Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 10 avqust 2006-cı IL tarixli Sərəncamı ilə fəaliyyətini bərpa edəndən sonra ötən müddət ərzində “Bakıelektrikşəbəkə” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti öz işinə Bakı sakinləri arasında ictimai rəy sorğusunun



Yüklə 135,82 Kb.
tarix15.11.2018
ölçüsü135,82 Kb.


Şəffaflıq Azərbaycan” Korrupsiyaya qarşı Mübarizə İctimai Birliyinin təşkilatçılığı və “Bakıelektrikşəbəkə” ASC-nin iştirakı ilə
2013-ci il 28 iyun tarixində
ELEKTRİK ENERJİSİ TƏCHİZATI SAHƏSİNDƏ Şəffaflığın artırılması
mövzusunda keçirilən
Dəyirmi Masanın yekunu və verilən tövsiyələr
Ön söz
Bu tövsiyələr “Şəffaflıq Azərbaycan” təşkilatı tərəfindən Amerika Birləşmiş Ştatları Beynəlxalq İnkişaf Agentiliyinin (USAID) maliyyə dəstəyi əsasında həyata keçirilən Azərbaycan Şəffaflıq Tərəfdaşlığı layihəsinin ictimai müzakirələr komponenti çərçivəsində hazırlanmışdır və donorların rəsmi mövqeyini əks etdirməyə bilər.
Ötən illər ərzində “Bakıelektrikşəbəkə” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti paytaxt əhalisinin elektrik enerjisi ilə təminatı sahəsində xeyli irəliləyişə nail olmuş, öz fəaliyyətində səmərəliliyi artırmağa səy göstərmişdir. “Bakıelektrikşəbəkə” ASC-nin investisiya proqramına uyğun olaraq yeni enerji güc mərkəzlərinin yaradılması üçün tədbirlər həyata keçirilir. Diqqət çəkən məqamlardan biri də paytaxtın elektrik təchizatının dayanıqlılığını və etibarlılığını təmin edəcək, perspektiv tələbləri ödəyəcək 110 kilovoltluq dairəvi elektrik şəbəkəsinin yaradılmasıdır. Bununla da paytaxtın elektrik enerjisi təchizatında keçmişdə olan bütün problemlər aradan qaldırılaraq analoqu olmayan yeni sistem formalaşdırılır.

Tədbirin keçirilməsində əsas məqsəd bu sahədə nəzərə çarpan çatışmazlıqları müzakirə etmək, onların həlli istiqamətində atıla biləcək addımları nəzərdən keçirmək olmuşdur. Eyni zamanda vətəndaş cəmiyyəti üzvləri ilə hakimiyyət nümayəndələrinin birgə dialoqunu qurmaq, ictimai müzakirələrin genişləndirilməsinə nail olmaq üçün dəyirmi masanın keçirilməsi məqsədəuyğun hesab edilmişdir. Bununla əlaqədar “Şəffaflıq Azərbaycan” Korrupsiya qarşı Mübarizə İB-nin təşkilatçılığı ilə “Bakıelektrikşəbəkə” ASC, yerli qeyri-hökumət təşkilatları və beynəlxalq qurumların iştirakı ilə dəyirmi masa təşkil edilmişdir. Yekunda dəyirmi masanın gedişi zamanı aparılan müzakirələr, səsləndirilən fikirlər, irəli sürülən təkliflər ümumiləşdirilərək tövsiyyə halına salınıb və “Bakıelektrikşəbəkə” ASC-yə təqdim edilib. Tövsiyələrin hazırlanmasında aşağıdakı şəxslərin fikirlərindən istifadə olunub.




  • Rəna Səfərəliyeva, “Şəffaflıq Azərbaycan” İB-nin İcraçı Direktoru;

  • Kənan Qasımov, Azərbaycan Şəffaflıq Tərəfdaşlığı layihəsinin qrant məsələləri üzrə meneceri

  • Əliməmməd Nuriyev, Konstitusiya Araşdırmalar Fondunun prezidenti, Korrupsiyaya qarşı Mübarizə üzrə QHT-lərin Məlumat və Əməkdaşlıq Şəbəkəsinin Koordinatoru;

  • Ələkbər Ağasıyev, Konstitusiya Araşdırmalar Fondunun ekspert




2011-CI ILDƏ VERILMIŞ TÖVSIYYƏLƏRIN ICRA VƏZIYYƏTI

“Şəffaflıq Azərbaycan” Korrupsiya qarşı Mübarizə İB tərəfindən 2011-ci il 14 İyun tarixində “Bakıelektrikşəbəkə” ASC ilə birgə keçirilən dəyirmi masada əhalinin elektrik enerjisi ilə təminatı, xidmət haqqlarının toplanması, vətəndaşların müraciətlərinə baxılması, ümumilikdə sistemin daha da şəffafadırılması, vətəndaş cəmiyyəti ilə əməkdaşlığın artırılması ilə bağlı bir sıra tövsiyyələr təqdim edilmişdi. Sevindirci haldır ki, ötən dövr ərzində təklif edilən bir sıra tövsiyələr qəbul edilmiş, tövsiyələrin icrası ilə bağlı real addımlar atılmışdır.


Tövsiyyələrdən biri “Bakıelektrikşəbəkə” ASC-nin Müştəri Xidmətləri və Abonent Etirazları üzrə Komissiyasının fəaliyyət prinsipləri, səlahiyyətləri və vəzifələri barədə ictimaiyyətə ətraflı məlumat verilməsi, o cümlədən, www.bes.az saytında bu barədə təfsilatlı məlumat yerləşdirilməsində ibarət idi.
Ötən dövr ərzində Abonent Etirazları üzrə Komissiyalara daxil olan etirazlara baxılması qaydasına dair təlimat hazırlanaraq qurumun veb səhifəsində yerləşdirilmişdir.


KONKRET HÜQUQ POZUNTULARI

Mövcud vəziyyət

Analiz

Yeni tikilmiş binalarda (MTK) ümumi məqsədlər üçün istifadə olunan enerji sərfiyyatına görə borcun hesabatı hesablaşma sayğaclarına görə deyil, qeyri-qanuni kütləvi şəkildə transformator məntəqələrində quraşdırılmış“ balans” sayğaclarının qalıq göstəricilərinə əsasən aparılır. Bu zaman isə “Bakıelektrikşəbəkə” ASC üzrə verilmiş “Yeni tikilmiş binalarda (MTK) elektrik enerjisinin uçotunun dəqiq və itkisiz aparılması haqqında” 27.02.2008-ci il tarixli, S-08-0071 saylı sərəncama istinad olunur.


“Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları”nın 7.13-cü bəndinə görə isə hesablaşma elektrik sayğacları elektrik şəbəkələrinin balans mənsubiyyəti sərhədində quraşdırılmadığı hallarda, sərhəddən elektrik sayğacının quraşdırıldığı yerə qədər elektrik enerjisi itkiləri (texnoloji sərfiyyat) şəbəkənin göstərilən hissəsi balansında olan təşkilatın hesabına aid edilir. Elektrik enerjisinin itkiləri (texnoloji sərfiyyat) elektrik enerjisinin alqı-satqı müqaviləsində buraxılacaq elektrik enerjisi göstəricilərində nəzərə alınmalıdır.

Müvafiq Qaydaların 8.3-cü bəndində isə göstərilir ki, enerji təchizatı müəssisəsi ilə abonent arasında elektrik enerjisinə görə hesablaşmalar tərəflərin balans mənsubiyyəti sərhədində quraşdırılmış elektrik sayğacının göstərişinə (ölçü transformatorları vasitəsilə ölçü aparıldıqda onların əmsalları nəzərə alınmaqla) əsasən aparılır.

Göründüyü kimi qanunvericilik, elektrik enerjisinə görə hesablaşmaların tərəflərin balans mənsubiyyəti sərhədində quraşdırılmış elektrik sayğacının göstərişinə əsasən hesablanmalı olmasını müəyyən etmiş, elektrik sayğacları elektrik şəbəkələrinin balans mənsubiyyəti sərhədində quraşdırılmadığı hallarda sərhəddən elektrik sayğacının quraşdırıldığı yerə qədər elektrik enerjisi itkilərini (texnoloji sərfiyyat) şəbəkənin göstərilən hissəsi balansında olan təşkilatın hesabına aid etmiş, elektrik qurğularının texniki vəziyyətinə və onlara xidmətə görə cavabdehliyi isə elektrik şəbəkəsinin balans mənsubiyyəti sərhədi və tərəflərin istismar məsuliyyəti aktına əsasən həmin qurğuların balans daşıyıcısı olan təşkilatın üzərinə qoymuşdur.

“Yeni tikilmiş binalarda (MTK) elektrik enerjisinin uçotunun dəqiq və itkisiz aparılması haqqında” 27.02.2008-ci il tarixli, S-08-0071 saylı sərəncam “Bakıelektrikşəbəkə” ASC-nin İdarə heyətinin sədri tərəfindən qəbul edilməklə, tabeliyində olan qurumlara iş fəaliyyətinin yerinə yetirilməsi tapşırığı xarakterini daşıyır. Başqa sözlə, həmin sərəncam elektrik şəbəkəsinin balans mənsubiyyətinin müəyyən edilməsini təsdiq etmir.

“Bakıelektrikşəbəkə” ASC tərəfindən qeydiyyatda olan MTK və MMC-lərin sayı və onlar üçün hesablanan aylıq borclar barədə məlumatlar açıqlanmadığından dəqiq araşdırma aparmaq mümkün olmamışdır. Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin “Bakıelektrikşəbəkə” ASC-nin xidməti ərazisində yerləşən Bakı şəhəri və şəhərətrafı qəsəbələrdəki qeydiyyata alınmış MTK-ların sayı (629) barədə verdiyi rəsmi məlumata əsasən aparılan təqribi hesabatın nəticələri göstərir ki, sərəncamın icrası ilə əlaqədar istehlakçılara vurulan maddi zərərin miqdarı 10 milyon manatlarla ölçülür.


Tövsiyyə

Bakıelektrikşəbəkə” ASC üzrə 27.02.2008-ci il tarixli S-08-0071 saylı Sərəncamın 4-cü bəndi etibarsız hesab olunaraq ləğv edilsin.



Təchizatçı istehlakçını keyfiyyətli elektrik enerjisi ilə təmin etmir, məsələn:

  • magistral elektrik xəttlərində gərginlik sıçrayışları baş verir,

  • enerji təchizatı bir və ya bir neçə göstərici üzrə aşağı keyfiyyətlə verilir,

  • xidmətin keyfiyyətsizliyi nəticəsində istehlakçıların məişət elektrik cihazları sıradan çıxır və ya istismar müddəti qısalır.

“Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları”nın 10.7-ci maddəsinə görə, enerjitəchizatı müəssisəsi balans mənsubiyyəti sərhədində və şəbəkəsində elektrik enerjisinin keyfiyyət göstəricilərini qüvvədə olan standartların tələblərinə uyğun saxlamağa borcludur. “Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları”nın 10.11-ci bəndində qeyd olunur ki, enerjitəchizatı müəssisəsinin təqsirindən istehlakçıya aşağı keyfiyyətli (bir və ya eyni zamanda bir neçə göstərici üzrə) elektrik enerjisi buraxıldıqda, enerjitəchizatı müəssisəsi, buraxılmış aşağı keyfiyyətli elektrik enerjisinin dəyərinin 25 faizi məbləğində istehlakçıya ödəniş ödəyir. Əgər aşağı keyfiyyətli elektrik enerjisinin təsirindən istehlakçıya ziyan dəymişdirsə (elektrikqəbuledicilərin zədələnərək yararsız hala düşməsi, məhsulun zay olması və s.), enerjitəchizatı müəssisəsi Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinə uyğun olaraq istehlakçı qarşısında maddi məsuliyyət daşıyır. Lakin bu hal reallıqda həyata keçirilmir. Belə ki, həmin qaydaların 10.12-ci bəndində qeyd olunur ki, Elektrik enerjisinin keyfiyyətinin aşağı düşməsinə təqsirkar tərəf və aşağı keyfiyyətli elektrik enerjisi ilə (faizlə ölçmənin müddətinə) işləmə müddəti "Ümumi təyinatlı elektrik şəbəkələrində elektrik enerjisinin keyfiyyətinə nəzarət və təhlili üzrə metodik göstərişlər"ə uyğun olaraq, statistik və ya qeydedici cihazların ölçülərinin nəticələri ilə müəyyənləşdirilir. Ölçülərin nəticələri enerjitəchizatı müəssisəsinin, "Dövlət Enerjinəzarət" İdarəsinin, istehlakçının, yaxud dövlət elektroenergetika müəssisəsinin səlahiyyətli nümayəndələrinin tərtib etdiyi aktla rəsmiləşdirilir. Bu cür ölçü cihazları yalnız təchizatçı şirkətə məxsus olduğundan bununla bağlı təsdiq sənədlərinin alınması mümkün olmur.


Tövsiyyə

  1. Keyfiyyət göstəricilərinin müəyyən edilməsində müstəqil ekspertlərin rəyi əsas götürülsün.

  2. Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları”nın 10.12-ci bəndinə müvafiq dəyişiklik edilsin.




Bilavasitə istehlakçılarla təmasda olan nəzarətçi mühəndislərin öz vəzifə səlahiyyətlərindən sui istifadə etmə halları:

  • Yaşayış binalarının girişində, yaxud pilləkən meydançalarında quraşdırılmış mənzillər üzrə hesablaşma elektrik sayğaclarına müdaxilələrə görə təchizatçının vəzifəli şəxsləri tərəfindən məişət abonentlərinin günahlandırılması, hətta sayğaca həmin əməkdaşlar tərəfindən qərəzli müdaxilə və həqiqətə uyğun olmayan qusur aktların qərəzli tərtibatı

“Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları”nın 7.11-ci maddəsinə görə, yaşayış binalarının girişində, yaxud pilləkən meydançalarında quraşdırılmış mənzillər üzrə hesablaşma elektrik sayğaclarının, o cümlədən üzərindəki plombların qorunmasına və işçi vəziyyətdə saxlanılmasına görə enerjitəchizatı müəssisəsi cavabdehlik daşıyır.

Buna görə də mənzillər üzrə hesablaşma elektrik sayğacı yaşayış binasının girişində, yaxud pilləkən meydançasında quraşdırılmış məişət abonentləri həmin elektrik sayğaclarının qoşulma sxeminin dəyişdirilməsi, sayğacın baxış şüşəsinin sındırılması, plombunun qırılması, sayğacın diskinin süni şəkildə dayandırılması və elektrik enerjisindən istifadə göstərişini azaltmaq məqsədi ilə edilmiş digər pozuntulara görə heç bir məsuliyyət daşımırlar və “Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları”nın 8.32-ci bəndinə görə əlavə borc hesabatı aparıla bilməz. Buna baxmayaraq, bəzi nəzarətçilər bu cür sayğaclara edilmiş müdaxilələrdə heç bir məsuliyyət daşımayan məişət abonentlərini günahlandırır və əsassız olaraq müvafiq aktlar tərtib edirlər.



  • Qüsur aktlarının prosedur pozuntularla tərtib olunması

“Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları”nın 8.33-cü maddəsinə görə, məişət abonenti tərəfindən elektrik enerjisindən istifadədə pozuntuya yol verildiyi aşkar edildikdə, enerjitəchizatı müəssisəsinin nümayəndəsi onun və iki nəfər hal şahidinin iştirakı ilə akt tərtib edir və aktın bir nüsxəsini məişət abonentinə verir. Akt enerjitəchizatı müəssisəsinin nümayəndəsi, məişət abonenti və iki nəfər hal şahidi tərəfindən imzalanmalıdır. Məişət abonenti aktı imzalamaqdan imtina etdikdə bu barədə aktda müvafiq qeyd aparılır. Məişət abonenti izahatlar və aktın məzmunu barəsində öz mülahizələrini təqdim etmək, habelə aktı imzalamaqdan imtina etməsinin səbəblərini göstərmək hüququna malikdir, bu izahatlar və mülahizələr akta əlavə olunur.

Vəzifəli şəxslər tərəfindən “Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları”nın 8.33-cü maddəsinin tələbləri ciddi şəkildə pozulur, akt məişət abonentinə və hal şahidlərinə imzalatdırılmır, məişət abonentinin izahatı alınmır və s.



  • Sayğacların ekspertiza keçirilməsi lazım gəldiyi hallarda həmin ekspertizaların enerjitəchizat müəssisəsi tərəfindən qeyri-şəffaf şəraitdə keçirilməsi

“Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları”nın 7.6-cı bəndində qeyd olunur ki, Dövlət elektroenergetika müəssisəsinin, yaxud enerjitəchizatı müəssisəsinin təqsirindən hesablaşma elektrik sayğacları zədələndikdə və ya qoşulma sxemi pozulduqda təmir, əvəzetmə və dövlət yoxlanışı müvafiq olaraq pozuntuya yol vermiş tərəfin vəsaiti hesabına yerinə yetirilməlidir. Hesablaşma elektrik sayğacının zədələnməsinin laboratoriya şəraitində araşdınlması tələb olunduqda, enerjitəchizatı müəssisəsi tərəfindən istehlakçının, o cümlədən məişət abonentinin iştirakı ilə araşdırma aparılır və ikitərəfli aktla sənədləşdirilir. İstehlakçınmın, o cümlədən məişət abonentinin təqsirindən zədələnmiş və ya itmiş hesablaşma elektrik sayğacının əvəzinə enerjitəchizatı müəssisəsi ondan istismara yararlı yeni elektrik sayğacı və ya onun dəyərini tələb etmək hüququna malikdir. Sayğacların ekspertizası müstəqil şəkildə, enerjitəchizat müəssisəsinin hər hansı təsiri olmadığı şəraitdə keçirilmir.

  • İstehlakçılara abunə haqqında məlumat vərəqinin və əlavə hesablanmış borcun icra vərəqələrinin verilməməsi,

  • Istehlakçıların təqsiri olmadan onlar üçün itirilmiş enerjiyə görə əlavə borcların hesablanması.




www.bes.az saytında elektrik enerjisinə görə borc haqqında məlumat əldə etmək olar, lakin borcun hesabatı və həyata keçirilmiş ödənişlərlə bağlı məlumat (hesabdan çıxarış) almaq mümkün deyil. “İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında” qanunun 13-cü maddəsinin 1-ci hissəsində göstərilmişdir ki, satıcı (icraçı) istehlakçını maraqlandıran malın (işin, xidmətin) qiyməti, istehlak xassələri, əldə edilməsi şərtləri, təminat öhdəlikləri və iddiaların irəli sürülməsi, malın işlədilməsi, saxlanılması və təhlükəsiz istifadəsi üsulları və qaydaları barəsində istehlakçıya zəruri və düzgün məlumat verməlidir. Beləliklə, qanunun bu tələbi pozularaq təchizatçının istehlakçıya borcu və istehlakçının aparmış olduğu ödənişlər barədə dolğun məlumat verilmir. Yəni istehlakçıda özünün kredit tarixi barədə təfsilatı ilə məlumatı olmur. Belə vəziyyət əsas borcun əlavə ödənişlə əlaqədər sənədləşməsində şəffaflığın olmamasına səbəb olur.

  • Nəzarətçilər tərəfindən poçt şöbələrinə, və ya RETSİ-də yerləşən ödəniş məntəqələrinə məxsus qəbzlər təqdim edilməklə mənzillərdə enerji haqqlarının yığılması halları çoxalır.




  • Sayğaclar və şəbəkə dəyişdirilərkən (həyət evlərində) sayğacın çıxış nöqtələrinə birləşdirilən naqillərin 2 m-i pulsuz, qalan hissəsi istehlakçıların hesabına quraşdırılır (orta hesabla 20-25 metr).

Bakıelektrikşəbəkə ilə podratçı şirkət arasında imzalanan müqaviləyə əsasən Sayğaclar və şəbəkə dəyişdirilərkən sayğacın çıxış nöqtələrinə birləşdirilən naqillərin 2 m-i pulsuz çəkilməlidir. Lakin “Elektrik enerjisindən istifadə Qaydalar”ın 5.3.2-ci bəndinə görə, yaşayış binalarının, həmçinin məişət abonentlərinin mənzillərində balans mənsubiyyəti sərhədindəki birləşmələrin texniki vəziyyətinə görə məsuliyyət enerjitəchizatı müəssisəsinin üzərinə düşür və mənizllərin girişinədək çəkiliş pulsuz həyata keçirilməlidir. Amma bununla belə vətəndaşlardan bunun üçün pul alınır və buna görə heç bir qəbz verilmir.

TÖVSIYƏ

  1. Məhkəmə yolu ilə etibarsız hesab edilmiş qüsur aktlarının (sayqacdəyişmə protokollarının) tərtibatında günahkar əməkdaşlar uyqun fəaliyyətlə məşğul olmaq hüququndan məhrum edilərək işdən azad edilsin.

  2. Nəzarətçilər tərəfindən poçt şöbələrinə, və ya RETSİ-də yerləşən ödəniş məntəqələrinə məxsus qəbzlər təqdim edilməklə mənzillərdə enerji haqqlarının yığılması halları aşkarlandığı hallarda nəzarətçi və cavabdeh poçt şöbəsinin əməkdaşı müvafiq əmrlə işdən azad edilsin.

  3. Nəzarətçi-mühəndisin və aparıcı mühəndisin vəzifə öhdəliklərini tənzimləyən təlimatlara yuxarıda göstərilən tövsiyələrə müvafiq əlavə və düzəlişlər edilsin.

  4. İşlərin görülməsi barədə “Sifarişçi” (“Bakıelektrikşəbəkə” ASC) və “İcraçı” arasında bağlanan müqavilədə müvafiq düzəliş edilərək əhali qrupundan olan istehlakçılar üçün şəbəkənin dəyişdirilməsi pulsuz həyata keçirilsin.

  5. Bakıelektrikşəbəkə” ASC abunəçilərlə münasibətlərdə tezliklə Smart-card sisteminə keçməlidir.

  6. Bakıelektrikşəbəkə” ASC-nin əhali qrupuna aid istehlakçılara göstərilən xidmətlər sahəsində inhisarına son qoyulmalı, bu sahədə yeni enerjitəchizat müəssisələri (iki-üç) yaradılmalıdır ki, bu sahədə sağlam rəqabət olsun və bu da son nəticədə əhaliyə göstərilən xidmətin keyfiyyətinə müsbət təsir etsin.

  7. www.bes.az saytında abunə haqqında məlumatın, əlavə borcun açıqlanmasının (icra vərəqinin), sayğac ekspertizasının rəy protokolunun yerləşdirilməsi təmin edilsin.

  8. Bakıelektrikşəbəkə” ASC mütəmadi olaraq (ildə bir dəfə) audit olunmalı və auditin nəticələri KİV vasitəsilə ictimaiyyətə çatdırılmalı, dövlət qurumları, qeyri-hökümət təşkilatları və KİV nümayəndələrinin iştirakı ilə geniş şəkildə müzakirə olunmalıdır.




Mövcud vəziyyət

Analiz

İstehlakçılarla ümumilikdə dörd müqavilə forması tətbiq olunur. Bunlardan ikisi bizim araşdırdığımız sahəyə aid olduğundan diqqəti Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları”na 2 və 4 nömrəli əlavələrə yönəldirik. 2 nömrəli əlavə Enerjitəchizatı müəssisəsi ilə qeyri-istehsal müəssisəsi, ticarət, ictimai iaşə və digər növ xidmət müəssisəsi arasında münasibətləri tənzimləyir.

4 nömrəli əlavə isə Enerjitəjhizatı müəssisəsi ilə məişət abonenti (əhali) arasında münasibətlərə şamil olunur.

Müqavilənin heç bir bəndində enerjitəchizatı müəssisəsinin əhali qrupuna aid olunan abonent qarşısındakı məsuliyyəti barədə bəhs olunmur.






  • Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 02 fevral 2005-ci il tarixli, 18 saylı qərarı ilə təsdiq olunmuş “Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları”nın 1.3-cü bəndinə əsasən, enerji təchizatı müəssisəsi ilə abonent arasında elektrik enerjisinin alqı-satqı müqaviləsi bağlanmalıdır. Bu müqaviləyə elektrik şəbəkəsinin balans mənsubiyyəti sərhədi və tərəflərin istismar məsuliyyəti aktı əlavə edilir.

Həmin Qaydaların 5.1-ci bəndinə əsasən, enerji təchizatı müəssisəsilə abonent arasında elektrik qurğularının texniki vəziyyətinə və onlara xidmətə görə cavabdehlik sərhədi bu qurğuların balans mənsubiyyətilə müəyyənləşdirilir və elektrik enerjisinin alqı-satqı müqaviləsinə əlavə edilən elektrik şəbəkələrinin balans mənsubiyyəti sərhədi və tərəflərin istismar məsuliyyəti aktında qeyd olunur.

  • Qanunun 8-ci maddəsindən belə anlaşılır ki, istehsalçı istehlakçı ilə müqavilə bağlamağa borcludur. Hal-hazırda xidmət sahəsində yaşanan ən ciddi problemlərdən biri “Bakıelektrikşəbəkə” ASC kimi inhisarçı qurumların əhali qrupuna aid olunan istehlakçılarla müqavilə bağlamaqdan yayınmasıdır.




  • Qanunun 8-ci maddəsindən belə anlaşılır ki, istehsalçı öz istehsalat fəaliyyətini elə təşkil etməlidir ki, əhalinin ehtiyacları lazımi səviyyədə və fasiləsiz təmin edilsin. Son illər bu sahədə müsbət dəyişikliklərə nail olunsa da, bəzi ərazilərdə əhalisinin elektrik enerjisində ehtiyacları lazımi səviyyədə və fasiləsiz təmin edilmir, yəni burada da qanunun tələbinə təchizatcı tərəfindən əməl olunmur.



“İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında” Qanunun 8-ci maddəsində göstərilmişdir ki, istehsalçı və ya icraçı istehlakçı ilə işlərin icra edilməsi və xidmət göstərilməsi üçün qeyri-bərabər şərt təklif etmədən müqavilə bağlamağa borcludur. Bu halda o, öz istehsalat, yaxud digər təsərrüfat fəaliyyətini elə təşkil etməlidir ki, əhalinin ehtiyacları lazımi səviyyədə və fasiləsiz təmin edilsin.


“Bakıelektrikşəbəkə” ASC-nin mətbuat xidməti tərəfindən yayılan məlumatlara əsasən, qanunda tələb olunan şərtlər əsasına hər bir abonentlə müqavilə bağlanılır. Onun bir surəti abonentə verilir, digər surəti yerli şöbədə qalır.


“İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında” Qanunun 16-cı maddəsində göstərilmişdir ki, qanunvericilikdə nəzərdə tutulan hüquqlarla müqayisədə istehlakçının hüquqlarını məhdudlaşdıran müqavilə şərtləri etibarsız sayılır. İstehlakçının hüquqlarını məhdudlaşdıran müqavilə şərtlərinin tətbiqi nəticəsində istehlakçıya zərər dəyibsə, onlar təqsirkar şəxs tərəfindən tam həcmdə ödənilməlidir.







  • “Bakıelektrikşəbəkə” ASC əhali qrupuna aid olunan abonentlərlə müqavilə bağlanmır. Mövcud müqavilə forması isə təchizatçı arasında qarşılıqlı münasibətlərin tənzimlənməsi ilə əlaqədar heç bir yükə malik deyil. Buna görə də həmin müqavilə şərtləri istehlakçının hüquqlarını məhdudlaşdıran müqavilə şərtləri kimi qəbul edilməlidir. Belə olan halda Qanunun 16-cı maddəsinin tələbinə görə ümumiyyətlə, həmin müqavilə etibarsız sayıla bilər.




  • İstehlakçıların əhali qrupu ilə bağlanılan müqavilənin tərtibatından görünür ki, bu sənədə əsaslanaraq istehlakçıya zərər dəyibsə, onun tam həcmdə ödənilməsini təchizatçıdan məhkəmə qaydasında tələb etmək çətin olacaq.




Tövsiyə

  1. Konstitusiya Araşdırmalar Fondu, Korrupsiyaya qarşı Mübarizə üzrə QHT-lərin Məlumat və Əməkdaşlıq Şəbəkəsi tərəfindən “Enerjitəchizatı müəssisəsi ilə məişət abonenti (əhali) arasında elektrik enerjisinin alqı-satqısının birtipli müqaviləsi”nin layihəsi hazırlanmış və “Bakıelektrikşəbəkə” ASC-yə təqdim olunmuşdur. Həmin müqavilə layihəsi təchizatçı-istehlakçı münasibətlərində onların qarşılıqlı hüquq və vəzifələrini kifayət qədər əks etdirir. Tövsiyə olunur ki, həmin müqavilə layihəsi “Bakıelektrikşəbəkə” ASC tərəfindən dəstəklənərək “Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları”na əlavə olunması ilə əlaqədar Nazirlər Kabineti qarşısında vəsatət qaldırılsın. Bundan başqa, tövsiyə olunur ki, hər iki qrup istehlakçı ilə müqavilələrin bağlanması vəziyyəti araşdırılıb müqavilələr bağlanılsın və digər müvaviq tədbirlər görülsün.

  2. Sahibkarlıq faəliyyəti ilə məşğul olan qeyri-əhali qrupundan olan istehlakçılarla bağlanan müqavilələrdə hesabatın hesablaşma göstəricilərinə əsasən aparılması qeyd olunsun.




Fİzİkİ və hüquqİ şəxslərİn enerjİ qəbuledİcİlərİnİn (elektrİk qurğularının) “Bakıelektrİkşəbəkə” ASC-nİn və abonentlərİn elektrİk şəbəkələrİnə qoşulma Qaydaları

Mövcud vəziyyət

Analiz

Qaydalar sifarişçinin enerji qəbuledicilərinin elektrik şəbəkəsinə qoşulması üçün aşağıdakı prosedurları təyin edir:

  • sifarişçi tərəfindən məktubla (ərizə ilə) müraciət edilməsi və texniki şərtlərin hazırlanması;

  • texniki şərtlər əsasında layihənin hazırlanması;

  • layihənin “Bakıelektrikşəbəkə” ASC ilə razılaşdırılması;

  • texniki şərtlərin icrası və onun icrasının yoxlanılması;

  • “Bakıelektrikşəbəkə” ASC tərəfindən elektrik avadanlıqlarının sınaq olunması, rele mühafizəsinin yoxlanılması və sazlanması, sayğac komplektlərinin quraşdırılması;

  • Sifarişçi tərəfindən müvafiq sənədlərin hazırlanması, “Dövlət Enerjinəzarət” İdarəsindən və “Bakıelektrikşəbəkə” ASC-dən elektrik qurğusuna istismara buraxılma aktlarının alınması;

  • “Bakıelektrikşəbəkə” ASC tərəfindən sifarişçinin enerji qəbuledicilərinin elektrik şəbəkəsinə qoşulması və elektrik enerjisinin alqı-satqı müqaviləsinin bağlanması.




Göründüyü kimi, texniki şərtin alınması bir neçə mərhələdən ibarət, bir çox texniki sənədlərin tərtib olunmasını tələb edən mürəkkəb bir prosedurdur. Prosedurun mürəkkəb olması ona əməl edilməsini çətinləşdirir və bununla da sui-istifadə hallarına yol açır. Bu məsələ ilə əlaqədar qərarların qəbul edilməsi proseduru şəffaf deyil, texniki şərtin verilməsi ilə əlaqədar qəbul edilmiş qərarların tutarlı izahı verilmir, bəzi hallarda obyektin şəbəkəyə daha yaxın məsafədən qoşulması mümkün olduğu halda obyekt şəbəkəyə daha uzaq məsafədə yerləşən nöqtədən birləşdirilir. Bu da elektrik-quraşdırma işlərinin suni bahalaşdırılmasına gətirib çıxarır.

Tövsiyə

  1. Texniki şərtlərin verilməsinin prosedur qaydaları mümkün qədər sadələşdirilməlidir;

  2. Texniki şərtlərin verilməsi ilə əlaqədar qərarların qəbul edilməsi proseduru şəffaflaşdırılmalıdır;

  3. Texniki şərtlərin verilməsi sahəsində “Vahid pəncərə” prinsipinin tətbiq olunması zəruridir.

İstehlakçılar tərəfİndən yol verİlən pozuntular

Mövcud vəziyyət

Analiz

Müxtəlif hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən elektrik enerjisindən qanunsuz istifadə və talama halları:

  • sayğaclara müdaxilə,

  • nəzarət-ölçü cihazlarından kənar xəttlərdən istifadə etmək yolu ilə

Qanunla Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin mülkiyyət əleyhinə olan cinayətlər fəslinə yeni – “189-1 – Təbii qazın, elektrik və ya istilik enerjisinin talanması” maddəsi əlavə edilməklə cinayət qanunvericiliyimizdə bir sıra əməllər cinayət kimi təsbit edilmişdir.

Həmin cinayətlərin obyekti xüsusi icazə əsasında əhalinin və digər istehlakçıların təbii qaz, elektrik və ya istilik enerjisi ilə təchizatına təminat verən hüquqi şəxslərlə müxtəlif istehlakçılar arasında verilmiş təbii qaz, elektrik və ya istilik enerjisinə görə yaranan və qanunla qorunan mülkiyyət münasibətləridir.

CM-nin 189-1.3, 189-1.4-cü maddələri təbii qaz, elektrik və ya istilik enerjisi təchizatı müəssisələrinin vəzifəli şəxsi olmayan səlahiyyətli nümayəndəsinin CM-nin 189-1.1 və 189-1.2-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş əməllərin qarşısının almaması ilə bağlı cinayət əməllərini nəzərdə tutur. Qeyd edilən cinayətlərin subyekti və nəticələri eyni olsa da, həmin cinayət tərkibləri təqsirin formasına görə fərqlənir.

Belə ki, CM-nin 189-1.3-cü maddəsilə nəzərdə tutulmuş cinayət təbii qaz, elektrik və ya istilik enerjisi təchizatı müəssisələrinin vəzifəli şəxsi olmayan səlahiyyətli nümayəndəsinin işə vicdansız və ya laqeyd münasibəti nəticəsində, yəni ehtiyatsızlıqdan törədilir.

CM-nin 189-1.3-cü maddəsilə nəzərdə tutulmuş cinayət isə qeyd edilən şəxslər tərəfindən xidməti mövqeyindən sui-istifadə etməklə tamah və ya sair şəxsi marağı üzündən, yəni qəsdən törədilir. Bu zaman təqsirkar qulluq səlahiyyətlərindən qulluq mövqeyinə zidd olaraq istifadə etdiyini dərk edir, bunun enerji təchizatı müəssisəsinin mənafelərinə mühüm zərər vurma ilə ifadə olunan nəticələrini (enerji resurslarının talanmasını) qabaqcadan görür, bu nəticələrin baş verməsini arzu edir. Bu cinayətin tərkibinin daha bir zəruri elementi həmin cinayətin motividir. Şərh edilən maddədə bu tamah və ya sair şəxsi maraq kimi müəyyən edilmişdir.

Qeyd edilən müəssisələrin vəzifəli şəxsləri törətdikləri eyni əməllərə görə Azərbaycan Respublikası CM-nin 33-cü fəslində nəzərdə tutulmuş müvafiq maddələrlə məsuliyyət daşıyırlar.

19 dekabr 2006-cı il tarixli Qanunla Azərbaycan Respublikası CM-nin 189-1-ci maddəsilə nəzərdə tutulmuş cinayətlərin istintaq aidiyyəti prokurorluq orqanlarına aid edilmişdir.

Bu tip neqativ halların aşkar olunması məqsədilə “Bakıelektrikşəbəkə” ASC tərəfindən xüsusi balans sayğacları quraşdırılır ki, təchizatçı onların göstəricilərini bir neçə anonentin sayğaclarının toplam göstəriciləri ilə müqayisə etdikdə aradakı fərqi və, beləliklə də, elektrik enerjisindən qanunsuz istifadə və talama hallarını üzə çıxarmağa müvəffəq olur.



TÖVSIYƏ

Müxtəlif hüquqi və fiziki şəxslər, o cümlədən təchizatçı qurumun əməkdaşları tərəfindən elektrik enerjisindən qanunsuz istifadə və talama hallarına qarşı mübarizə sərtləşdirilsin. Nəzarətçi-mühəndisin, aparıcı mühəndisin və sahə rəisinin vəzifə öhdəliklərini tənzimləyən təlimatlara müvafiq əlavə və düzəlişlər edilsin.

QABAQLAYICI TƏDBİRLƏR

Mövcud vəziyyət

Analiz

Günahkar vəzifəli şəxslərin intizam məsuliyyətinə cəlb olunmaması


Razılaşma yolu ilə və hətta məhkəmə qaydasında silinmiş borcların əsassız hesablanmasında günahkar olan vəzifəli şəxslərə qarşı qanunamüvafiq sanksiyalar tətbiq olunmur.

“Bakıelektrikşəbəkə” ASC-də Müştəri Xidmətləri fəaliyyət göstərir. Müştəri Xidmətlərindən həftənin 7 günü saat 8.30-20.00 arasında fasiləsiz xidmət almaq, elektron şəkildə xidmət göstərəcək MXM-də suallara dərhal cavab tapmaq, hesab və bildiriş problemlərini həll etmək, arayış sənədini dərhal əldə etmək, elektrik enerjisi borcunu ödəmək mümkündür.

Lakin “Bakıelektrikşəbəkə” ASC-də neqativ hallardan, konkret vəzifəli şəxslərin qeyri-qanuni hərəkətlərindən şikayət ediləcək “Qaynar xətt” fəaliyyət göstərmir.

TÖVSIYƏ

QHT, vətəndaş cəmiyyəti üzvlərinin Abonent Etirazları üzrə Komissiyanın fəaliyyətində tam səlahiyyətli şəkildə iştirakı təmin olusun.
Radionun FM dalğalarında kommunal xidmətləri (o cümlədən, elektrik enerjisi təchizatı) sahəsində mövcud olan vəziyyətlə əlaqədar əhali arasında ekspress rəy sorğuları keçirəcək, əhalinin üzləşdiyi kommunal problemlərdən bəhs edəcək verilişin açılması məqsədəmüvafiq hesab olunur.
Bakıelektrikşəbəkə” ASC-nin nəzdində “Qaynar xətt” xidmətinin yaradılması, ora daxil olmuş şikayətlərin sayı, xarakteri, görülmüş tədbirlər, o cümlədən günahkar vəzifəli şəxslərin intizam məsuliyyətinə cəlb olunması, hansı inzibati tənbeh tədbirlərinə məruz qalması haqqında ictimaiyyətin məlumatlandırılması məqsədəmüvafiqdir.

Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları”na 2 nömrəli əlavə


Enerjitəchizatı müəssisəsi ilə qeyri-istehsal müəssisəsi, ticarət, ictimai iaşə və digər növ xidmət müəssisəsi (bundan sonra – abonent) arasında elektrik enerjisinin alqı-satqısının birtipli

M Ü Q A V I L Ə S I
Biz aşağıda imza edənlər enerjitəchizatı müəssisəsi adından (vəzifəsi) şəxsində və (soyadı, adı, atasının adı) abonent adından şəxsində tərəflər (vəzifəsi, soyadı, adı, atasının adı) arasında elektrik enerjisinin alqı-satqı müqaviləsi bağlanılır.
Müqavilənin şərtləri
1. Tərəflər elektrik enerjisinin alqı-satqısı və istehlakı ilə əlaqədar qarşılıqlı münasibətlərdə “Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları”nı rəhbər tuturlar.

2. Abonentə illik buraxılacaq elektrik enerjisinin təxmini miqdarı ( ) kVts və dəyəri ( ) manat subabonentlər daxil olmaqla abonentə illik buraxılacaq elektrik enerjisinin təxmini miqdarı ( ) kVts və dəyəri ( ) manat (subabonentlər haqqında məlumatlar bu müqaviləyə əlavə edilir).

3. Istifadəsinə icazə verilmiş (qoşulmuş) transformatorların gücü ( ) kVA.

4. ( ) kV gərginlikli tərəfdə qoşulmuş elektrik qəbuledicilərin gücü ( ) kVt.

5. Abonentin elektrik qurğularının etibarlılıq kateqoriyası ( ).

6. Enerjitəchizatı müəssisəsi ilə abonent arasında elektrik şəbəkəsinin balans mənsubiyyəti sərhədi və tərəflərin istismar məsuliyyəti bu müqaviləyə əlavə olunmuş aktla müəyyən edilir.

7. Enerjitəchizatı müəssisəsi bu müqavilə ilə müəyyənləşdirilmiş elektrik enerjisinin göstəricilərinə uyğun olaraq abonenti elektrik enerjisi ilə təchiz edir.

8. Hesablaşma elektrik sayğacları: ( ) kV gərginlik tərəfində (elektrik qurğusunun adı, sayğac quraşdırıldığı yuvanın nömrəsi).

9. Elektrik enerjisinə görə hesablaşmalar yalnız tərəflərin elektrik şəbəkələrinin balans mənsubiyyəti sərhədində quraşdırılmış hesablaşma elektrik sayğaclarının göstərişinə əsasən aparılır (ölçü transformatorları vasitəsilə ölçü aparıldıqda onların əmsalı nəzərə alınmaqla).

Abonentin baş transformatoru enerjitəchizatı müəssisəsinin elektrik veriliş xəttinə (EVX) bilavasitə qoşulduqda və hesablaşma elektrik sayğacı baş transformatordan sonra orta (alçaq) gərginlik tərəfində quraşdırıldıqda, abonentlə hesablaşmalarda hər 1 kVt saat elektrik enerjisinə görə ödəniş müvafiq olaraq, ikidolaqlı transformatorlar üçün 1,03 və üçdolaqlı transformatorlar üçün 1,05 yüksəldici əmsala vurulmalıdır, bu halda balans mənsubiyyəti sərhədindən hesablaşma elektrik sayğacı quraşdırılmış yerə qədər elektrik enerjisi itkisi (texnoloji sərfiyyat) hesabat yolu ilə ( ) kVts (hesablaşma dövrü üçün) müəyyən edilir, həmin elektrik enerjisi itkisinə görə abonentdən əlavə ödəniş tutulmur və o abonentə buraxılmış elektrik enerjisi ilə cəmlənir.

Hesablaşma elektrik sayğacları tərəflərin elektrik şəbəkələrinin balans mənsubiyyəti sərhədində quraşdırılmadıqda, hesablaşma elektrik sayğacı quraşdırıldığı yerdən şəbəkənin balans mənsubiyyəti sərhədinə qədər elektrik enerjisi itkisi (texnoloji sərfiyyat) hesabat yolu ilə ( ) kVts (hesablaşma dövrü üçün) müəyyən edilir və həmin elektrik enerjisi itkisi hesablaşma elektrik sayğacının göstərişinə əlavə edilir (yaxud çıxılır).

10. Elektrik enerjisinə görə hesablaşmalar ( ) istehlakçı qrupu üçün müəyyən edilmiş 1 kVts aktiv elektrik enerjisi ( ) manat + (ƏDV) = ( ) manat tarif üzrə aparılır. Tarif qiymətləri tənzimləndikdə bu müqavilədə müvafiq dəyişikliklər edilir.

11. Elektrik enerjisinə görə hesablaşma dövrü 1 ay qəbul olunur.

Enerjitəchizatı müəssisəsi hesablaşma dövründə abonentə buraxılmış elektrik enerjisinə görə ödəniş sənədini növbəti hesabat dövrünün (ayının) _____ dək abonentə təqdim edir, sonrakı bir ay müddətində hesablaşma dövründəki elektrik enerjisinin haqqı abonent tərəfindən ödənilir.



12. Tərəflər arasında elektrik enerjisinə görə hesablaşma aparılması üçün nəzərdə tutulmuş hesablaşma elektrik sayğaclarının alınması, quraşdırılması, istismara qəbul edilməsi, standartların müəyyən etdiyi müddətlərdə plan üzrə dəyişdirilməsi və istismarı “Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları”nın 7.6-cı bəndinə uyğun həyata keçirilir.

Hesablaşma elektrik sayğaclarının qorunmasına və işçi vəziyyətdə saxlanılmasına görə cavabdehlik onların quraşdırıldığı elektrik qurğusunun mülkiyyətçisinin ( ) üzərinə düşür.



13. Enerjitəchizatı müəssisəsinin elektrik şəbəkələrində təmir işlərinin aparılması ilə əlaqədar ehtiyat qida mənbəyi olmayan abonentin şəbəkədən açılması sayı və müddətləri (say və müddəti).

14. “Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları”nın 4.1-ci bəndinə və müvafiq təlimata uyğun olaraq tərəflərin birgə hazırladığı enerjisistemdə güc, elektrik enerjisi çatışmazlığı ilə əlaqədar məhdudiyyət və birbaşa açılma qrafiklərinə əməl olunması abonent tərəfindən təmin olunur.

Qəzaların qarşısının alınması və ya ləğv edilməsi üçün enerjitəchizatı müəssisəsi istehlakçının (açılması insan həyatı üçün təhlükə yaradan, partlayışa, yanğına, məhsulun kütləvi zay olmasına, mürəkkəb texnoloji proseslərin pozulmasına və s. səbəb ola bilən elektrik qurğuları istisna olmaqla) elektrik qurğularını elektrik şəbəkəsindən açmaq hüququna malikdir.



15. Abonent tutduğu ərazidən, binadan köçdükdə, öz fəaliyyətini dayandırdıqda və ya ləğv edildikdə, o on gün əvvəl enerjitəchizatı müəssisəsinə elektrik enerjisinin alqı-satqı müqaviləsinin ləğv olunması barədə müraciət etməli və sonuncu günə qədər istifadə etdiyi elektrik enerjisinin haqqını ödəməlidir.

16. Abonent elektrik enerjisinin alqı-satqı müqaviləsindəki enerji göstəricilərini artırmaq və ya azaltmaq istədikdə, o bu barədə enerjitəchizatı müəssisəsinə bir ay əvvəl müraciət etməlidir. Enerjitəchizatı müəssisəsi abonentin müraciətinə on gün ərzində baxır və razılıq verdikdə elektrik enerjisinin alqı-satqı müqaviləsində uyğun dəyişikliklər edilir.

17. “Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları”nın 9.12-ci bəndindəki hallara görə “Dövlət Enerjinəzarət” Idarəsinin tələbinə əsasən və ya 9.13-cü bəndindəki hallara görə enerjitəchizatı müəssisəsi əvvəlcədən xəbərdar etməklə abonentə elektrik enerjisi verilişini tam və ya qismən dayandıra bilər.

18. Enerjitəchizatı müəssisəsinin abonent qarşısındakı məsuliyyəti “Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları”nın 10-cu fəslinə uyğun müəyyən edilir.

19. Tərəflər arasında elektrik enerjisindən istifadədə mübahisəli məsələlər yarandıqda, enerjitəchizatı müəssisəsi və ya abonent məhkəməyə müraciət edə bilər.

20. Tərəflərin hüquqi ünvanları və onların hesablaşma hesabları:

Enerjitəchizatı müəssisəsi (adı, ünvanı)

Bank rekvizitləri: H/h №

VÖEN:

Kod:


VÖEN:

M/h №


Abonent (adı, ünvanı)

Bank rekvizitləri: H/h №

VÖEN:

Kod:


VÖEN:

M/h №


21. Tərəflər öz rekvizitlərinin dəyişdirilməsi barədə vaxtında rəsmi yazılı məlumat verirlər.

22. Bu müqavilə iki nüsxədə tərtib olunmuşdur. Onlardan biri enerjitəchizatı müəssisəsinə, digəri isə abonentə verilir.
Enerjitəhjizatı müəssisəsi (imza)

Abonent (imza)


Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları”na 4 nömrəli əlavə
Enerjitəjhizatı müəssisəsi ilə məişət abonenti (əhali) arasında elektrik enerjisinin alqı-satqısının birtipli

M Ü Q A V I L Ə S I
Biz aşağıda imza edənlər enerjitəchizatı müəssisəsi adından (vəzifəsi, soyadı, adı, atasının adı) şəxsində və (ünvanı, soyadı, adı, atasının adı) məişət abonenti tərəflər arasında elektrik enerjisinin alqı-satqı müqaviləsi bağlayırıq.
Müqavilənin şərtləri
1. Tərəflər elektrik enerjisinin alqı-satqısı və istehlakı ilə əlaqədar qarşılıqlı münasibətlərdə “Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları”nı rəhbər tuturlar.

2. Hesablaşma elektrik sayğacı: (elektrik sayğacının quraşdırıldığı yer)

3. Məişət abonenti ilə elektrik enerjisinə görə hesablaşma quraşdırıldığı yerdən asılı olmayaraq hesablaşma yalnız elektrik sayğacının göstərişinə əsasən aparılır. Məişət abonenti ilə elektrik enerjisinə görə hesablaşmada elektrik enerjisi itkiləri (texnoloji sərfiyyat) nəzərə alınmır və ona görə ödəniş tutulmur.

4. Elektrik enerjisinə görə hesablaşmalar məişət abonenti istehlakçı qrupu üçün təyin edilmiş 1 kVts aktiv elektrik enerjisi ( ) manat tarif üzrə aparılır. Tarif qiymətləri tənzimləndikdə bu nəzərə alınır.

5. Elektrik enerjisinə görə hesablaşma dövrü 1 ay qəbul olunur.

6. Enerjitəchizatı müəssisəsinin səlahiyyətli nümayəndələri məişət abonentinin hesablaşma elektrik sayğacına baxış keçirmək üçün sayğac quraşdırılmış yerə maneəsiz buraxılmalıdırlar. Enerjitəchizatı müəssisəsinin səlahiyyətli nümayəndələri məişət abonentinin tələbi ilə xidməti vəsiqəni təqdim etməyə borcludurlar.

7. Tərəflər arasında elektrik enerjisindən istifadədə mübahisəli məsələlər yarandıqda, enerjitəchizatı müəssisəsi və ya məişət abonenti bilavasitə məhkəməyə müraciət edə bilər.

8. Bu müqavilə iki nüsxədə tərtib olunmuşdur. Onlardan biri enerjitəchizatı müəssisəsinə, digəri isə məişət abonentinə verilir.
Enerjitəjhizatı müəssisəsi (imza)

Məişət abonenti (imza)


www.istehlakci.az saytından
layihə

Enerjitəchizatı müəssisəsi ilə məişət abonenti (əhali) arasında elektrik enerjisinin alqı-satqısının birtipli

M Ü Q A V İ L Ə S İ
Biz aşağıda imza edənlər, “Təchizatçı” adlanacaq ( ) enerji təchizatı müəssisəsi adından (vəzifəsi, adı, soyadı, atasının adı) şəxsində və “İstehlakçı” adlanacaq (ünvanı, adı, soyadı, atasının adı) məişət abonenti tərəflər arasında elektrik enerjisinə dair alqı-satqı müqaviləsi bağlayırıq.
1. Müqavilənin məzmunu.
Bu müqavilə “Təchizatçı” və “İstehlakçı” arasında elektrik enerjisinin alqı-satqısına, onun istifadə və istismarına dair öhdəlik və şərtləri “İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında”, “Enerji resurslarından istifadə haqqında”, “Elektroenergetika haqqında”, “Energetika haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarına, Mülki Məcəllənin müvafiq maddələrinə və digər qanunvericilik aktlarına əsasən tənzimləyir.
2. Tərəflərin hüquq və vəzifələri.
2.1. “Təchizatçı”:

2.1.1. “İstehlakçı”nı fasiləsiz, təhlükəsiz və keyfiyyətli elektrik enerjisi və ödənişsiz elektrik sayğacı ilə təmin edir, sayğac balans mənsubiyyətinin sərhəd nöqtəsində quraşdırır, standartların müəyyən etdiyi müddətlərdə plan üzrə ödənişsiz dəyişdirir.

2.1.2. “İstehlakçı”nı elektrik enerjisindən istifadə qaydaları ilə ildə bir dəfə təlimatlandırır, elektrik enerjisindən istifadənin təhlükəsizliyini yoxlayır.

2.1.3. “İstehlakçı”nın enerji dəyərini ödəməsi üçün sayğac göstəricisi, enerji istehlakı miqdarı və son ödənişin tarixi, məbləği göstərilməklə ona hər ay bildiriş təqdim edir.

2.1.4. Balans mənsubiyyəti sərhədi daxilində (mənzilin girişindəki qidalandırıcı kabelin uclarına qədər) gərginliyi 1000 V-ta qədər olan elektrik qurğularının və naqillərin istismara yararlılığını təmin edir.

2.1.5. “İstehlakçı”nın mənzilindən (evindən) kənarda quraşdırılmış (binanın girişində, pilləkən meydançasında və s.) elektrik sayğacının, o cümlədən üzərindəki plombların qorunmasına və işçi vəziyyətdə saxlanmasına görə cavabdehlik daşıyır, elektrik sayğacına ümumi baxış keçirilməsi üçün ona şərait yaradır.

2.1.6. “İstehlakçı”ya yalnız istifadə olunmuş elektrik enerjisinə görə borc bildirişi təqdim edir.

2.1.7. “İstehlakçı”ya verilmiş elektrik enerjisinin sayğacla müəyyənləşən hesabı təqdim edildikdən (göndərildikdən) sonra bir ay müddətində tam məbləğdə ödənilmədikdə (ödəniş sənədində yanlışlıq olmadığı halda) enerji təchizatı dayandırılır, məbləğ ödənildikdən sonra təchizat dərhal bərpa edilir.

2.1.8. “Təchizatçı”nın səlahiyyətli nümayəndələri mənzilə baxış keçirdikdə xidməti vəsiqələrini göstərərək özlərini təqdim edirlər.
2.2. “İstehlakçı”:

2.2.1. Müvafiq qaydalara əsasən məişət elektrik cihazları vasitəsilə elektrik enerjisindən istifadə edir.

2.2.2. Elektrik enerjisinə görə hesablaşma dövrü bir ay qəbul olunur. Özünəxidmət üsulu tətbiq edildikdə, hesablaşma kitabçasında müəyyən olunmuş gündən, yaxud “Təchizatçı” tərəfindən elektrik enerjisi sərfinə görə ödəniş sənədi təqdim edildiyi gündən sonra bir ay müddətində poçt və ya bank şöbələri vasitəsilə kod № _________________ saylı hesaba elektrik enerjisinin haqqını ödəyir.

2.2.3. “Təchizatçı”nın nümayəndələrini elektrik sayğacına baxış keçirmək üçün (sayğac mənzil daxilində quraşdırıldığı halda) mənzilə maneəsiz buraxır. Sayğacın normal işinə müdaxilə ehtimalı olduğu halda “Təchizatçı” tərəfindən müvafiq sənədləşmə aparılaraq sayğac yenisi ilə əvəzlənir, laboratoriya şəraitində “İstehlakçı”nın iştirakı ilə ekspertizadan keçilməsi tarixinə qədər saxlanılması üçün ona təhvil verilir.

2.2.4. Xüsusi mülkiyyətində olan mənzilin (evin) elektrik xətlərinin və elektrik avadanlıqlarının texniki vəziyyətinə və düzgün istismarına görə cavabdehlik daşıyır, aşkarlanmış nöqsanlar barədə “Təchizatçı”ya məlumat verir.

2.2.5. Mənzildə (evdə) quraşdırılmış elektrik sayğacının, o cümlədən üzərindəki plombların qorunmasına görə cavabdehlik daşıyır.

2.2.6. Ödəmə sənədində səhv və ya sayğac göstəricisində anlaşılmazlıq olduqda“Təchizatçı”ya yazılı məlumat verir.

2.2.7. Mənzildən (evdən) köçdükdə, 10 gün əvvəl “Təchizatçı”ya müqavilənin ləğv olunması barədə rəsmi məlumat verir, borc olmaması barədə arayış alır.

2.2.8. Qidalandırıcı elektrik xətlərinin açılması, elektrik qurğularının və avadanlığın zədələnməsilə əlaqədar baş vermiş qəzalar, yanğınlar, həmçinin insan xəsarətləri barədə “Dövlət Enerjinəzarət” İdarəsinə yazılı məlumat verir.
3. Hesablaşma və ödəniş qaydaları
3.1. İstifadə olunan elektrik enerjisinin miqdarı giriş xəttində quraşdırılmış ______________ markalı ________________ saylı sayğacın göstəricisinə əsasən müəyyən edilir. Hesablaşma elektrik sayğacının quraşdırıldığı yer _____________.

3.2. Elektrik enerjisinə görə hesablaşmada elektrik enerjisi itkiləri nəzərə alınmır və ona görə ödəniş tutulmur.

3.3. Elektrik enerjisinə görə hesablaşmalar məişət abonenti istehlakçı qrupu üçün təyin edilmiş 1 kvt-s aktiv elektrik enerjisinə görə ___________tarif üzrə aparılır. Tarif qiymətləri tənzimləndikdə bu nəzərə alınır.

3.4. “İstehlakçı”nın təqsiri olmadan uçot müvəqqəti pozulduqda, hesabat “Təchizatçı” və “İstehlakçı”nın razılığına əsasən uçot pozulana qədər və ya uçot bərpa edildikdən sonrakı dövrün sayğac göstəricilərinə görə orta gündəlik sərfinə uyğun aparılır. Belə hesablaşma dövrü 1 aydan artıq olmamalıdır və sayğacın normal işi “Təchizatçı” tərəfindən bərpa olunmalıdır.

3.5. “Təchizatçı”nın təqsirindən “İstehlakçı”ya aşağı keyfiyyətli (bir və ya bir neçə göstərici üzrə) elektrik enerjisi buraxıldıqda, enerjitəchizatı müəssisəsi, buraxılmış aşağı keyfiyyətli elektrik enerjisi dəyərinin 25%-i məbləğində “İstehlakçı”ya ödəniş ödəyir. Əgər bu səbəbdən “İstehlakçı”ya ziyan dəymişdirsə (elektrikqəbuledicilərin zədələnərək yararsız hala düşməsi, məhsulun zay olması və s.) “Təchizatçı” Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinə uyğun olaraq “İstehlakçı” qarşısında maddi məsuliyyət daşıyır.

Qeyd: “Təchizatçı” dəymiş ziyan haqqında “İstehlakçı”dan daxil olmuş müraciətə 10 gündən gec olmayaraq baxır və qanunvericiliyə uyğun olaraq “İstehlakçı”ya ödəniş ödəyir.


4. Xüsusi müddəalar.
4.1. “Təchizatçı” balans mənsubiyyəti sərhədində elektrik enerjisinin keyfiyyət göstəricilərini qüvvədə olan standartların tələblərinə uyğun saxlamağa borcludur.

4.2. “Təchizatçı” və “İstehlakçı” balans mənsubiyyəti sərhədində elektrik enerjisinin keyfiyyətinə daimi, vaxtaşırı (ildə 2-4 dəfə) və ya epizodik nəzarət etməyə borcludurlar.

Qeyd: Elektrik enerjisinin keyfiyyət göstəricilərilə əlaqədar mübahisələrin həllində müstəqil ekspertizanın və ya ikitərəfli ekspertizanın rəyi əsas götürülür.

4.3. “Təchizatçı”nın icazəsi olmadan qidalandırıcı elektrik xətlərinin, ölçü cihazlarının dəyişdirilməsi və yerdəyişməsi yolverilməzdir.

4.4. Xüsusi hallar (baş verə biləcək qəzanın qarşısının alınması, qəzaların nəticələrinin ləğv olunması, təbii fəlakət və s.) istisna olmaqla, “Təchizatçı” və “İstehlakçı” arasında razılaşma yolu ilə həll olunmayan mübahisələr yarandıqda, hər iki tərəf məhkəməyə müraciət edə bilər. Bu zaman məhkəmə qərarı olmadan “İstehlakçı”nın elektrik enerjisilə təchizatının dayandırılması yolverilməzdir. Borcun hesabatı və ödənişlə əlaqədar sənədlər “İstehlakçı”nın ilkin şifahi tələbi ilə təqdim edilir.

4.5. “Təchizatçı” istənilən səbəbdən təchizatda yaranan fasilələr barədə xəbərdarlıq edir (səbəbi və müddəti göstərilməklə).

4.6. “İstehlakçı” tərəfindən elektrik enerjisindən istifadədə pozuntuya yol verildiyi aşkar edildikdə, “Təchizatçı”nın nümayəndəsi onun və iki nəfər hal şahidinin iştirakı ilə akt tərtib edir və aktın bir nüsxəsini “İstehlakçı”ya təqdim edir. “İstehlakçı”nın izahatları və mülahizələri akta əlavə olunur. Pozuntu aşkarlanmadıqda da akt tərtib edir və bir nüsxəsini “İstehlakçı”ya təqdim edir.

4.7. Yerli şərait nəzərə alınmaqla hər iki tərəf arasında razılaşdırılmış əlavə şərt (“İstehlakçı”tərəfindən doldurulur)_____________________________________________________


5. Müqavilənin müddəti.
5.1. Müqavilə imzalandığı andan qüvvəyə minir və növbəti 2 il ərzində etibarlıdır.

5.2. Tərəflərdən biri müqavilənin ləğv edilməsi barədə yazılı təşəbbüs göstərməzsə, müqavilənin müddəti növbəti 2 il üçün artırılmış hesab edilir.

5.3. Bu müqavilə 2 nüsxədə tərtib olunur və tərəflərin hər birində saxlanılır.
TƏRƏFLƏR

 

                        “Təchizatçı”                                                            “İstehlakçı”



 

________________________RETSİ                                  __________________________

 

Ünvan:_______________________                                   __________________________



 

_____________________________                       Ünvan:__________________________

 

Rekvizitlər:___________________                         _______________________________



 

_____________________________                       Ş/V: seriya____№___________

 

Vəzifə, soyad:_________________                        Verilmə tarixi:______________



 

_____________________________                       İmza:_____________________

 

İmza (möhür):_________________                         Əlaqə telefonları:____________



 

Əlaqə telefonları:_______________                       __________________________






Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə