Bariş BƏYİN Əhvalati panika pozuntusu



Yüklə 2,8 Kb.

səhifə19/43
tarix17.09.2017
ölçüsü2,8 Kb.
1   ...   15   16   17   18   19   20   21   22   ...   43

PANİKA POZUNTUSU
64
bir az çətin olur. Ümumiyyətlə “xeyr” deyə bilmirəm.
– Lazım gələndə özünüzə “bəli”, başqalarına “xeyr” deməyi öy-
rənmək özünüzə inamı artıracaq. “Xeyr” deməyiniz, özünüzə arxayın 
olduğunuzu göstərir. Panika pozuntusu olan bir çox adamlar başqala-
rının problemləri ilə daha çox maraqlanır, öz problemlərini arxa plana 
atır, özünə çox tənqidi yanaşır. Bəlkə siz də belə bir adamsınız.
Barış bəy, – “Bəli, eləyəm, ” – dedi. 
– Yaxşı, sizin problemləriniz, sizin ehtiyaclarınız necə olacaq? On-
lara kim qulaq asacaq? Bunun üçün siz öz səsinizə qulaq asmalı, “xeyr” 
demək təlimlərinə başlamalısınız. Bu təlimlərə radioda və ya televizi-
yada eşitdiyiniz hər hansı bir şeyə “xeyr” deyərək başlayıb bunun çər-
çivəsini genişləndirə bilərsiniz. İlkin mərhələdə asan olmayacaq, lakin 
zaman keçdikcə daha rahat bir şəkildə “xeyr” deməyi öyrənəcək və 
deyə biləcəksiniz. Özünü tanımaqla yanaşı özünü qəbul etmə prose-
si də başlayacaq. Panika tutmasına görə mənfi şeylər fikirləşmək sizə 
zərər verə bilər. Bu səbəbdən özünüz haqqında müsbət şeylər fikir-
ləşməyə və müsbət cümlələr qurmağa çalışın. İngham (2000) bunun 
üçün aşağıdakı cümlələri misal çəkmişdir: 
– Özümü sevirəm və qəbul edirəm, 
– Bacarıqlarıma inanıram, 
– Özümə arxayınam 
– Öz qərarlarıma güvənirəm.
Bu cür müsbət təlqinlər fikirlərinizin yenidən formalaşmasın-
da sizə kömək edəcək və özünüzə inamın artmasına imkan verəcək. 
Ümumiyyətlə, özünə inam hissi zəif olan insanlar özlərinə qarşı çox 
tələbkar olurlar. Siz panika tutması keçirəndə özünüzü günahlandırıb 
məzəmmət edərək axmaq və gülməli vəziyyətə düşdüyünüzü fikirləşə 
bilərsiniz. Ətrafınızdakı insanların reaksiyalarından ehtiyatlana bilər-
siniz. Halbuki həqiqətdə gic və ya zəif bir adam deyilsiniz. 
Bu mərhələdən sonra “xoşunuza gələn və gəlməyən”, “sevdiyiniz və 
sevmədiyiniz” adamları, məkanları və mühitləri müəyyən etməlisiniz. 
Öz haqqınızda müsbət fikirləşməklə yanaşı sizə müsbət enerji verən 
və dəstək olan insanlarla bir yerdə olun. Məkan və mühitləri də eyni 
qaydayla seçin. Hamımız insanıq, panika tutmasından əziyyət çək-


65
məsək belə, hamımızın ictimai dəstəyə, xoş sözlər eşitməyə ehtiyacı 
vardır. Özünə inam hissinin yüksək olması panika tutmaları ilə bağlı 
işdə və bunlara son verilməsində başlıca əhəmiyyət daşıyır.
Həkim bir az dayandı. Sanki dediklərinin tam aydın olduğunu öy-
rənmək istəyirdi, hər ikisinə də baxdı. Bir az yorula bilərdilər: 
– Yorulmadınızsa, bu həftə qısa olaraq gücünüz və nəzarət hissi 
barədə də danışmaq istəyirəm. Bir problem varmı?”
İkisi də “xeyr” mənasında başını yellədi.
Həkim danışmağa davam etdi:
– Ümumiyyətlə, insanlar nəzarət edə bilmədiklərini stressli 
məsələlər kimi qiymətləndirməyə meyillidirlər. Belə bir qiymətlən-
dirmə vahimə səviyyəsini yüksəldir və daha çox adrenalin ayrılma-
sına səbəb olur. Hadisələr üzərində gücümüzün və ya nəzarətimizin 
olmaması hissi bizə çox mənfi təsir edir. Panika tutmalarında da ox-
şar vəziyyət olur. Onun növbəti dəfə nə vaxt və harada baş verəcəyini 
müəyyən edə bilmirsiniz. 
Gözlənilməz bir anda və uğursuz bir yerdə baş verərsə necə ola-
caq? Tutmalar üzərində heç bir gücünüzün və nəzarətinizin olmadığı-
nı hiss edirsiniz. Artıq onun insafına qalıb. Vahiməniz artır. Barış bəy, 
siz oxşar vəziyyətlə rastlaşdınızmı?
– Bəli, o məqamda mənə elə gəlir ki, heç bir şeyə nəzarət edə bil-
mirəm və özümü tamamilə taqətsiz hiss edirəm. 
Həkim davam etdi: 
– Panika tutması keçirənlər adətən tutmaların tamamilə onlardan 
asılı olmadığını qəbul edir və belə cavab verirlər. Panika tutmaları olan 
insanlarda tez-tez rast gəlinən bir xüsusiyyət asılılığa meyillilikdir. 
Belə hesab edirlər ki, asılılıq anadan ayrılmaq qorxusuyla əlaqədardır. 
Daha əvvəl buna ayrılıq vahiməsi demişdik. Ümumiyyətlə asılı adam-
lar istəyirlər ki, onları başqaları idarə etsin. Nəzarət mövzusunda bizə 
öyrədilən ilk şeylərdən biri bədənimizin bizim nəzarətimiz altında ol-
masıdır. Halbuki xəstə olduğumuzda görürük ki, bədənimiz üzərində 
heç bir nəzarətimiz yoxdur. Bədənimizə necə nəzarət edə biləcəyimizi 
öyrənmək üçün ən yaxşı misal bioloji əks əlaqədir. Bioloji əks əlaqə ci-
hazı sadə bir elektrik cihazıdır. Elektrodları var. Bu elektrodlar ürəyin 
PANİKA TUTMASI ALDADIR


PANİKA POZUNTUSU
66
sürəti, bədənin hərarəti kimi əlamətləri müşahidə etmək üçün bədə-
nin müxtəlif əzalarına yerləşdirilir. Elektrodların topladığı məlumatlar 
işıq və ya səs siqnalları vasitəsilə ekrana verilir. Rahat və ya həyəcanlı 
vəziyyətdə işarələrin necə olduğunu görə bilərsiniz. Bu cihaz vasitə-
silə qan təzyiqinizi və ya ürəyin sürətini tənzimləməyi də öyrənmə-
yiniz mümkündür. Beləliklə avtomatik olaraq ortaya çıxan bəzi fiziki 
əlamətlər artıq sizin nəzarətiniz altında olacaq. 
– Bu cihazla da işləyəcəyik? – deyə Barış bəy dərhal soruşdu. 
– Barış bəy, bu işlə psixoloqumuz məşğul olur. Sizi oraya da gön-
dərəcəyəm. Əgər potensial gücümüzü bilsək, onda nə edəcəyimizi də 
müəyyənləşdirə bilərik. Panika tutması baş verəndə sizin ən böyük çə-
tinliyiniz onların nə üçün və necə yarandığını başa düşə bilməməkdir. 
Bu, sizin gücünüzün inkişafına də maneçilik törədir. 
Bir çox adamlar asanlıqla “Edə bilmərəm” deyər. Belə bir yanaşma 
həm neqativ, həm də məhdudlaşdırıcı bir yanaşmadır. Müvəffəqiyyətə 
nail olmaq üçün əvvəlcə işə “Edə bilərəm”, deyib başlamaq vacibdir. 
Unutmayın, Obama “Bəli, edə bilərik” şüarıyla fəaliyyətinə başlamış 
və müvəffəqiyyət qazanmışdı.
 Gücünüzün fərqində olmaq taleyinizə boyun əyməmək demək-
dir. Gücünüzü və potensialınızı bilmək sizi passiv xəstə mövqeyindən 
qurtaracaq. Unutmayın ki, bədəniniz, hissləriniz, fikirləriniz, panika 
tutmaları, hamısı sizindir. Başqasının deyil. Bunun belə olduğunu 
qəbul etsək, bu o deməkdir ki, panika tutmalarının sağalması yalnız 
sizdən asılıdır. Siz istəməzsəniz, əməkdaşlıq etməzsəniz, heç kim sizi 
sağalda bilməz. Bunu ancaq siz bacarar, özünüzü ancaq siz yaxşılaşdı-
ra bilərsiniz.
Barış bəy, bir az fikirli şəkildə: – “Yəni, özüm özümün həkimi ola-
cağam?” – dedi. 
– Bəlkə tam olaraq deyil, qismən, – dedi həkim. – Sizin rolunuz 
çox vacibdir, sizə kömək etmək, yol göstərmək üçün bir adam olma-
lıdır. Bu adam sizi istiqamətləndirəcək, necə davranmalı olduğunuzu 
deyəcək. Siz bu psixoterapiyaya davam etmək üçün panika tutmala-
rından xilas olmaq variantını seçməlisiniz. Kifayət qədər məlumatınız 
olanda və panika tutması baş verəndə bunu deyin: “Səni tanıyıram. 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   15   16   17   18   19   20   21   22   ...   43


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə