Azərbaycan Respublikasında ticarət, ictimai iaşə, məişət və digər növ xidmət Qaydaları



Yüklə 354.24 Kb.
səhifə1/4
tarix19.11.2017
ölçüsü354.24 Kb.
növüQaydalar
  1   2   3   4
: system -> files -> legislation
legislation -> Qəsdən adam öldürmə işləri üzrə məhkəmə təcrübəsi haqqında
legislation -> Sosial müavinətlərin məbləğinin artırılması haqqında
legislation -> Valideynlərin və digər qohumların uşaqla ünsiyyətdə olmaq hüquqları ilə əlaqədar qanunvericiliyin məhkəmələr tərəfindən tətbiqi təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun q ə r a r I
legislation -> Azərbaycan Respublikasında daimi yaşayan vətəndaşlığı olmayan şəxslərin xüsusi sənədləri haqqında
legislation -> Oğurluq, soyğunçuluq və quldurluğa dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsi haqqında
legislation -> Dövlət sirri təşkil edən məlumatlarla işləməyi istisna edən xəstəliklərin Siyahısının təsdiq edilməsi haqqında
legislation -> Qərara alıram: Aşağıdakı şəxslər inzibati-iqtisadi məhkəmələrin hakimləri təyin edilsinlər: 1 saylı Bakı İnzibati-İqtisadi Məhkəməsi
legislation -> Azərbaycan respublikasi əMƏk və ƏhaliNİn sosial müdafiƏSİ naziRLİYİNİn kollegiyasi
legislation -> Məzuniyyət vaxtı üçün orta əmək haqqının hesablanması zamanı nəzərə alınan və alınmayan ödənişlərin müəyyən edilməsi və məzuniyyət vaxtı üçün orta əmək haqqının əmsallaşdırılması qaydasının təsdiq edilməsi barədə
legislation -> Uşaqlar üçün valideynlərinin aliment tutulan, manat və xarici valyuta ilə aldıqları əmək haqqının və (və ya) başqa gəlirlərinin növlərinin müəyyən edilməsi barədə

Azərbaycan Respublikasında ticarət, ictimai iaşə, məişət və digər növ xidmət Qaydaları”nın təsdiq edilməsi haqqında

 

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI NAZİRLƏR KABİNETİNİN QƏRARI



 

Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat //çıxarılıb// Nazirliyi yanında Antiinhisar Siyasəti və İstehlakçıların Hüquqlarının Müdafiəsi Dövlət Xidmətinin fəaliyyətini təmin etmək məqsədi ilə və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2009-cu il 25 dekabr tarixli 203 nömrəli Fərmanının icrası ilə bağlı Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti qərara alır:

1. “Azərbaycan Respublikasında ticarət, ictimai iaşə, məişət və digər növ xidmət Qaydaları” təsdiq edilsin (əlavə olunur).

2. “Azərbaycan Respublikasında ticarət, məişət və digər növ xidmət (iş görülməsi, xidmət göstərilməsi) Qaydaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 1998-ci il 15 aprel tarixli 80 nömrəli qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1998, № 4, maddə 288; 1999, № 1, maddə 48; 2001, № 1, maddə 74; 2003, № 7, maddə 390; 2004, № 3, maddə 193; 2009, № 1, maddə 32) ləğv edilsin.

 

Azərbaycan Respublikasının Baş naziri   Artur Rasi-zadə

 

Bakı şəhəri, 3 aprel 2014-cü il



     № 94

 

 



 

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin

2014-cü il 3 aprel tarixli 94 nömrəli qərarı ilə

TƏSDİQ EDİLMİŞDİR


 

Azərbaycan Respublikasında ticarət, ictimai iaşə, məişət və digər növ xidmət

 

QAYDALARI

 

1. Ümumi müddəa

 

1.1. Bu Qaydalar Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat //çıxarılıb// Nazirliyi yanında Antiinhisar Siyasəti və İstehlakçıların Hüquqlarının Müdafiəsi Dövlət Xidmətinin fəaliyyətini təmin təmin etmək məqsədi ilə və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2009-cu il 25 dekabr tarixli 203 nömrəli Fərmanının 2.3-cü bəndinin icrası ilə bağlı hazırlanmışdır və istehlakçılarla (alıcılarla) Azərbaycan Respublikasında ticarət, ictimai iaşə, məişət və digər növ xidmət sahəsində sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan hüquqi və fiziki şəxslər (o cümlədən, satıcılar) arasında alqı-satqı və digər xidmətlərin göstərilməsi ilə əlaqədar yaranan münasibətləri tənzimləyir.



 

2. Əsas anlayışlar

 

2.1. Bu Qaydalarda istifadə olunan anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:



2.1.1. topdansatış – şəxsi, ailə, məişət və digər bu kimi istehlak təyinatı istisna olmaqla, sahibkarlıq fəaliyyəti məqsədi ilə malların satışını həyata keçirən ticarət fəaliyyəti;

2.1.2 pərakəndə satış – bilavasitə sahibkarlıq fəaliyyəti ilə bağlı olmayan, yalnız şəxsi, ailə, məişət və digər bu kimi məqsədlər üçün malların satışını həyata keçirən ticarət fəaliyyəti;

2.1.3. ictimai iaşə – yeyinti məhsullarının istehsalı, emalı, satışı və istehlakının təşkili ilə əlaqədar sahibkarlıq fəaliyyəti;

2.1.4. ticarət (xidmət) obyekti – ticarət, ictimai iaşə, məişət və digər növ xidmət fəaliyyətini həyata keçirmək məqsədi ilə istifadə edilən, ticarət təşkilatlarına və (və ya) fərdi sahibkarlara mülkiyyət hüququ əsasında icarə hüququ, əməli idarəetmə hüququ ilə və ya digər qanuni əsaslarla məxsus olan əmlak kompleksi;



2.1.4-1. bazar – müəyyən ərazidə daimi fəaliyyət göstərən, malların satışı və xidmətlərin göstərilməsi üçün ayrılmış ticarət yerlərinə malik əmlak kompleksi;

2.1.4-2. topdansatış bazarı – ticarət yerlərinin 80 faizdən çoxunu topdansatış yerləri təşkil edən bazar;

2.1.4-3. pərakəndə satış bazarı – ticarət yerlərinin 80 faizdən çoxunu pərakəndə satış yerləri təşkil edən bazar;

2.1.4-4. kənd təsərrüfatı məhsulları bazarı – ticarət yerlərinin 80 faizdən çoxu kənd təsərrüfatı məhsullarının satışına ayrılmış ixtisaslaşdırılmış bazar;

2.1.4-5. yaşıl market – yalnız bitkilərin, bitkiçilik məhsullarının və heyvan mənşəli məhsulların satışını həyata keçirən ticarət obyekti;

2.1.4-6. fermer mağazası – yerli fermer, ailə kəndli və ev təsərrüfatları tərəfindən istehsal olunmuş məhsulların satışının həyata keçirildiyi ixtisaslaşdırılmış ticarət obyekti (mağaza);

2.1.4-7. yarmarka – müəyyən edilmiş ərazidə və müddətdə malların satışı (işlərin görülməsi, xidmətlərin göstərilməsi) məqsədi ilə təşkil edilən tədbir;

2.1.4-8. kənd təsərrüfatı və ərzaq məhsullarının satış-yarmarkaları – müəyyən edilmiş ərazidə və müddətdə kənd təsərrüfatı və ərzaq məhsullarının satışı (işlərin görülməsi, xidmətlərin göstərilməsi) məqsədi ilə təşkil edilən tədbir;

2.1.4-9. kənd təsərrüfatı kooperativi bazarı – kənd təsərrüfatı kooperativi kimi dövlət qeydiyyatından keçmiş hüquqi şəxs tərəfindən idarəedilən kənd təsərrüfatı məhsulları bazarı;

2.1.5. satış qiyməti – mal vahidinə (kəmiyyətinə) qoyulmuş son qiymət məzənnəsi;

2.1.6. satıcı (ticarətçi) – alqı-satqı əməliyyatı aparan, mal satan müəssisə, idarə, təşkilat və ya sahibkar;

2.1.7. istehlakçı – şəxsi tələbatlarını ödəmək məqsədi ilə mal, iş və xidmətlərdən istifadə edən, onları alan, sifariş verən, yaxud almaq və ya sifariş vermək niyyəti olan şəxs;

2.1.8. istehsalçı – mülkiyyət və təşkilati-hüquqi formasından asılı olmayaraq, satış üçün mal istehsal edən müəssisə, idarə, təşkilat və ya sahibkar;

2.1.9. icraçı – iş görən, yaxud xidmət göstərən müəssisə, idarə, təşkilat və ya sahibkar;

2.1.10. ərzaq (yeyinti) məhsullarının qablaşdırılması – ərzaq (yeyinti) mallarına vahid əmtəə görünüşü verən və satışa təklif etmək (istehlakçıya çatdırmaq) məqsədi ilə onların tam və ya qismən örtülməsində istifadə olunan və açılmadan və ya dəyişdirilmədən malın tərkibinin (istehlak xassələrinin) təhlükəsiz saxlanılmasını təmin edən qab, tara və ya digər material;

2.1.11. markalanma – məhsula aid olan və həmin məhsulu müşayiət edən və ya ona istinad edən qab, sənəd, bildiriş, nişan, halqa, yaxud qapaqda yerləşən hər hansı bir söz, ticarət markası, əmtəə nişanı, şəkilli material, rəmz;

2.1.12. məhsulun adı – malın son istehlakçıya və ya ictimai iaşə obyektlərinə satıldığı ənənəvi ad, yaxud istehlakçıya onun əsl təbiətini bildirmək və onu digər oxşar mallardan fərqləndirmək imkanı vermək üçün kifayət qədər aydın olan ad;

2.1.13. inqrediyent – məhsulun hazırlanmasında istifadə olunan, yaxud hazır məhsulun tərkibində ilkin və ya dəyişilmiş formada mövcud olan maddələr, heyvan, bitki, mikrobioloji, mineral mənşəli məhsullar, o cümlədən qida əlavələri və bioloji aktiv maddələr;

2.1.14. ticarət fəaliyyəti – malların satışı, ictimai iaşə, məişət və digər növ xidmətlərin həyata keçirilməsinə yönəldilmiş fiziki və hüquqi şəxslərin sahibkarlıq fəaliyyəti;

2.1.15. ticarət fəaliyyətinin subyektləri – qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada ticarət, ictimai iaşə, məişət və digər növ xidmətləri həyata keçirən fiziki və hüquqi şəxslər;

2.1.16. zəmanət müddəti – qanunvericilikdə və ya müqavilədə nəzərdə tutulmuş zəmanət öhdəliklərinin qüvvədə olduğu müddət;

2.1.17. xidmət müddəti – istehlakçının istehlak olunmayan mallar barədə təyinatına uyğun təhlükəsiz istifadə etməsinə təminat verdiyi müddət;

2.1.18. saxlama müddəti – normativ və texniki sənədlərdə nəzərdə tutulmuş qaydada və şərtlərlə saxlandıqda, yeyinti (qida) məhsullarının keyfiyyətinin (istehlak xassələrinin) olduğu kimi saxlanılmasına təminat verən müddət;

2.1.19. idxal – Azərbaycan Respublikasının gömrük ərazisindən geriyə qaytarılmaq öhdəliyi olmadan malların ölkəyə gətirilməsi;

2.1.20. ticarət prosesi – malların satışını və hərəkətini təmin edən ticarət-texnoloji əməliyyatların məcmusu;

2.1.21. ticarət-texnoloji əməliyyat – malların daşınması, yerdəyişməsi, qəbulu, yüklənilməsi, boşaldılması, saxlanılması, bükülməsi, qablaşdırılması, satışqabağı hazırlanması, təqdim edilməsi və dövriyyəyə buraxılması;

2.1.22. ticarət-texnoloji avadanlıq – ticarət-texnoloji əməliyyatların yerinə yetirilməsi məqsədi ilə istifadə olunan avadanlıq;

2.1.23. standart – maraqlı tərəflərin əksəriyyətinin razılığı əsasında hazırlanmış və müvafiq səlahiyyətli təşkilatlar və ya orqanlar tərəfindən təsdiq edilən kütləvi istifadə üçün nəzərdə tutulmuş malların (xidmətlərin, işlərin) keyfiyyətinə və təhlükəsizliyinə dair tələbləri müəyyənləşdirən normativ sənəd;

2.1.24. uyğunluq sertifikatı – sertifikatlaşdırma sisteminin qaydaları üzrə sertifikatlaşdırılmış malın (xidmətin, işin), prosesin, idarəetmə sisteminin və işçi heyətinin müvafiq standartla, texniki reqlamentlə və digər normativ hüquqi aktla müəyyən olunmuş tələblərə uyğunluğunu təsdiq edən sənəd;

2.1.25. gigiyenik sertifikat – sanitar-epidemioloji ekspertizanın nəticələri əsasında məhsulların təhlükəsizlik tələblərinə uyğunluğu barədə müvafiq səlahiyyətli orqan tərəfindən verilmiş sənəd;

2.1.26. fitosanitar sertifikatı – “Beynəlxalq Bitki Karantini və Mühafizəsi Konvensiyası”na uyğun olaraq, nümunəvi forma əsasında hazırlanmış və təsdiq edilmiş bitki və bitkiçilik məhsullarının fitosanitar vəziyyəti barədə rəsmi sənəd;

2.1.26-1. baytarlıq şəhadətnaməsi – malların, о cümlədən heyvan mənşəli məhsulların və xammalın baytarlıq-sanitariya ekspertizasından keçirilməsi barədə müəyyən olunmuş qaydada və nümunədə hazırlanan və müvafiq səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) tərəfindən təsdiq edilən rəsmi sənəd;

2.1.27. nəzarət markası – audiovizual əsərin, fonoqramın, kompyuter proqramının, məlumat toplusunun, kitabın nüsxələrinin və digər müəlliflik və əlaqəli hüquq obyektlərinin müəlliflik hüququ və əlaqəli hüquqlara əməl edilməklə hazırlandığını (istehsal olunduğunu), həmçinin satış üçün müvafiq dövlət orqanından razılığın alınması tələb olunan malların, məmulatların və məlumat materiallarının satışına belə razılığın verilməsini təsdiq edən və həmin nüsxələri yaymaq hüququ verən, nüsxələrə yapışdırılan hərf-rəqəm kodu və holoqrafikmüdafiə vasitəsi olan və birdəfəlik istifadə üçün nəzərdə tutulan vahid nümunəli xüsusi nişan;

2.1.28. daxili karantin sertifikatı – ölkə daxilində daşımalar zamanı bitki və bitkiçilik məhsullarının fitosanitar vəziyyəti barədə rəsmi sənəd;

2.1.29. qida məhsulları – emal edilmiş, yarımemal edilmiş və ya xammal kimi insan tərəfindən istehlakı nəzərdə tutulmuş hər hansı maddə. Buraya içkilər, saqqız, yaxud ərzağın istehsalında, emalında, hazırlanmasında və ya işlənməsində istifadə olunan istənilən maddə daxildir. Bu anlayışa yem, bazarda insan istehlakı üçün hazırlanaraq yerləşdirilmədiyi təqdirdə diri heyvanlar, yığımdan öncə bitkilər, yalnız dərman kimi istifadə olunan maddələr, ətriyyat-kosmetik məhsullar, tütün və tütün məhsulları, narkotik və psixotrop maddələr, qalıq maddələr və çirkləndiricilər (kontaminant) aid deyildir;

2.1.30. minimal keyfiyyət tələbləri – qida məhsulunun insanların istifadəsi üçün yararlı olmasına zəmanət verən orqanoleptik, fiziki və (və ya) kimyəvi xüsusiyyətləri;

2.1.31. qida təhlükəsizliyi – qida hazırlanarkən, təyinatına uyğun istifadə olunarkən və ya qəbul edilərkən, onun istehlakçıya hər hansı zərər yetirməyəcəyinə dair təminat;

2.1.32. xüsusi təyinatlı qida məhsulları – öz xüsusi tərkibinə və ya emal prosesinə görə normal istehlak üçün nəzərdə tutulan qida məhsullarından fərqlənən, metabolizm və ya həzm prosesi pozulmuş və ya xüsusi fizioloji şəraitlərdə olan şəxslərin və ya sağlam körpə və azyaşlı uşaqların qidalanmada ehtiyacını ödəmək üçün müvafiq tərkibə malik olan, təyinatına uyğun formada satılan qida məhsulları;

2.1.33. qida yararlılığı – minimum keyfiyyət tələblərinə uyğunluğu əsaslandırılmaqla, istifadəyə yararlı olması barədə zəmanət;

2.1.34. qida məhsullarının yararlılıq müddəti – istehsalçı tərəfindən müəyyən edilmiş və daşınma, saxlanma, istifadə, istehlak qaydalarına əməl edilməklə, qida məhsulunun öz spesifik xüsusiyyətlərini saxladığı müddət;

2.1.35. qida təhlükəsizliyi göstəriciləri – gigiyenik normalar, maksimum qalıq miqdarı, maksimum səviyyələr, yolverilən gündəlik qəbul və digər parametrlər daxil olmaqla, insan sağlamlığının təhlükəsizliyini təmin edən, elmi cəhətdən əsaslandırılmış və qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada normalaşdırılmış göstəricilər;

2.1.36. pirat məhsul – hüquq sahibinin razılığı olmadan hazırlanan (istehsal edilən) və yayılan audiovizual əsərin, fonoqramın, kompyuter proqramının, məlumat toplusunun və kitabın nüsxələri;

2.1.37. kontrafakt məhsul – əmtəə nişanları, coğrafi göstəricilər və ya onları qarışdıracaq dərəcədə oxşar nişanlarla qeyri-qanuni təchiz olunan mal.

 

3. Ticarət (xidmət) fəaliyyətinə olan ümumi tələblər

 

3.1. Ticarət (xidmət) obyektləri fəaliyyətlərini Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə və bu Qaydalara uyğun tənzimləyirlər.



3.2. Ticarət (xidmət) obyektlərinin işçiləri bu Qaydaları bilməli və onlara riayət etməlidirlər.

3.3. Hər bir ticarət (xidmət) obyektinin giriş qapısında (ön tərəfdə) onun adını, mənsubiyyətini və iş rejimini əks etdirən lövhə asılmalıdır. Fermer mağazalarının lövhələrində əlavə olaraq xüsusi tanıdıcı və fərqləndirici loqotip yerləşdirilməlidir.



3.3-1. Birbaşa aid olduğu ticarət (xidmət) obyektlərinin giriş hissəsində, divarında yerləşdirilən və həmin obyektlərin adını, mənsubiyyətini, fəaliyyət növünü, ünvanını və iş rejimini istehlakçıya çatdıran lövhələr reklam daşıyıcıları hesab edilmir.

3.4. Ticarət (xidmət) obyektinin mülkiyyətçisi və ya rəhbəri (satıcısı) istehlakçının tələbi ilə dövlət qeydiyyatı və onu qeydə alan orqan haqqında, fəaliyyəti lisenziyalaşdırılan hallarda isə lisenziyanın nömrəsi, qüvvədə olma müddəti və onu verən orqan haqqında məlumat verməlidir. Daimi yerləşdiyi yerdən kənarda ticarət fəaliyyəti həyata keçirilən hallarda da analoji məlumat istehlakçının nəzərinə çatdırılmalıdır.

3.5. Daimi fəaliyyət yerindən kənarda satıcını təmsil edən nümayəndənin üzərində soyadı, adı, atasının adı və onun haqqında digər məlumatlar əks olunmuş, vəsiqəsi məsul şəxsin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmiş olmalıdır.

3.6. Ticarət (xidmət) obyektinin iş rejimi aşağıdakı qaydada müəyyən edilir:

3.6.1. dövlət və bələdiyyə müəssisələrinin iş rejimi müvafiq icra hakimiyyətinin və yerli özünüidarəetmə orqanlarının qərarı ilə;

3.6.2. müəssisə, idarə və təşkilatlarda, təhsil müəssisələrində fəaliyyət göstərən obyektlərin iş rejimi xidmət göstərilən müəssisələrin müdiriyyəti ilə razılaşdırılmaqla;

3.6.3. hüquqi və fiziki şəxslərə məxsus olan ticarət (xidmət) obyektinin iş rejimi qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada onun mülkiyyətçisi (rəhbəri) və ya fərdi sahibkar tərəfindən.

3.7. Ticarət (xidmət) obyekti istehlakçılara müəyyən edilmiş iş saatlarında xidmət göstərməlidir. Nahar fasiləsində və obyektin iş vaxtı bitdikdə, istehlakçıların ticarət və xidmət zalına daxil olmasına icazə verilmir. İş vaxtının sonunda obyektin işçiləri istehlakçılara iş vaxtının bitməsi barədə məlumat verirlər.

3.8. Ticarət (xidmət) obyekti nahar fasiləsinə bağlandıqda, yaxud iş günü bitdikdə, nəzarət-kassa aparatı da öz işini bitirir, lakin nəzarət-kassa çeki və ya əmtəə çeki olan istehlakçılara müvafiq qaydada xidmət göstərilir.

3.9. Sanitar günü, təmir və digər işlər aparılan zaman ticarət (xidmət) obyektində müvəqqəti olaraq iş dayandırıldıqda, satıcı bu barədə istehlakçıları məlumatlandırmalıdır.

3.10. Ticarət (xidmət) obyekti istehlakçılara düzgün seçim imkanını verən şəraitə, ticarət zalına (xidmət zalına), malların keyfiyyətini və təhlükəsizliyini təmin edən yardımçı binalara malik olmalı, eləcə də əməyin, sağlamlığın və ətraf mühitin qorunması, yanğından mühafizə, malların (xidmətlərin) saxlanılması, istehsalı və satışı üzrə normativ hüquqi aktlarda nəzərdə tutulmuş digər tələblərə cavab verməlidir. Yaşıl marketlər əlavə olaraq anbar, laboratoriya, avtopark kimi infrastruktura və sertifikatlaşdırılmış ekoloji təmiz kənd təsərrüfatı məhsullarının satışı üçün xüsusi bölmələrə malik olmalıdır.

3.11. Ticarət (xidmət) obyektləri qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada müqayisəli yoxlamadan keçmiş və standartlara uyğun olan müvafiq ölçmə vasitələri ilə təmin olunmalıdır.

3.12. İstehlakçının müstəqil surətdə və ya obyektin işçisinin köməkliyi ilə aldığı malın çəkisinin və ölçüsünün düzgün olduğunu müəyyən etməsi üçün obyektin ticarət zalında görünən yerdə nəzarət ölçü vasitələri yerləşdirilməlidir.

3.13. Ticarət (xidmət) obyektinin yerləşdiyi sahə və otaqlar, su və kanalizasiya təchizatı sistemi, istilik və havalandırma, istifadə edilən avadanlıqlar, cihazlar, qablar və digər təchizat vasitələri sanitariya normaları və qaydalarının, gigiyena normativlərinin tələblərinə uyğun olmalıdır.

3.14. Satıcılar və digər xidmət işçiləri fəaliyyət sahəsindən və işin xüsusiyyətlərindən asılı olaraq, təmiz iş paltarları (önlük, papaq, əlcək və s.) ilə təmin olunmalıdırlar.

3.15. Ticarət (xidmət) obyektlərində işə qəbul edilən işçilər qanunvericiliyə uyğun olaraq və Azərbaycan Respublikasının Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən müəyyən olunmuş qaydada və vaxtaşırı olaraq tibbi müayinədən (baxışdan) keçməlidirlər.

3.16. Ticarət (xidmət) obyektləri müəyyən olunmuş qaydada nəzarət kitabçaları ilə təmin edilməlidirlər.

3.17. Ticarət, ictimai iaşə, məişət və digər növ xidmət (iş görülməsi) fəaliyyətinə sanitar-epidemioloji orqanlar tərəfindən rəsmi razılıq olan hallarda yol verilir.

3.18. Ticarət, ictimai iaşə, məişət və digər növ xidmət (iş görülməsi) fəaliyyəti nəticəsində ətraf mühitin çirkləndirilməsinə və insanların narahatlığına səbəb olan hallara yol verilməməlidir.

3.19. Ticarət, ictimai iaşə, məişət və digər növ xidmət (iş görülməsi) fəaliyyəti nəticəsində yaranan tullantıların iş günü ərzində sanitariya qaydalarına uyğun yığılıb saxlanılması, daşınması və aparılması, zəruri hallarda ixtisaslaşdırılmış idarələrlə müqavilə əsasında həşəratlara və gəmiricilərə qarşı mübarizə tədbirləri təşkil edilməlidir.

 

4. Malların qəbulu, saxlanılması və satışa hazırlanması

 

4.1. Hüquqi və fiziki şəxslər malların qəbulunu müvafiq sənədlərə və qüvvədə olan qanunvericiliyə uyğun olaraq həyata keçirirlər.



4.2. Hüquqi və fiziki şəxslərin ticarət obyektlərinin anbarında və satışda olan mallar üzrə təchizatçının (malgöndərənin) rekvizitləri, daxil olmuş malın miqdarı, qiyməti və ümumi məbləği əks etdirilmiş müvafiq təsdiqedici sənədlər olmalıdır.

4.3. Malların mənşəyini və qiymətini təsdiq edən qaimə, uyğunluq sertifikatı (məcburi sertifikatlaşdırılmalı mallar üçün) olmadıqda, həmçinin pirat və ya kontrafakt malların ticarət şəbəkələrinə daxil edilməsi, saxlanılması və satışı qadağandır.

4.4. Tez xarab olan ərzaq malları üzrə müşayiətedici sənədlərdə mal və ya məhsulun istehsal edildiyi saat və tarix, ən son istehlak tarixi və saatı, saxlanma şərtləri mütləq göstərilməlidir.

4.5. Malların keyfiyyəti, markalanması, saxlanma rejimi və forması (temperaturu, nəmliyi, saxlanma müddətləri) normativ-texniki sənədlər, standartlar və təchizat müqavilələri ilə müəyyən edilmiş tələblərə cavab verməlidir.

4.6. Saxlanma müddəti göstərilməmiş, yararlılıq müddəti ötmüş, habelə markalanması, qablaşdırılması, etiketlənməsi, əmtəə görünüşü pozulmuş, keyfiyyətini və təhlükəsizliyini təsdiq edən sənədləri olmayan və müvafiq normativ-texniki sənədlərin tələblərinə cavab verməyən malların satışı qadağandır.

4.7. Malların anbarlarda saxlanılması, onların ticarət zallarında və xırda pərakəndə ticarət şəbəkələrində yerləşdirilməsi tələblərinə və satışı zamanı mal qonşuluğu prinsiplərinə, sanitariya və yanğından mühafizə qaydalarına ciddi riayət edilməlidir.

4.8. Yararlılıq müddəti ötmüş, qablaşdırılması və markalanması normativ sənədlərin tələblərinə cavab verməyən mallar satışda olan mallarla bir yerdə saxlanılmamalıdır. Belə mallar mal sahibi (satıcı) tərəfindən satış dövriyyəsindən çıxarılaraq, ticarət zalında və ya anbar sahəsində xüsusi ayrılmış yerdə saxlanılmalıdır. Yararlılıq müddəti ötmüş mallar mal sahibi (satıcı) tərəfindən xüsusi vasitələrin köməyi ilə istifadə üçün tam yararsız vəziyyətə gətirilməlidir.

4.9. Ticarət obyektinin qarşısında, ətrafında malların (işlərin, xidmətlərin) nümunələrinin nümayiş etdirilməsinə (qoyulmasına), satışına, xidmətlərin göstərilməsinə yol verilmir.

4.10. Ticarət obyektində işə başlamazdan əvvəl istehlakçılara lazımi qaydada xidmətin göstərilməsini təmin etmək üçün bütün hazırlıq işləri görülür. İstehlakçılara tez xidmət göstərmək üçün yardımçı sahədə olan mallar vitrinə tam çeşiddə və lazımi miqdarda düzülür.

4.11. Ticarət obyektində satılan sertifikatlaşdırılmalı olan mallar onların keyfiyyətini və təhlükəsizliyini təsdiq edən sertifikatlarla müşayiət olunmalıdır.

4.12. Ticarət obyekti məhsulu müvafiq qaydada hazırlayır, texniki cəhətdən mürəkkəb məhsulların saxlanılması və xırda təmiri, qablaşdırma materiallarından çıxarılması, təmizlənməsi, səliqəyə salınması, satışa hazırlanması, kəsilməsi və əvvəlcədən qablaşdırılması və s. işlərini aparır.

4.13. Qablaşdırılmamış şəkildə daxil olmuş mallar, əgər qanunvericilikdə digər hal nəzərdə tutulmayıbsa, satıcı tərəfindən malın xüsusiyyətinə uyğun olaraq qabaqcadan qablaşdırılaraq və etiketlənərək istehlakçıya təqdim edilməlidir. Qanunvericilikdə digər hal nəzərdə tutulmamışdırsa, etiketdə məhsulun adı, növü və tərkibi, istifadə sahəsi və qaydaları, istehsal tarixi və yararlılıq müddəti, saxlanma şərtləri, istehsalçının adı, ünvanı və normativ sənədlərdə tələb olunan digər məlumatlar olmalıdır.

4.14. Ticarət zalında olan mallar istehlakçıların sərbəst seçə bilmələri üçün şüşəli şkaflara, asılqanlara, taralara, səbətlərə, soyuducu avadanlıqlara, kasetlərə və digər vasitələrə yığılır.

4.15. Ticarət obyektlərinin vitrinlərində pərakəndə satış qiymətləri göstərilməklə ancaq satışda olan malların nümunələri qoyulur. Vitrinə qoyulmuş mallar istehlakçının tələbi ilə onların keyfiyyəti yoxlanıldıqdan sonra satılır.

4.16. Vitrinlərin müvafiq tərtibatı üçün istifadə olunan bəzək elementləri, mallar və ya mağazanın avadanlıqları satılmır.

4.17. Ölçmək, çəkmək, dozalara bölmək üçün standartlara uyğun olmayan qüsurlu cihazlar istifadədən götürülməli, standartlara uyğun hala gətirilməli və müqayisəli yoxlamadan keçirilməlidir.

4.18. Ticarət obyektinin işçilərinə həmin obyektə məxsus olmayan malları ticarət zalında saxlamaq qadağan edilir.

4.19. Ticarət obyektinin işçilərinin üst geyimləri və şəxsi əşyaları bu məqsəd üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi yerlərdə saxlanılır.

4.20. Qeyri-ərzaq mallarının (paltar, ayaqqabı, trikotaj məmulatı və s.) satışı zamanı ticarət obyektində onların geyilib baxılması, texniki cəhətdən mürəkkəb olan malların isə yoxlanılması üçün müvafiq şərait yaradılmalıdır.

 

5. Malların satışına olan ümumi tələblər

 

5.1. Topdansatış ticarət obyektlərindən mallar hüquqi şəxslərə və hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxslərə müqavilələr əsasında satılır. Topdansatış ticarəti ilə məşğul olan ticarət obyektlərində malların pərakəndə satışı qadağandır. Pərakəndə ticarət sahəsində fəaliyyət göstərən təsərrüfat obyektlərindən, hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən pərakəndə qaydada alınmış ərzaq mallarının, o cümlədən spirtli və spirtsiz içkilərin, tütün və tütün məmulatlarının sonradan pərakəndə satışı qadağandır.



5.2. Satışda yalnız buraxılması və ya satışı qadağan olunmamış məhsullar ola bilər. Dövriyyədən çıxarılmış malların alqı-satqısı qadağandır.

5.3. Dövriyyəsi məhdudlaşdırılmış mallar (mülki silah, zəhərli preparatlar və s.) onların özgəninkiləşdirilməsinə xüsusi icazə olduğu halda satıla bilər. Belə malları isə yalnız onları əldə etməyə xüsusi icazəsi (lisenziyası) olan istehlakçılar əldə edə bilərlər.

5.4. Dövriyyəsi məhdudlaşdırılmış malların satışı müvafiq qanunlarla yanaşı, bu Qaydalara ciddi riayət edilməklə həyata keçirilir.

5.5. Xarici valyutanın və qiymətli kağızların (səhmlər, istiqrazlar//çıxarılıb// və s.) alqı-satqısı Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının müəyyən etdiyi qaydada və müvafiq qanunlarla tənzimlənir.

5.6. Qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hallar istisna olmaqla, üzərində Azərbaycan Respublikasının dövlət əyar damğası olmayan və ya saxta əyar damğası həkk olunan qiymətli metallardan və qiymətli daşlardan hazırlanmış zərgərlik və digər məişət məmulatlarının satışı qadağandır.

5.7. Satıcı istehlakçıların düzgün seçim etməsini təmin etmək üçün mallar, onların istehsalçıları haqqında zəruri və düzgün məlumat verməyə borcludur. Satışa çıxarılan malların reklamı “Reklam haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tələblərinə uyğun olmalıdır. 

5.8. Azərbaycan Respublikasının ərazisində istehsal edilən, habelə ixrac edilən malların üzərindəki etiketlər və digər yazılar müvafiq xarici dillərlə yanaşı, dövlət dilində də olmalıdır. Azərbaycan Respublikasına idxal edilən mal və məhsulların üzərindəki etiketlər və adlar, onlardan istifadə qaydaları barədə izahat vərəqələri başqa dillərlə yanaşı, Azərbaycan dilinə edilmiş tərcümə ilə də müşayiət olunmalıdır.

5.9. İstehlakçının tələbinə görə satıcı mal haqqında məlumatı ona şifahi də verə bilər. Mal haqqında məlumat hər bir halda istehlakçını çaşdırmayan, malın xüsusiyyətləri barədə birmənalı və anlaşıqlı formada verilməlidir.

5.10. Satışda olan mallar haqqında aşağıdakı məlumatlar müvafiq qaydada istehlakçıların nəzərinə çatdırılmalıdır:

5.10.1. malın adı, onun qiyməti;

5.10.2. istehsalçının yerləşdiyi yer (hüquqi ünvanı), firma adı, tələblərin (iradların) verildiyi, təmir və ya texniki xidmət göstərən təşkilatın adı, yerləşdiyi ünvan;

5.10.3. malın məcburi tələblərə uyğunluğunu təsdiq edən sertifikatın və ya digər texniki normativ sənədin işarəsi;

5.10.4. malın əsas xüsusiyyətləri və istehlak xassələri (tərkibi, kaloriliyi, sağlamlıq üçün zərərli maddələrin normativ sənədlərin tələbləri ilə müqayisəli miqdarı);

5.10.5. malın səmərəli və təhlükəsiz istifadəsi qaydaları və şərtləri;

5.10.6. zəmanət müddəti (əgər konkret mal üçün nəzərdə tutulmuşdursa);

5.10.7. xidmət və yararlılıq müddəti (əgər konkret mala dair belə müddətlər müəyyən edilmişdirsə və ya müəyyən olunmalıdırsa), həmçinin xidmət və yararlılıq müddəti keçmişdirsəehtimal olunan təhlükələr, təyinatı üzrə istifadənin mümkünsüzlüyü (insan həyatı, sağlamlığı, əmlakı və ətraf mühit üçün);

5.10.8. təminat öhdəlikləri və iddiaların irəli sürülməsi qaydaları.

5.11. Əgər satılan mal istifadədə olmuşdursa, istehlakçıya bu barədə düzgün məlumat verilməlidir.

5.12. Malın qüsurları haqqında satıcı istehlakçını həm şifahi, həm də yazılı formada (malın yararlılığı, əmtəə çeki, etiketi və ya sair üsulla) məlumatlandırmalıdır.

5.13. Standartlarla və ya qanunvericiliklə ayrı-ayrı mal qrupları üzrə istehlakçıların nəzərinə aşağıdakı məlumatların da mütləq surətdə çatdırılması nəzərdə tutula bilər:

5.13.1. malın əsas və funksional təyinatı və ya tətbiqi dairəsi;

5.13.2. malın təhlükəsiz istifadə qaydası və şərtləri, saxlanılması, daşınması, təmiri, bərpası, malın utilləşdirilməsi, basdırılması və məhv edilməsi qaydası və şərtləri;

5.13.3. malın komplektliyi (komplektin tərkibi), kütləsi (çəkisi), əsas ölçüləri, həcmi və miqdarı;

5.13.4. saxlanma və yararlılıq müddəti;

5.13.5. tezalışan, partlayan, zəhərləyici və sair xüsusiyyətlərə malik mallar üzərində müvafiq qaydada göstərilən xəbərdaredici yazılar;

5.13.6. malın ekoloji cəhətdən, enerjiyə qənaət baxımından xüsusiyyətləri.

5.14. Satıcı satılan malların qanunvericiliklə (standartlarla) müəyyən edilmiş tələblərə uyğunluğunu təsdiq edən məlumatların istehlakçılara çatdırılmasını (markalanma yolu ilə uyğunluq nişanının mövcudluğunu) təmin etməlidir.

5.15. İstehlakçının tələbilə satıcı aşağıdakı sənədlərdən birini tanış olması üçün ona təqdim etməyə borcludur:

5.15.1. sertifikat və ya onun surəti (müvafiq olaraq uyğunluq, gigiyenik, baytarlıq, fitosanitar, mənşə sertifikatı, o cümlədən toksikoloji rəy, karantin ekspertizası şəhadətnaməsi);

5.15.2. qaimə - faktura.

5.16. Mülki dövriyyəsi məhdudlaşdırılmış malların satışı zamanı satıcı istehlakçıya onun xahişi ilə səlahiyyətli orqanın xüsusi icazəsini təqdim etməlidir.

5.17. Malların insan həyatı və ya sağlamlığına, ətraf mühitə və dövlətin əmlak maraqlarına təsirinə dair tələblər müvafiq normativ sənədlərlə müəyyən olunur. 

5.18. Standartların və digər normativ sənədlərin məcburi tələblərinə cavab verməyən malların satılması (xidmətlərin göstərilməsi, işlərin yerinə yetirilməsi) qadağandır.

5.19. Nəzarət markası ilə markalanmalı olan malların, məmulatların və məlumat materiallarının belə nəzarət markası olmadan ticarət obyektlərində satış məqsədi ilə saxlanılması və ya satılması qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada məsuliyyətə səbəb olur.

5.20. Satıcı (istehsalçı, icraçı) istehlakçıya keyfiyyəti və təhlükəsizliyi normativ sənədlərə, müqavilə şərtlərinə və həmçinin mal (iş, xidmət) haqqında istehsalçının (icraçının) təqdim etdiyi məlumata uyğun olan mal verməlidir.

5.21. Azərbaycan Respublikasının ərazisinə idxal olunmuş mallar onların lazımi keyfiyyətini təsdiq edən sənədlə, milli sertifikatlaşdırma orqanı tərəfindən tanınan sertifikatla müşayiət olunmalıdır.

5.22. Standartların tələblərinə uyğunluğu könüllü bəyan edildikdə, əgər həmin standartların tələbləri ilə malların daşınması, saxlanması, buraxılışı zamanı təhlükəli xüsusiyyətlərlə (zərərli nəticələrlə) müşayiət olunarsa, satıcıya istinad edilən standartın mətni və ya ondan çıxarış təqdim olunmalıdır.

5.23. Qanunvericiliyə uyğun olaraq sertifikatlaşdırılmalı olan, lakin sertifikatlaşdırılmamış malların satılması (işlərin yerinə yetirilməsi, xidmətlərin göstərilməsi) qadağandır.

5.24. Bu Qaydaların 5.15-ci və 5.16-cı bəndlərində göstərilən sənədlər olmadan malların qəbulunun (satışının) həyata keçirilməsi nəticəsində insan həyatına, onun sağlamlığına, ətraf mühitə, fiziki və ya hüquqi şəxslərin, dövlət və ya bələdiyyələrin əmlakına dəyən ziyana (zərərə) görə satıcı standartların tələblərini bilmədiyini əsas gətirə bilməz.

5.25. Satıcıdan malların təhlükəsizliyini təsdiq edən digər sənədlər tələb oluna bilməz.

5.26. Satılan mala (onun istehsalçısına) dair zəruri (lazımi) məlumatın həcmi (malın üzərində, istehlak tarasında, qabında, yarlığında, etiketində, texniki sənədlərində göstərilən məlumatlar) normativ hüquqi aktların, müvafiq standartların məcburi tələblərinə uyğun olmaqla tam əhatə olunmalıdır.

5.27. İstehlakçıya göstərilən xidmətlər, onların qiymətləri, şərtləri, eləcə də malların satışı ilə əlaqədar tətbiq edilən xidmətlərin formaları (əvvəlcədən sifariş, malların evə və digər təyinat yerinə çatdırılması və s.) haqqında da düzgün məlumat verilməlidir.

5.28. Ticarət obyektlərində istehlakçıya müstəqil surətdə və ya satıcının köməyi ilə lazım olan mallara baxış keçirmək, pərakəndə satış qaydalarına zidd olmamaqla, malların xüsusiyyəti ilə tanış olmaq və ya işlək xüsusiyyətini nümayiş etdirmək imkanı verilməlidir.

5.29. Satıcı qanunvericiliklə, standartların məcburi tələbləri ilə və ya müqavilə şərtləri ilə nəzərdə tutulduğu hallarda satışa təqdim olunan malların keyfiyyətini və təhlükəsizliyini (baxış, sınaq, təhlil, ekspertiza yolu ilə) yoxlamağa borcludur.

5.30. Satılan malların qiyməti, həmçinin müqavilə şərtləri qanunla güzəşt və imtiyaz tətbiq edilən istehlakçılar istisna olmaqla, bütün istehlakçılar üçün eyni olmalıdır.

5.31. Satışda olan bütün malların üzərində malın adı, növü və qiyməti göstərilməklə, dəqiq tərtib edilmiş qiymət kağızı, qiymət kağızının arxa tərəfində isə maddi məsul şəxsin imzası (və ya təşkilatın möhürü) və onun doldurulma tarixi olmalıdır.

5.32. Malın adı, çəkisi və növü qablaşdırma materialında (qutusunda) göstərilərsə, qiymət yarlığında ancaq mal vahidinin dəyəri (ədədin qiyməti) göstərilməlidir.

5.33. Daimi ticarət yerindən kənarda və ya səyyar formada mal satan satıcının nümayəndəsi malın adı və qiyməti göstərilməklə, məsul şəxsin imzası və satıcının möhürü ilə təsdiq edilmiş preyskuranta malik olmalıdır.

5.34. Pərakəndə alqı-satqı müqaviləsində, o cümlədən istehlakçının qoşulduğu standart formaların şərtlərində ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, alqı-satqı müqaviləsi satıcının istehlakçıya kassa və ya əmtəə çekini və ya malın dəyərinin ödənildiyini təsdiq edən digər sənədi verdiyi andan lazımi formada bağlanmış hesab edilir.

5.35. Səyyar formada və ya daimi ticarət yerindən kənarda - evdə, iş, təhsil yerində, nəqliyyatda, küçə və s. yerlərdə dondurma, alkoqolsuz içkilər, istehsalçı tərəfindən qablaşdırılmışçörək-bulka və qənnadı məmulatları istisna olmaqla, ərzaq mallarının, dərman vasitələrinin, qiymətli metal və daşların, onlardan hazırlanan məmulatların, silah-sursatın, audiovizual əsər və fonoqramların, elektron hesablama maşınları üçün proqramların satılmasına yol verilmir.

5.36. Bu Qaydaların 5.35-ci bəndində göstərilən ticarət yerlərində satışına icazə verilən mallara dair istehlakçıya malın adı, satıcı haqqında məlumat, malın qiyməti, miqdarı, eləcə də satıcının nümayəndəsinin imzası olan əmtəə çeki verilməlidir.

5.37. Satılan malın pulu ödənilərkən, istehlakçıya malın satıldığını təsdiq edən qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qəbz, kassa çeki və ya digər yazılı sənəd verilməlidir.

5.38. Mal zəmanət müddəti ilə satılarkən, satıcı məmulatın pasportunda malın bu obyektdən alındığını və malın satıldığı tarixi təsdiq edən ştamp vurur və imzası ilə təsdiq edir.

5.39. Ticarət, məişət və digər xidmətlərin göstərilməsi zamanı istehlakçılarla hesablaşmalar qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada aparılır.

5.40. İstehlakçının seçdiyi mal obyektdə satıcının mala yazdığı çekdə göstərilmiş ödəniş vaxtından 3 (üç) saat müddətində saxlanıla bilər.

5.41. Nağdsız hesablaşma yolu ilə alınmış mallar ödəniş sənədləri təqdim olunduğu ana qədər obyektdə saxlanıla bilər.

5.42. Kreditə alınan mallar sənədləşdirildikdən sonra, istehlakçının istəyi ilə ticarət şəbəkəsində bir gün saxlanıla bilər. Müqavilədə başqa qayda müəyyən edilmədikdə, göstərilən müddət başa çatdıqdan sonra alınmamış mallar satışa verilir.

5.43. Alınmış böyükhəcmli malları (mebel, tikinti materialları, piano, soyuducu, paltaryuyan maşın və s.) istehlakçı ticarət obyektində bir gün müddətində saxlaya bilər. Bu müddət ticarət obyektinin rəhbərinin razılığı ilə haqqı ödənilməklə artırıla bilər.

5.44. Alınmış və saxlanılmağa qoyulmuş mallara kassa çekinin və saxlanma müddəti göstərilməklə verilmiş qəbzin surəti əlavə edilir, malın üzərində “satılıb” sözü əks olunan lövhə qoyulur. Saxlanılmağa verilmiş müddətdə satıcı malın saxlanılmasına və keyfiyyətinə görə məsuliyyət daşıyır.

5.45. Malların satışı ilə əlaqədar təklif edilən xidmətlər yalnız istehlakçının razılığı ilə həyata keçirilə bilər. İstehlakçı mal satışı ilə əlaqədar təklif edilən xidmətdən imtina edə, eləcə də onun razılığı olmadan belə xidmətə görə ödənilmiş haqqı geri tələb edə bilər.

5.46. Satıcı konkret malın mütləq qaydada bu və ya digər malla birlikdə satılmasını və ya malların satışının bu və ya digər xidmətlə əlaqələndirilməsini (texniki tələblərə və xüsusiyyətlərinə görə malın yığılması və (və ya) quraşdırılması müvafiq mütəxəssis olmadan mümkün olmadığı hallar istisna olmaqla) şərtləndirə bilməz.

5.47. İrihəcmli mallar istehlakçının nəqliyyat vasitəsində daşındıqda, satıcı belə malların nəqliyyat vasitəsinə yüklənilməsini öz hesabına həyata keçirməyə borcludur.

5.48. Satıcı istehlakçıya malı lazımi keyfiyyətdə, tarada və (və ya) qabda (xarakterinə görə taralaşdırılması və (və ya) qablaşdırılması tələb olunmayan mallar istisna olmaqla), müəyyən komplektdə, yardımçı əşyalarla və mala aid sənədlərlə birlikdə verməlidir. Malın keyfiyyətinə, tara və (və ya) qabına, komplektliyinə, yardımçı əşyalara, mala dair sənədlərə, həmçinin malların çatdırılması şərtlərinə olan tələblər qanunvericiliklə müəyyən edilir.

5.49. Satıcı yararlılıq müddəti müəyyən olunmuş malları istehlakçıya ondan təyinatı üzrə istifadə edə biləcəyi müddəti (ağlabatan) nəzərə alaraq verməyə borcludur. İstifadəyə yararsız yeyinti məhsullarının götürülməsi, zərərsizləşdirilməsi və ya məhv edilməsi qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada həyata keçirilir.

5.50. İstehlakçı satıcı tərəfindən daha uzun müddət müəyyən edilməyibsə, qeyri-ərzaq malını ona verildiyi andan 14 gün ərzində alış yerində və satıcının elan etdiyi digər yerlərdə başqa ölçülü, formalı, qabaritli, rəngli və ya quruluşlu oxşar mala dəyişdirə bilər. Bu zaman qiymət fərqi olduqda, satıcı ilə lazımi hesablaşma aparılır.

5.51. Satıcıda dəyişdirilmək üçün uyğun mal olmadıqda, istehlakçı əldə etdiyi malı satıcıya qaytara, mal üçün ödədiyi pulu geri ala və ya analoji mal ticarət obyektinə daxil olan kimi dəyişdirə bilər. Satıcı dəyişdirilməsi tələb olunan qeyri-ərzaq malının satışa daxil olması haqqında istehlakçını məlumatlandırmalıdır. Mal işlədilməmişdirsə, onun istehlak xassələri, əmtəə görünüşü, plombu, yarlığı qorunub saxlanılmışdırsa və həmin satıcıdan alındığına dair sübutlar vardırsa, istehlakçının malın dəyişdirilməsi və ya qaytarılması tələbi ödənilir.

5.52. İstehlakçıya keyfiyyətsiz mal satıldıqda, malın qüsurları satıcı tərəfindən qabaqcadan bildirilmədikdə, istehlakçı öz seçimi ilə aşağıdakı tələblərdən birini irəli sürə bilər:

5.52.1. keyfiyyətsiz malın lazımi keyfiyyətli malla əvəz edilməsini;

5.52.2. satış qiymətinin uyğun məbləğdə azaldılmasını;

5.52.3. malın qüsurlarının icraçının (satıcının, istehlakçının) hesabına aradan qaldırılmasını və ya qüsurların aradan qaldırılması üçün istehlakçının və ya üçüncü şəxslərin çəkdiyi xərclərin əvəzinin ödənilməsini;

5.52.4. malın həmin mala uyğun digər modelli (markalı, tipli və s.) malla, dəyəri yenidən hesablanma şərtilə əvəz edilməsini;

5.52.5. müqavilənin ləğv edilməsini və çəkdiyi zərərin ödənilməsini.

5.53. İstehlakçı texniki mürəkkəb və ya bahalı malların keyfiyyətində mühüm qüsurlar (məqsədli təyinatı üzrə istifadə olunmasını qeyri-mümkün və ya yolverilməz edən, istehlakçı üçün aradan qaldırıla bilinməyən, aradan qaldırılması üçün çoxlu əmək və vaxt məsrəfi tələb edən, yaxud aradan qaldırıldıqdan sonra qüsurları yenidən üzə çıxan mal (iş, xidmət) aşkar edərsə, onun lazımi keyfiyyətli malla əvəz edilməsi tələbini irəli sürə bilər.

5.54. Ərzaq mallarında, ətriyyat-kosmetika məmulatlarında, məişət kimyası və digər bu kimi xassəli mallarda aşkar edilən qüsurlara görə istehlakçı öz seçimilə belə malı lazımi keyfiyyətli malla əvəz etmək, yaxud alış qiymətini mütənasib surətdə azaltmaq tələbini irəli sürə bilər. İstehlakçı öz istəyilə göstərilən tələbləri irəli sürmədən maldan imtina edə və ödənilmiş məbləği geri ala bilər. Bu halda satıcının tələbi ilə istehlakçı lazımi keyfiyyətdə olmayan malı öz hesabına geri qaytarmalıdır.

5.55. Lazımi keyfiyyətdə olmayan malı geri qaytararkən, malın əmtəə görünüşünün itirildiyinə, tam və ya qismən istifadə edilməsi ilə əlaqədar dəyəri azaldığına və digər bu kimi əsaslara görə satıcı ilkin ödənilmiş məbləğdən hər hansı məbləğin çıxılmasını tələb edə bilməz.

5.56. İstehlakçı uzunmüddətli istifadə üçün nəzərdə tutulmuş malın qüsurlarının aradan qaldırılması və ya belə malın dəyişdirilməsi tələbini irəli sürdükdə, satıcı, eyni zamanda lazımi keyfiyyətdə olmayan malın təmiri və ya dəyişdirilməsi müddətində lazımi keyfiyyətdə olan analoji malı istehlakçıya verməlidir.

5.57. Satıcı lazımi keyfiyyətdə olmayan malı istehlakçıdan almağa, zəruri hallarda isə malın keyfiyyətini yoxlamağa borcludur. Malın keyfiyyəti yoxlanılarkən, istehlakçının şəxsən və ya nümayəndəsinin iştirak etmək hüququ vardır.

5.58. Malda aşkar edilən qüsurların səbəbləri ilə əlaqədar satıcı və istehlakçı arasında mübahisə yarandıqda, satıcı əmtəənin ekspertizasını öz hesabına həyata keçirməlidir. İstehlakçı ekspertizanın nəticələrini məhkəmə qaydasında mübahisələndirə bilər.

5.59. İstehlakçıda malın alınmasını və şərtlərini təsdiq edən kassa və ya əmtəə çekinin, yaxud digər sənədin olmaması istehlakçının tələblərindən imtina üçün əsas ola bilməz və bu onu müqavilənin bağlanması şərtlərini təsdiq edə biləcək şahid ifadələrinə istinad etmək imkanından məhrum etmir.

5.60. İstehlakçının tələblərinin satıcı tərəfindən təmin edilməsi müddətləri, həmçinin müddətlərin pozulması ilə əlaqədar təqsirli şəxslərin məsuliyyəti qanunvericiliklə müəyyən olunur.

5.61. İstehlakçının malı dəyişmək tələbi mal olduqda dərhal yerinə yetirilməli, zərurət olduqda onun keyfiyyəti müvafiq tələb verilən andan 14 gün müddətində yoxlanılmalı və ya tərəflər arasında razılaşdırılmış müddətdə dəyişdirilməlidir.

5.62. İstehlakçının malı dəyişdirmək tələbi mal olmadıqda, müvafiq ərizənin verildiyi andan iki ay müddətində ödənilməlidir. Göstərilən müddətdə malı dəyişdirmək mümkün olmadıqda, istehlakçı satıcı (istehsalçı) qarşısında bu Qaydaların 5.52.1-ci - 5.52.5-ci yarımbəndlərində nəzərdə tutulmuş digər tələblərin yerinə yetirilməsini tələb edə bilər.

5.63. Qüsurlu mal lazımi keyfiyyətli, eyni modelli (markalı, tipli və s.) malla dəyişdirilərkən qiymət dəyişərsə, istehlakçı qiymət fərqini ödəmir. Qüsurlu mal lazımi keyfiyyətli, eyni əlamətli, lakin başqa modelli (markalı, tipli və s.) malla dəyişdirilərkən qiymətlər dəyişdikdə, malın dəyəri göstərilən malın alındığı vaxt qüvvədə olmuş qiymətlər əsas götürülməklə yenidən hesablanır.

5.64. Müqavilə ləğv edildikdə, istehlakçı ilə hesablaşmalar qiymətlər artan hallarda eyni dərəcəli malların qiymətlərinin artması nəzərə alınmaqla, qiymətlər aşağı düşdükdə isə malın alındığı vaxt dəyəri əsas götürülməklə aparılır.

5.65. İstehlakçıya keyfiyyətsiz ərzaq malı satılan halda, keyfiyyətsizlik malın yararlılıq müddətində aşkar olunubsa, satıcı həmin malı keyfiyyətli malla dəyişdirməli və ya malın dəyərinin məbləğini qaytarmalıdır. Belə hallarda istehlakçı ilə hesablaşma bu Qaydaların 5.63-cü bəndində göstərilən qaydada aparılır.

5.66. İstehlakçı malın qüsurunun əvəzsiz olaraq aradan qaldırılmasını tələb edərsə, qüsur 14 gün ərzində və ya tərəflərin razılığı ilə başqa müddətdə aradan qaldırılmalıdır.

5.67. İstehlakçı bu Qaydaların 5.52-ci bəndində nəzərdə tutulmuş tələbləri yalnız həmin qüsurların malın zəmanət və ya yararlılıq müddətində aşkar edildiyi halda irəli sürə bilər.

5.68. Zəmanət müddəti, eləcə də xidmət müddəti istehlakçıya malın satıldığı andan hesablanır. Əgər malın satış tarixini müəyyən etmək mümkün deyildirsə, bu müddət malın istehsal edildiyi tarixdən hesablanır. Malın yararlılıq müddəti onun hazırlandığı gündən hesablanan, istifadəyə yararlılığını göstərən vaxt dövrü ilə və ya onun yararlılığının bitdiyi tarixlə müəyyənləşdirilir.

5.69. Alqı-satqı müqaviləsində ayrı müddət nəzərdə tutulmayıbsa, zəmanət müddəti əşyanın istehlakçıya verildiyi məqamdan başlanır. Əgər istehlakçı zəmanət müddəti müqavilə ilə müəyyənləşdirilmiş əşyadan istifadə etmək imkanından satıcıdan asılı səbəblərə görə məhrum olarsa, zəmanət müddəti satıcı müvafiq səbəbləri aradan qaldırdıqdan sonra başlanır.

5.70. Müqavilədə digər qayda nəzərdə tutulmayıbsa, zəmanət müddəti malda aşkar edilmiş qüsurlara görə ondan istifadənin mümkün olmadığı müddət qədər artırılır, bu şərtlə ki, malın qüsurlarının aradan qaldırılmasına dair satıcıya ağlabatan müddətdə bildiriş verilsin.

5.71. Əgər alqı-satqı müqaviləsində digər qayda nəzərdə tutulmayıbsa, komplektləşdirici məmulat üçün zəmanət müddəti əsas məmulat üçün zəmanət müddətinə bərabər olur və əsas məmulat üçün zəmanət müddəti ilə eyni vaxtda başlanır.

5.72. Satıcının zəmanət müddətində qüsurları aşkar edilmiş malın (komplektləşdirici məmulatın) əvəzinə verdiyi mal (komplektləşdirici məmulat) üçün, əgər alqı-satqı müqaviləsində ayrı müddət nəzərdə tutulmayıbsa, əvəz edilmiş əşya (komplektləşdirici məmulat) ilə eyni zəmanət müddəti müəyyənləşdirilir.

5.73. Mövsümi mallar (paltar, xəz məmulatı, ayaqqabı və s.) üçün zəmanət müddəti müvafiq mövsümün başlandığı vaxtdan hesablanır.

5.74. Əgər mal üçün zəmanət və ya yararlılıq müddəti müəyyənləşdirilməyibsə, istehlakçı əşyanın qüsurları ilə bağlı tələbləri həmin əşyanın istehlakçıya verildiyi gündən 2 il ərzində və ya alqı-satqı müqaviləsi ilə nəzərdə tutulmuş daha uzun müddətdə irəli sürə bilər.

5.75. Daşınmalı və ya poçtla göndərilməli malın qüsurlarının aşkar edilməsi müddəti malın təyinat yerinə çatdırıldığı gündən hesablanır.

5.76. Əgər əşya üçün zəmanət müddəti müəyyənləşdirilibsə, istehlakçı əşyanın qüsurları ilə bağlı tələbləri həmin qüsurları zəmanət müddətində aşkara çıxardığı halda irəli sürə bilər.

5.77. Müqavilədə nəzərdə tutulan zəmanət müddəti 2 ildən az olduqda və istehlakçı malın qüsurlarını zəmanət müddəti bitəndən sonra, lakin malın ona verildiyi gündən 2 il ərzində aşkar etdikdə, istehlakçı malın qüsurlarının mal istehlakçıya verilənədək əmələ gəldiyini və ya həmin məqamadək yaranmış səbəblərdən əmələ gəldiyini sübuta yetirdiyi halda satıcı məsuliyyət daşıyır.

 



Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə