Azərbaycan respublikasi təHSİl naziRLİYİ XƏZƏr universiteti



Yüklə 0,63 Mb.

səhifə11/24
tarix17.09.2017
ölçüsü0,63 Mb.
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   24

31 

 

 



 

hüceyrələrinin  destruktiv    dəyişikliklərini  və  baş  beyinin  pozuntusunu  müşahidə 

etmək    mümkündür.  Kompyuter  tomoqrafiyasının  nəticəsinə  görə  morfin 

narkomaniyasından əziyyət çəkən pasientlərdə beyin atrofiyası müşahidə olunur.  

Xəstələrdə  bəzi  dəyişikliklər  baş  verir:  Yüksək  oyanıqlıq,  disforik  və  apatiko- 

abulik depressiyyalar  formasında kəskinləşən affektiv pozuntular yer alır. Oyanıq- 

isterik  şəkillli  reaksiyalar,maraqların  sönməsi  ilə  müşahidə  olunan    psixo-sosial 

disfunksiya,  emosional-iradə  sferanın  anımaliyaları,  meyllər  sferasının  dəyişməsi, 

seksual tormozlanma, ipoxondriya və fobik pozuntular baş verə bilər.  

Şəxsiyyət  pozuntularına  gəldikdə  isə  pozuntular  yavaş-yavaş  başlayır  baş 

qaldırmağa, premorbid xüsusiyyətlərin çoxalması nəzərə çarpır. Narkotikinin qəbulu 

davam  etdikcə,  dəqiq  psixopatobənzər  simptomlar,  mənəviyatın,  etikanın  enməsi, 

hisslərin  kasadlığı,  təfəkkürün  enməs,  passivliyin  çoxalması  olur,  dezadaptasiya, 

xarater defektlər, əmək qabiliyyətinin enməsi və yox olması müşahidə edilir.   

Emosional davamsızlıq çox qabarıq  gözə çarpır.  Şəxsiyyətdəki  dəyişikliklər baş 

verdikcə,  bir  sözlə  ümumiləşən  bir  anlayış  yaranır  -  “narkoman  şəxsiyyət”.   

Davranışın  tipik  xüsusiyyətləri:  eqoizm,  yalançılıq,  qeyri-ardıcılıq,  emosiyaların 

nəzarətsiliyi,başqalarını  günahlandırmaya  həvəsin  yaranaması,  valideynlik 

məsuliyyətinin  itməsi,  distansiya  hissinin  itməsi,  kobudluq,  ana  instiktinin 

ölməsi,professional qabiliyyətlərin itməsi.

19

 

Avtorlar qeyd edirlər ki, morfin alüdəçiliyindən əziyyət çəkən xəstələrdə intellektual 



göstəricilərin  dəyişikliyi  dahada    enir:  maraq  dairəsinin  daralması  –  fikirlərin 

narkotikda  olması,  anlayışların  primitivliyi,  xırda  problemlərdə  ilişmə,  sintez 

prosesinin  tormozlanması,  diqqət  konsentrasiyanın  itməsi,  yayınması,  söhbətin 

mövzusunun  yayınması,  hafizədə  boşluqların  yaranması,  fiksasion  və  reproduktiv 

hafizənin  enməsi,  təxəyyülün  kasıblaması,  motivasiyanın  olmaması,  apatik 

vəziyyətin  çoxalması.      İntellektual  sferada  yaranan  dəyişiklər  tranzitor  xarakter 

                                                           

19

 Козлов, А.А. Изменения личности у больных опийной наркоманией / А.А. Козлов, М.Л. Рохлина 



// Независимый психиатрический журнал. – 2004. — II. с.35-37

 

 




32 

 

 



 

daşıyır.  Tədqiqatlar  göstərirki,  narkotiklərdən  uzaqlaşma  intellektual-mnestik 

sferanın düzəlməsində böyük rol oynayır. 

 

Affektiv  sferanın  pozulması  bir  çox  xəstələrdə  gözə  çarpır.  Abstinent  və 

postabstinent periodlar zamanı dahada qabarıq özünü göstərir. Daha çox disforiya, 

emosional  labillik,  ipoxondriyalıq,  səbrsizlik,  asteniya  rast  gəlinir.  Gözə  çarpan 

simptomlardan biridə ipoxondriyadırki, əvvəllər bu insanlara xas olmayıb. Xəstələr 

təşvişli  formada  ən  qorulu  xəstəliyə  tutulduqlarını  anlatmağa  çalışırdılar,  somatik 

hissiyatlarına diqqət yetirirdilər. Başqa həkimlərə müraciət etmək istəyən xəstələr öz 

səhhətləri barədə çox narahat olurlar. Lakin, bununla bərabər, narkotika qarşı tənqidi 

hiss  olmurdu.  Onların  ipoxondrik  danışıqları  real  xəstəlikləri  ilə  heç  bir  formada 

uzlaşmırdı. 

 

Remissiya  vəziyyətində  olan  xəstələrdə  daha  çox  təşvişli-  disforik  və  apatik-



disforik  hallar,  baş  verir,  hansılar  ki,  sonradan  (2-4  və  daha  çox  aydan  keçdikdə) 

apato-abulik vəziyyətlə əvəzlənir. (Bax .Cədvəl.2.1)                              



 

                                                                                                                     Cədvəl.2.1

 

Abstinent sindrom dərhal bitən kimi müşahidə 

olunan simtomatika 

Abstinent sindromdan bir qədər zaman 

keçəndən sonra müşahidə olunan simptomatika  

(psixo-sosial reabilitasiyasız) 

1.

 

Disforiya 



1.  Apatiya 

2.

 



Eksplozivlik 

     2.  Abuliya   

3.

 

Aqressiya 



     3.  Əmək qabiliyyətin itməsi  

4.

 



Səbrsizlik 

4. Maraqların yaranmaması 

5.    Asteniya 

     5. Emosional labilliyin dərinləşməsi 

 

6. eyri-adekvat reaksiyaların yaranması 



 

Frustrasiyaya davamsız olan pasientlərdə həzzə tələbat çox yüksək olur. Və bununla 

patoloji meylin əsası qoyulmuş sayılır.

20 


   

 

                                                           

20

 Козлов  А,  А.  Клинические  проявления  изменений  личности  у  больных  наркоманиями.  Автореф. 



дисс. канд.-М.,1999 


33 

 

 



 

 III FƏSİL. ADDİKTOLOGİYADA PSİXOTERAPİYA 

 

3.1. Psixoterapiya nədir və addiktologiyada istifadə 



 

Psixoterapiya  –  insan  psixikasına  müalicəvi psixoloji təsir və psixikanın köməyi 

ilə  insan  orqanizminə  təsirdir;  səhhətə  sağlamlıq  gətirmək  üçün  təsir  vasitəsi; 

müalicə və tərbiyənin vəhdətidir. 

21

 

Əminliklə demək olar ki, psixoterapiyasiz kimyəvi asılılıqda uzunmüddətli nəticə 



əldə  etmək  çox  çətindir.  PAM-dən  istifadə  edən  şəxslər  bu  maddələrin  qeyri-

konstruktiv,  zərərli  olduğunu  şüurlu  formada  anlayır,  lakin  onsuz  bacarmır.  Bu 

məqamların pasientlərdə olması psixoterapevt üçün əngəllər yaradır. Bəzən xəstələr 

hesab edirlər ki, psixoloq və həkimlər onlara nifrət edir, yada yazığı gəlir, və buna 

görə  onlarla  qarşılaşmaq  istəmirlər.  Çətin  məqamlardan  biri,  əlbətdəki,  psixoloji 

müdafiəni  qırmaq,  müqaviməti  azaldmaqdır;  onlarla  inandırıcı,  səmimi  söhbətin 

yaranması və empatik unsiyyət ən əsas vəzifədir.  Azonoqnoziyanın olması, yanı öz 

xəsətəliyii  inkar  etmək,  özünü  sağlam  hesab  etmək  daha  böyük  çətinliklər  yaradır. 

Xəstəni  müalicəyə  motivasiya  etmək-  psixoterapevtin  ikinci  məqsədidir.  Insan  özü 

asılılıqdan  “yaxa  qurtarmaq  istəməsə”  onu  heç  kəs  məcburi  olsa  belə  çüalicəyə 

vadar  edə  bilməz.  Insan  özü,  əlbətdəki,  psixoloun  köməyi  ilə  psixoloji  asılılıqdan 

azad ola bilər. Onun hər tərəfli pis cəhətlərini öyrənərək, PAM uzaqlaşa bilər.  

Asılı insana kömək olmaq üçün əlbətdəki, onun anamnezini dəqiq öyrənməkdən 

başlamaq  lazımdır.  Travmatik  vəziyyətləri  aşkar  edərək,  onların  kökündən  yox 

edərək,  yanı  yenidən  onlar  üzərində  işləyərək,  o  fikirləri  qeyri-adaptiv  formadan 

adaptiv  formaya  keçirərək  biz  bir  nəticə  əldə  edə  biləcəyik.  Buraya  həmdə 

şəxsiyyətinin strukturunu, psixi funksiyalarının xüsusiyyətlərini öyrənmək lazımdır. 

Uşaqlıqda  ,  yeniyetməlikdə  bütün  baş  vermiş  hadisələri  öyrənərək  biz  insanı 

asılılıqdan qurtara biləcəyik.  PAM-dən  asılılığın səbəbləri qabarıq bizə  görünsədə, 

əslində  istifadə  etməyə  vadar  edən  fikirlər  çox  dibdədir.    PAM-dən  istifadə  edən 

                                                           

21

Карвасарский Б. Д. Психотерапия: учеб. для вузов / Изд. 2-е, переработанное. СПб: Питер,2002. с.6  






Dostları ilə paylaş:
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   24


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə