Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi kollegiyasının 20 noyabr 2009-cu IL tarixli



Yüklə 305,1 Kb.

səhifə3/10
tarix17.09.2017
ölçüsü305,1 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

 

9

simptomatikanın ifadə olunma dərəcəsi nisbətən yüngül emosional 



solğunluqdan özünəxidmət qabiliyyətinin itirilməsinə  qədər geniş 

dairədə  dəyişə bilər. Sabitləşmə (stabilləşmə) mərhələsi pasiyent 

kəskin vəziyyətdən çıxdıqdan sonra başlayır. O, kəskin mərhələyə 

nisbətən az ifadə olunmuş neqativ və qalıq məhsuldar  əlamətlərin 

mövcud olması ilə  səciyyələnir. Bəzi pasiyentlərdə qalıq produktiv 

(məhsuldar)  əlamətlər olmaya bilər, digərlərində isə  təşviş

depressiya, yuxunun pozulması kimi qeyri-psixotik əlamətlər aşkar 

edilə bilər. Təqribən 50% xəstələrdə remissiyanın olması qeyd edilir, 

hansı ki, funksional adaptasiyanın bərpa olunması ilə  səciyyələnir. 

Lakin xəstələrin digər yarısında remissiya dövründə neqativ 

simptomatikanın artması aşkar edilir. Bu, ehtimal ki, xəstəliyin gediş 

xüsusiyyəti, qeyri-adekvat medikamentoz və psixososial yardım ilə 

əlaqədardır.  

Xəstəliyin başlanmasından sonra ilk 5 ili xəstəliyin erkən dövrü 

hesab etmək qəbul edilmişdir. Simptomatikanın inkişafı  və 

pasiyentin sosial fəaliyyətinin pisləşməsi məhz kritik hesab olunan 

bu dövrdə müşahidə edilir, hansı ki, 80% xəstələrdə ilk 5 il ərzində 

təkrar kəskinləşmələr baş verir. Təkrar kəskinləşmələri, bir qayda 

olaraq, bir ay müddətində qeyri-psixotik əlamətlər müşayiət edir. 

Şizofreniyanın uzunmüddətli proqnozu nisbi sağalmadan  əmək 

qabiliyyətinin tam itirilməsinə  qədər dəyişir. 15-20% pasiyentlərdə 

təkrar epizodların qeyd edilməməsinə baxmayarq, 70% xəstələrdə 

klinik mənzərənin tədricən pisləşməsi ilə  kəskinləşmələr 

remissiyalar ilə növbələnir, 10-15% xəstələrdə isə xroniki ağır 

vəziyyət müşahidə olunur. Yaxşı proqnoz, adətən, aşağıdakı 

amillərlə assosiasiya olunur: 

 

Qadın cinsinə mənsub olma 



 

Ailə üzvlərində affektiv xəstəliklərin mövcudluğu 



 

Xəstəliyin mənşəyində irsi amilin olmaması 



 

Yaxşı premorbid fəaliyyət 



 

Yüksək zehin 



 

Nigahda olmaq 



 

Xəstəliyin gec yaşda başlaması 



 

Stresslə əlaqədar kəskin başlanğıc 



 

Nadir kəskinləşmələr 



 

Fasiləli  gediş 



Klinik protokol Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin 

İctimai Səhiyyə və İslahatlar Mərkəzində hazırlanmışdır




 10

 



Komorbidliyin (yanaşı xəstəliklərin olmaması) olmaması 

 



Klinik mənzərədə pozitiv əlamətlərin üstünlük təşkil etməsi 

İntihar 10% pasiyentlərdə, çox vaxt kişilərdə qeyd olunur

ölümün səbəbi həmçinin bədbəxt hadisələr, ürək-damar, respirator 

və infeksion xəstəliklər də olur. 



XBT-10 ÜZRƏ TƏSNİFAT 

F20  


Şizofreniya 

F20.0   Aranoid şizofreniya 

F20.1   Hebefren şizofreniya 

F20.2   Katatonik şizofreniya 

F20.3   Diferensiasiya edilməmiş şizofreniya 

F20.4   Postşizofrenik depressiya 

F20.5   Qalıq şizofreniya 

F20.6   Şizofreniyanın sadə tipi 

F20.7   Şizofreniyanın digər tipi 

F20.8   Dəqiqləşdirilməmiş şizofreniya 



ŞİZOFRENİYANIN DİAQNOSTİKASI 

F20 Şizofreniya* 

G1  Müddəti bir aydan az olmayan psixotik epizodun çox 

hissəsi  ərzində (və ya əksəriyyət günlərin hər-hansı vaxtı  ərzində) 

Siyahı 1-də sadalanan əlamətlərdən minimum biri, və ya Siyahı 2-də 

olan əlamətlərdən minimum ikisi qeyd edilməlidir.  

Siyahı 1. Aşağıdakı əlamətlərdən minimum biri: 

a) “əks-səda” fikirlər, fikirlərin  əlavə edilməsi və ya ayrılması, 

ya da aşkar fikirlər. 

b) bədənin və ya ətrafların hərəkətlərinə  və ya fikirlərə aydın 

şəkildə aid olan təsir və ya nüfuz etmə sayıqlaması; sayıqlama 

qavraması; 

c) xəstənin davranışının cari şərhi və ya onu öz aralarında 

müzakirə etmək kimi ifadə olunan hallüsinator “səslər” ya da 

bədənin hər hansı    hissəsindən çıxan hallüsinator “səslər”in digər 

tipləri; 

d) özünü dini və ya siyasi şəxslərlə eyniləşdirmək, fövqəlinsan 

bacarıqları barədə fikirlər söyləmək (məsələn, havanı idarə etmək 

imkanı  və ya yad planetlilər ilə ünsiyyət haqqında) kimi mədəni 

Klinik protokol Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin 

İctimai Səhiyyə və İslahatlar Mərkəzində hazırlanmışdır



 11

cəhətdən qeyri-adekvat və mahiyyətcə tamamilə mümkün olmayan 

digər növ davamlı sayıqlama ideyaları. 

Siyahı 2. Aşağıdakılardan minimum iki əlamət: 

a)

 



istənilən növ xroniki hallüsinasiyalar, əgər onlar aydın 

affektiv məzmun olmadan minimum bir ay müddətində hər gün baş 

verir və sayıqlama ilə (hansı ki, qeyri-sabit və yarımformalaşmış ola 

bilər) müşayiət edilir; 

b)

 

neologizmlər, nitqin rabitəsiz və ya mənasız olmasına gətirib 



çıxaran təfəkkür qırıqlığı  

c)

 



oyanma, donma, mumabənzər plastiklik, neqativizm, mutizm 

və stupor kimi katatonik əlamətlər; 

d)

 

ifadə olunmuş apatiya, nitqin kasadlaşması və  hamarlanması 



(silinməsi) və ya emosional reaksiyaların qeyri-adekvat olması kimi 

neqativ  əlamətlər (aydın olmalıdır ki, onlar depressiya və ya 

neyroleptik terapiya ilə əlaqədar deyil). 

G2. Daha çox istifadə olunan müstəsna meyarları: 

1.

 

Əgər hal həmçinin maniakal epizodun (F30-) və ya depressiya 



epizodunun (F32-) meyarlarına uyğun gəlirsə, yuxarıda 

sadalanan meyarlar G1.1 və G1.2 əhval-ruhiyyə pozuntusunun 



inkişaf etməsinə qədər aşkar edilməlidirlər. 

2.

 



Pozuntu beynin üzvi xəstəliyinə (F00-F09 ifadə edildiyi kimi) və 

ya alkoqol və narkotik intoksikasiyaya (F1x.0), asılılığa (F1x.2) 

və ya kəsilmə vəziyyətinə (F1x.3 və F1x.4) aid edilə bilməz.  

*

psixi və davranış pozuntularının beynəlxalq təsnifatı 10-cu baxış



 

Formaları 

Klinik mənzərəsindən asılı olaraq şizofreniyanın ayrı-ayrı 

formalarını ayırd edirlər. Şizofreniyanın ilk 4 əsas formaları ümumi 

meyarlara uyğun gəlməlidir (cəd. bax) 

 

Paranoid şizofreniya (F20.0) - şizofreniyanın daha tez-tez rast 



gəlinən formasıdır, bu zaman sayıqlama (təqib,  əhəmiyyət və 

münasibət, təsir) və/və ya hallüsinasiya (hədələyici və ya 

imperativ xarakterli “səslər”, iybilmə və dadbilmə qavramasının 

təhrif olunması, qeyri-adi cinsi və ya cismani hisslər)  ən çox 

ifadə olunan əlamətlərdir.  Şizofreniyanın digər  əlamətləri 

(emosional solğunluq və ya qeyri-adekvatlıq, katatonik əlamətlər 

Klinik protokol Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin 

İctimai Səhiyyə və İslahatlar Mərkəzində hazırlanmışdır






Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə