Mərkəzində hazırlanmışdır



 32

Ədəbiyyat:  

1.

 



American Psychiatric Association. Practice guideline for the 

treatment of patients with schizophrenia, Second Edition 

Washington DC 2000, 2004 

2.

 



Canadian Psychiatric Association Clinical practice Guidelines on 

treatment of schizophrenia. The Canadian Journal of Psychiatry vol. 

50, supplement 1, 2005 

3.

 



National Institute for Health and Clinical Excellence: Clinical 

Guideline (updated): Schizophrenia: core interventions in the 

treatment and management of schizophrenia in primary and 

secondary care March 2009 

4.

 

Royal Australian and New Zealand College of Psychiatrists: 



Clinical Practice Guidelines for the treatment of schizophrenia and 

related disorders. Australian and New Zealand Journal of 

Psychiatry 2005, 39:1-30 

5.

 



Royal College of Psychiatrists Consensus statement on high-dose 

antipsychotic medication, Council Report CR138, May 2006 

6.

 

Scottish Intercollegiate Guidelines Network. Psychosocial 



interventions in the management of schizophrenia. National 

Clinical Guideline, SIGN Publication No 30, October 1998  

7.

 

Shader R.I. Manual Psychiatric Therapeutics, Little, Brown and Co 



Boston, New York, Toronto, London 1994 

8.

 



World Health Organization International Classification of Mental 

and Behavioral Disorders: Clinical Descriptions and Diagnostic 

Guidelines, ICD -10 1992 Geneva  

9.

 



World Psychiatric Association Series Evidence and Experience in 

Psychiatry vol.1 Schizophrenia. Ed. by  M. Maj, N. Sartorius, 1999, 

Wiley, Chichester: 

10.


 

World Federation of Societies of Biological Psychiatry (WFSBP) 

Guidelines for Biological Treatment of Schizophrenia, Part 1: 

Acute treatment of schizophrenia, The World Journal of Biological 

Psychiatry, 2005; 6(3): 132-191 

11.


 

World Federation of Societies of Biological Psychiatry (WFSBP) 

Guidelines for Biological Treatment of Schizophrenia, Part 2: 

Long-term treatment of schizophrenia, The World Journal of 

Biological Psychiatry, 2006; 7(1): 5_/40 

12.


 

N.Ə.  Əliyev, F.İ. Məmmədova, M.Z. Sultanov Əsas Psixiatrik 

Reytinq (Psixometrik) Cədvəllərinin Toplumu Bakı, 2009 

Klinik protokol Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin 

İctimai Səhiyyə və İslahatlar Mərkəzində hazırlanmışdır



 33

Əlavə 1  

POZİTİV VƏ NEQATİV SİNDROMLAR CƏDVƏLİ 

(PANSS) 

Xəstənin Adı _____________________________ 

Amb. Kartasının / xəstəlik tarixinin №_________ 

 

Müalicədən 



qabaq 

1-ci təkrar 

müayinə 

2-ci təkrar 

müayinə 

ƏLAMƏTLƏR 

Tarix_________ Tarix_________ Tarix_________ 



POZİTİV SİMPTOMLAR CƏDVƏLİ (P) 

1. Sayıqlama 

0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

0  1  2  3  4  5  6

 

2. Təfəkkürün 



pozuntuları 

0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

0  1  2  3  4  5  6

 

3. Hallüsinator davranış 



0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

0  1  2  3  4  5  6

 

4. Oyanıq hal  



0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

0  1  2  3  4  5  6

 

5. Özünüböyütmə  



0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

0  1  2  3  4  5  6

 

6. Şübhələnmə/təqib 



0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

0  1  2  3  4  5  6

 

7. Düşmənçilik  



0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

0  1  2  3  4  5  6

 

Produktiv əlamətlərin 

ağırlığının 

qiymətləndirməsi 

 

 



 

NEQATİV SİMPTOMLAR CƏDVƏLİ (N) 

1. Affektin kütlənməsi  0  1  2  3  4  5  6 

0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

2. Emosional aralaşma 0  1  2  3  4  5  6 

0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

3. Zəif (təmas) 

0  1  2  3  4  5  6 

0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

4. Passiv/apatik sosial 

aralaşma 

0  1  2  3  4  5  6 

0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

5. Mücərrədləşdirmə 

pozuntuları 

0  1  2  3  4  5  6 

0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

6. Nitqin spontanlığı 

və səlisliyin 

çatışmamazlığı 

0  1  2  3  4  5  6 

0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

7. Təfəkkürün 

stereotipiyası  

0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

0  1  2  3  4  5  6

 

Neqativ əlamətlərin 

ağırlığının 

qiymətləndirməsi 

 

 



 

Kompozit İndeksi 

pozitiv əlamətlər – (minus) neqativ əlamətlər 

Klinik protokol Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin 

İctimai Səhiyyə və İslahatlar Mərkəzində hazırlanmışdır




 34

 

ÜMUMİ PSİXOPATOLOGİYA CƏDVƏLİ (G) 

1. Somatik 

narahatçılıq 

0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

0  1  2  3  4  5  6

 

2. Təşviş 



0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

0  1  2  3  4  5  6

 

3. Günah hissi 



0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

0  1  2  3  4  5  6

 

4. Gərginlik  



0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

0  1  2  3  4  5  6

 

5. Manerlik və poza 



almaq 

0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

0  1  2  3  4  5  6

 

6. Depressiya 



0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

0  1  2  3  4  5  6

 

7. Motor 



fəaliyyətinin 

ləngiməsi 

0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

0  1  2  3  4  5  6

 

8. Əməkdaşlığa 



qapalılıq 

0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

0  1  2  3  4  5  6

 

9. Fikirlərin qeyri-adi 



məzmunu 

0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

0  1  2  3  4  5  6

 

10. Bələdliyin 



pozulması  

0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

0  1  2  3  4  5  6

 

11. Diqqətin 



pozulması 

0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

0  1  2  3  4  5  6

 

12. Qavramanın və 



tənqidin pozulması  

0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

0  1  2  3  4  5  6

 

13. İradə pozuntuları 



0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

0  1  2  3  4  5  6

 

14. İmpulsiv davranış 



(Təcavüzkarlıq) 

0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

0  1  2  3  4  5  6

 

15. Psixi təəssüratlara 



qapanma  

0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

0  1  2  3  4  5  6

 

16. Aktiv sosial 



uzaqlaşma 

0  1  2  3  4  5  6

 

0  1  2  3  4  5  6



 

0  1  2  3  4  5  6

 

Digər psixi 

pozuntuların 

ağırlığının 

qiymətləndirməsi 

 

 



 

 

Əlamətlərin ağırlığı 6 ballı cədvəllə qiymətləndirilir.  



Yoxdur – 0, Cüzi ifadə olunmuş – 1, Yüngül  – 2, Orta – 3,  

Əhəmiyyətli dərəcədə ifadə olunmuş – 4, Ağır – 5,  

Kəskin dərəcədə ifadə olunmuş – 6 

 

Klinik protokol Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin 

İctimai Səhiyyə və İslahatlar Mərkəzində hazırlanmışdır



 35

Əlavə 2

 

Şizofreniyanın müalicəsində istifadə edilən  

antipsixotik dərman vasitələri 

Dərman 

vasitəsinin adı 

Buraxılış 

forması 

Başlanğıc 

doza 

(mq/gün) 

Adi doza 

(mq/gün) 

Dəstəkedici 

doza 

(mq/gün) 

Atipik antipsixotik vasitələr 

Risperidone  

(RİSPOLEPT, 

RİSPERDAL 

KONSTA) 

Tablet 2 mq, 

Flakonda   

30 ml daxilə 

qəbul edilən 

məhlul        

1 mg/ml,  

Ampul 


(prolonq    

25 mq/2 ml) 

1-2 mq 

3-6 mq 


3-6 mq 

Olanzapine  

(ROKSİZAPİN) 

Tablet 5 mg, 

10 mq  

5-10 mq 


5-20 mq 

10-20 mq 

Ziprasidone 

(ZELDOKS) 

Kapsul 40 mq, 

60 mq, 80 mq 

40 mq 

80-160 


mq 

80-160    

mq 

Paliperidone  



(İNVEQA) 

Tablet 6 mq  3-6 mq 

6 mq 

6 mq 


Clozapine  

(LEPONEKS,  

AZALEPTİN) 

Tablet 25 mq, 

100 mq  

12,5-25 


mq 

200-450 


mq 

200- 600 

mq 

Sertindole  



(SERDOLEKT) 

Tablet 4 mq,   

12 mq, 16 mq 

4-8 mq 


16 -20 mq  12 mq 

Ənənəvi neyroleptik dərman vasitələri 

Chlorpromazine  

(AMİNAZİN) 

 

Tablet 5 mg,   



50 mq, 100 mq, 

Ampul       

50 mq/2 ml  

50-100 


mq 

300-1000 

mq 

300-600  



mq 

Levomepromazine  

(TİZERSİN) 

Tablet 25 mq, 

Ampul          

25 mq/ml  

25-50   

mq 


75-150 

mq 


50-75       

mq 


Trifluoperazine  

(STELAZİN, 

TRİFTAZİN) 

Tablet 5 mq   5-10 mq 

15-50 mq  5-10 mq 

Klinik protokol Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin 

İctimai Səhiyyə və İslahatlar Mərkəzində hazırlanmışdır



 36

Fluphenazine 

deconoate  

(MODİTEN 

DEPO) 

Ampul 


(prolonq    

25 mg/ml) 

0,4-10 mq  10-20 mq  2,5-15 mq 

Haloperidol  

(HALOPERİDOL, 

HALOPERİDOL 

FORTE, 

HALOPERİDOL 



DEKANOAT) 

Tablet 1,5 mq, 

Ampula 5 

mq/ml  


Tablet 5 mq  

Ampul 


(prolonq)    

50 mq/ml  

1-10 mq 

5-20 mq 


5-10 mq 

Periciazine  

(NEULEPTİL) 

Kapsula    

10 mq  

Daxilə qəbul 



edilən məhlul 

4% 125 ml 

flakon 

5 mq 


20-30 mq  10-20 mq 

Flupentixol  

(FLUANKSOL  

FLUANKSOL 

DEPO) 

Tablet      



0,5 mq, 5 mq, 

Ampul 


(prolonq)   

20 mq/ml 

2-10 mq 

10-20 mq  3-15 mq 

Zuclopenthixol  

(KLOPİKSOL 

KLOPİKSOL-

AKUFAZ 


KLOPİKSOL 

DEPO) 


Tablet 2 mq, 

10 mq  


Ampul 

(prolonq)  

50 mq/ml 

Ampul 


(prolonq) 

200 mq/ml  

2-5 mq 

20-50 mq  2-25 mq 



Chlorprothixene  

(TRUKSAL) 

Tablet 25 mq, 

50 mq  


25 mq 

50-150 


mq 

25-75      

mq 

 

 

 

 

 

 

 

Klinik protokol Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin 

İctimai Səhiyyə və İslahatlar Mərkəzində hazırlanmışdır



 37

Əlavə 3 

Antipsixotik dərman vasitələrinin əlavə təsirləri  

Əlavə təsir Təsvir edilməsi Müdaxilə 

Antihistamin təsir (H

B

1

B

 

reseptorlarının 

blokadası) 

Həddindən artıq 

tormozlanma, 

yuxuculluq, koqnitiv 

funksiyaların 

pisləşməsi 

Dərman vasitəsinin 

dozasının azaldılması 

Digər vasitələrlə əvəz 

edilməsi 



Antiadrenergik təsir 

B

1

B

-adrenoreseptorların 

blokadası) 

Ortostatik hipotoniya 

Birdən ayağa 

qalxmadan çəkinmək, 

AT monitorinqi, ağır 

hallarda noradrenalin 



Ekstrapiramid 

pozuntular 

Kəskin distoniya 

Ənsə, ağız, saya 

əzələlərin və gövdə 

əzələlərinin spazması 

Diphenhydramine 

(dimedrol) 25-50 mq 

Biperiden 2-4 mq ə/d 

Akatiziya 

Hövsələsizlik, daimi 

yerimə  

Propranolol 20-80 mq 

Diazepam 5 mq ə/d 

Parkinsonizm 

Hipokineziya, əzələ 

tonusunun artması, 

sakitlik tremoru 

Trihexyphenidil 2-6 

mq/gün 


Tardiv (gecikmiş) 

diskineziya 

Dil və üz 

hiperkinezləri, boyun 

və gövdə 

hiperkinezləri, 

ətrafların 

xoreyayabənzər 

hiperkinezləri 

ƏN kəsmək və AA 

keçmək  


Kardiotoksik təsir 

QT intervalının 

uzanması,  

səyrici mədəcik 

aritmiyası, 

piruent taxikardiya 

Digər dərman 

vasitəsilə əvəz etmək 

Kalium vasitələrini 

təyin etmək 



M-xolinoblokadaedici 

təsir 

Ağızda quruluq, 

sidiyin ləngiməsi, 

bağırsaq atoniyası, 

qlaukomanın 

kəskinləşməsi 

Digər dərman 

vasitəsilə əvəz etmək 

 

 

Klinik protokol Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin 



İctimai Səhiyyə və İslahatlar Mərkəzində hazırlanmışdır


 38

Leykopeniya və 

aqranulositoz 

Leykositlərin ümumi 

miqdarının 

3000/mm


P

3

P



-dən aşağı 

və neytrofillərin isə 

1500/mm

P

3



P

-dən aşağı 

düşməsi, kəskin 

faringit, naməlum 

mənşəli qızdırma, 

miokarditlər, 

kardiomiopatiya 

Klozapinin qəbulu 

zamanı 

leykoformulanın 



monitorinqi 

Leykositlərin miqdarı 

azaldıqda vasitənin 

dərhal kəsilməsi və 

antibiotikoterapiya 

Çəki artımı və 

piylənmə 

İştahanın yüksəlməsi, 

bədən kütləsinin 

artması, daha çox AA 

qəbulu ilə əlaqədardır 

Pəhriz, müalicə bədən 

tərbiyəsi, 

normotimiklər və/və ya 

antidepressantlarla 

kombinasiya 



Qlükoza mübadiləsinin 

pozulması 

Hiperqlikemiya, I tip 

diabetin kəskinləşməsi, 

II tip diabetin əmələ 

gəlməsi, diabetik 

ketoasidoz  

Digər dərman 

vasitəsilə əvəz etmək 



Piy mübadiləsinin 

pozulması  

Lipidlərin miqdarının 

artması 

Digər dərman 

vasitəsilə əvəz etmək, 

pəhriz 


Endokrin pozuntular 

Praliktinin 

səviyyəsinin artması 

Cinsi disfunksiya 

Menstruasiya 

(aybaşı) tsiklinin 

pozulması, qalaktoreya 

Digər dərman 

vasitəsilə əvəz etmək 

Cinsi aktivliyin 

monitorinqi 

Neyroleptik disforiya 

Ədavət, müalicədən 

imtina etmək, intihar 

davranışları 

AA ilə terapiyaya 

keçmək 


Bədxassəli neyroleptik 

sindrom 

Əzələlərin rigidliyi, 

taxikardiya, 

hipertermiya, 

düşüncənin 

pozulması, 

kreatinkinazanın 

səviyyəsinin 

yüksəlməsi 

Təcili antipsixotik 

dərman vasitələrini  

kəsmək. Dantrolene 

2,5 mq/kq təyin etmək 

Bromkriptine, 

Amantadine 

Klinik protokol Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin 

İctimai Səhiyyə və İslahatlar Mərkəzində hazırlanmışdır



 39

Əlavə 4 

T

Müalicə alqoritmi 



 

 

Klinik protokol Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin 



İctimai Səhiyyə və İslahatlar Mərkəzində hazırlanmışdır

Document Outline

  • Shizofreniya.jpg
  • 31 Sizofreniya A52.pdf



Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə