Azԥrbaycan VII-IX ԥsrlԥRDԤ



Yüklə 2,31 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə1/156
tarix01.08.2018
ölçüsü2,31 Mb.
#60574
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   156


1

Azԥrbaycan dili vԥ tarixi

Z ø Y A

B Ü N Y A D O V



AZԤRBAYCAN VII-IX ԤSRLԤRDԤ

ùԤRQ – QԤRB

BAKI 2007



2

Bu kitab "Ziya Bünyadov. AzΩrbaycan VII-IX ΩsrlΩrdΩ"

(Bak , AzΩrnΩúr, 1989) nΩúri Ωsas nda tΩkrar nΩúrΩ haz rlanm úd r

Rus dilindԥn tԥrcümԥ edԥnlԥr:



Cabbar Cabbarov

Hԥsԥn Ԥlizadԥ

ISBN 978-9952-34-085-3

947.54/04-dc22

Azԥrbaycan tarixi - VII-IX ԥsrlԥr



Ziya Bünyadov. Azԥrbaycan VII-IX ԥsrlԥrdԥ

Bak , "ùԥrq-Qԥrb", 2007, 424 sԥh.

Kitabda Azԥrbaycan n ԥrԥblԥr tԥrԥfindԥn istila edilmԥsi dövrü ilk dԥfԥ

tԥdqiq olunur. Onun siyasi vԥ sosial-iqtisadi vԥziyyԥti, yerli hakimiyyԥtin

Ԥrԥb  xilafԥtinԥ münasibԥti, istilaç lara qarú  xalq n azadl q mübarizԥsi

nԥzԥrdԥn  keçirilir. ønzibati bölgü, vergi sistemi, kԥnd tԥsԥrrüfat n n inkiúaf

vԥ s. haqq nda mԥlumat verilir. Zülmkarlarla mübarizԥ aparm ú Babԥk vԥ

onun silahdaúlar   haqq nda ԥrԥb mԥnbԥlԥrindԥn götürülmüú materiallar

böyük maraq do÷urur

.

© "ùԥrq-Qԥrb", 2007




3

GøRøù

Son illԥr tarix elmi Zaqafqaziya xalqlar  tarixinin

öyrԥnilmԥsindԥ ԥhԥmiyyԥtli müvԥffԥqiyyԥtlԥr ԥldԥ etmiúdir. Yaz l

mԥnbԥlԥri nԥúr etmԥklԥ yanaú , Zaqafqaziya respublikalar nda

arxeoloji vԥ etnoqraf k tԥdqiqatlar apar l r, bu tԥdqiqat mԥnbԥlԥri

ԥsas nda Gürcüstan, Azԥrbaycan vԥ Ermԥnistan tarixinԥ aid ümumi

ԥsԥrlԥr, habelԥ Zaqafqaziyada yaúayan xalqlar tarixinin ayr -ayr

mԥsԥlԥlԥrinԥ dair bir s ra monoqraf ya vԥ xüsusi ԥsԥrlԥr

yarad lm úd r. Buna baxmayaraq, Zaqafqaziyanm ayr -ayr

rayonlar n n vԥ hԥtta bir s ra dövrlԥrin tarixi hԥlԥ dԥ iúlԥnib

haz rlanmam úd r. Bu, hԥr úeydԥn ԥvvԥl, tarixi-co÷raf  mԥfhum kimi

götürülԥn Azԥrbaycan ԥrazisini tԥúkil edԥn vilayԥtlԥrin tarixinԥ

aiddir.

Azԥrbaycan tarixinin XIII ԥsrdԥn baúlayan dövrü nisbԥtԥn



öyrԥnildiyi halda, VII-IX ԥsrlԥr dövrü ԥsla öyrԥnilmԥmiúdir. Bu

monoqraf ya, yaz l  mԥnbԥlԥr vԥ arxeoloji (xüsusilԥ numizmatik)

materiallar imkan verdiyi dԥrԥcԥdԥ, VII-IX ԥsrlԥr dövründԥki

Azԥrbaycan tarixini iú qland rmaq üçün bir tԥúԥbbüsdür. Lakin bu

monoqraf ya Azԥrbaycan n hԥmin dövrdԥki sosial-iqtisadi vԥ siyasi

tarixinin bütün cԥhԥtlԥrini iú qland r b haz rlamaq vԥzifԥsini öz

qarú s na qoymur: bu tarixin ԥsas aspektlԥri tԥdqiq edilmiúdir;

mԥdԥniyyԥt vԥ din mԥsԥlԥlԥri yaln z Azԥrbaycan ԥrazisindԥ yaúayan

xalqlar n etnogenezi (mԥnúԥyi) problemini iú qland rmaqla ԥlaqԥdar

olaraq nԥzԥrdԥn keçirilmiúdir.

Azԥrbaycan ԥrazisinin arxeoloji cԥhԥtdԥn tԥdqiqi (mövcud olan

bütün maddi mԥdԥniyyԥt abidԥlԥrini qeyd etmԥk mԥnas nda tԥdqiqi)

hԥlԥ baúa çatmad ÷ ndan, müԥllif yaln z arxeoloji qaz nt lar

nԥticԥsindԥ ԥldԥ edilԥn azac q materialdan istifadԥ etmiúdir.

Azԥrbaycan n ilk orta ԥsrlԥr dövrü arxeoloji cԥhԥtdԥn az

öyrԥnildiyi üçün tam bir s ra mԥsԥlԥlԥr hԥll edilmԥmiú halda qal r; bu

mԥsԥlԥlԥr isԥ yaln z Azԥrbaycan, Gürcüstan vԥ Ermԥnistan elmlԥr

akademiyalar  maddi mԥdԥniyyԥt obyektlԥrini ümumi proqram

ԥsas nda birgԥ öyrԥnmԥlԥri nԥticԥsindԥ hԥll edilԥ bilԥr. Orta ԥsrlԥr

materiallar n n yaln z birgԥ öyrԥnilmԥsi hԥm Azԥrbaycan xalq n n,




4

hԥm dԥ Zaqafqaziya respublikalar  xalqlar n n tarixinԥ aid mԥsԥlԥlԥri

kifayԥt qԥdԥr dol÷un iú qland rma÷a imkan verԥr.

Biz, eyni bir dildԥ dan úan azԥrbaycanl lar n indi yaúad ÷

ölkԥnin hԥr iki hissԥsini Azԥrbaycan adland rmaqla bԥrabԥr, hԥr bir

müԥyyԥn halda Azԥrbaycan n mԥhz hans  ԥrazisinin nԥzԥrdԥ

tutuldu÷unu, mԥsԥlԥn, onun úimal rayonlar  olan Arran (Albaniya),

ùirvan, Sünik, Arsax, Uti, Girdiman, ùԥki, Qԥbԥlԥ, Dԥrbԥnd vilayԥti,

Beylԥqanm , yoxsa cԥnub rayonlar  olan Mu÷an, Bԥzzeyn,

Naxç vanm  nԥzԥrdԥ tutuldu÷unu ayd nlaúd r r q.

VII-IX ԥsrlԥrdԥ Azԥrbaycan ԥrԥblԥr tԥrԥf ndԥn iú÷al olunur,

onun ԥrazisi Ԥrԥb xilafԥti tԥrkibinԥ daxil edilir vԥ nԥzԥrdԥn keçirilԥn

dövrün ax rlar nda ԥrԥb a÷al ÷ na son qoymuú bir s ra müstԥqil dövlԥt

vԥ ölkԥlԥr yarad l r. Azԥrbaycanda bu dövr onun ԥrazisindԥ iki böyük

dövlԥtin - Mԥzyԥdilԥr - ùeybanilԥr (úimalda) vԥ Sacilԥr (cԥnubda)

dövlԥtinin ԥmԥlԥ gԥlmԥsi ilԥ bitir. Bu iki dövlԥtin Azԥrbaycan

ԥrazisindԥ yaran b ԥmԥlԥ gԥlmԥsi prosesi, vaxtilԥ vahid olan Ԥrԥb

xilafԥtinin hԥr yerindԥ eyni hadisԥlԥrin baú vermԥsi ilԥ eyniyyԥt tԥúkil

edir vԥ bütün Yax n ùԥrqdԥ feodal münasibԥtlԥrinin daha da

inkiúaf n  ԥks etdirirdi.

Ԥsԥrin qarú s nda duran vԥzifԥ, ԥrԥb hakimiyyԥti dövründԥki

Azԥrbaycan tarixini nԥzԥrdԥn keçirmԥk, habelԥ ԥrԥb hakimiyyԥtinin

ortadan qald r lmas  ilԥ nԥticԥlԥnib Azԥrbaycan xalq n n uzun sürԥn

tԥúԥkkülü tarixindԥ yeni sԥhifԥ açan sosial-iqtisadi vԥ siyasi

proseslԥri,  sԥbԥb vԥ úԥraiti xarakterizԥ etmԥkdir.

Tԥbiidir ki, tԥdqiqat m z n nԥticԥlԥri tamamilԥ bitkin hesab

edilԥ bilmԥz, zira qarú da, hԥlԥ aúkara ç xar lmam ú yaz l  mԥnbԥ

materiallar n  vԥ maddi mԥdԥniyyԥt abidԥlԥrini toplamaq vԥ tԥnqidi

tԥhlil etmԥk kimi böyük vԥ çox a÷ r bir iú durur.

Müԥllif, sonralar Azԥrbaycan ԥrazisini tԥúkil etmiú

vilayԥtlԥrin ümumi tarixi xülasԥsini vermԥk, ölkԥnin tarixi

inkiúaf n n ԥsas dövrlԥrini qeyd etmԥk vԥ onun iqtisadi, siyasi vԥ

ictimai tarixinin ԥn mühüm problemlԥrini iú qland rmaq vԥzifԥsini öz

qarú s na qoymuúdur. Bununla ԥlaqԥdar olaraq bir s ra mԥsԥlԥlԥr bir

problem kimi, habelԥ ԥmԥli fԥrziyyԥlԥr úԥklindԥ irԥli sürülüb izah

edilir.




Yüklə 2,31 Mb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   156




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə