Bariş BƏYİN Əhvalati panika pozuntusu



Yüklə 2,8 Kb.

səhifə31/43
tarix17.09.2017
ölçüsü2,8 Kb.
1   ...   27   28   29   30   31   32   33   34   ...   43

PANİKA POZUNTUSU
102
mək lazımdır? – soruşdu. 
– Qarın tənəffüsünü gündə ən azı bir dəfə və təqribən beş dəqiqə 
etmək məsləhətdir. On gün boyunca müntəzəm olaraq etsəniz, bu 
düzgün tənəffüs formasını vərdiş halına gətirə bilərsiniz.
– Ancaq evdə etmək lazımdır? – deyə Zeynəb xanım soruşdu. 
– Əvvəlcə sakit və səssiz bir yerdə etmək daha yaxşı olar. Nə qədər 
çox tətbiq etsəniz, getdikcə həm sürətiniz artar, həm də istənilən vaxt-
da və istnilən yerdə edə bilərsiniz. Bunu stressli vəziyyətdə etdikdə 
stressinizin azaldığını görəcəksiniz, – deyə həkim izah etdi. 
Həkim qarın tənəffüsü ilə əlaqədar maddələr yazılmış kağızı Barış 
bəyə uzadaraq: 
–Bunu alın və evdə qarın tənəffüsünü imkan olduğu qədər çox tət-
biq edin, – dedi. – İndi panika tutmalarına nəzarət üsullarını danışıb 
qurtarmaq istəyirəm.
Qarın tənıffüsünün mərhələləri
 1. Rahat bir vəziyyət alın.
 2. Bədəninizin gərginliyini yoxlayın.
 3. Bir əlinizi mədənizin, digərini sinənizin üstünə qoyun.
 4. Burnunuzla yavaş-yavaş nəfəs alın.
 5. Gözləyin və bir müddət nəfəsinizi saxlayın.
 6. Yavaş-yavaş nəfəsinizi verin.
 7. Yenidən qısa bir fasilə verin.
 8. Dördüncü maddədə etdiyiniz kimi, eyni qaydada nəfəs alın.
 9. Gözləyin və qısa bir müddət nəfəsinizi tutun. 
10. Yavaş-yavaş nəfəs verin.
11. Təqribən beş dəqiqə bu qaydada nəfəs alıb verməyə davam edin.
12. Bədəninizin gərginliyini yenidən yoxlayın. 
Bir az dayanıb nəfəsini dərdi və çıxışına davam etdi: 
–Bu üsul panika tutması vaxtı həddindən artıq çox nəfəs alıb-ver-
məyə nəzarətlə əlaqədardır. Sürətli, qısa və səthi tənəffüsün qandakı 
karbon qazının miqdarını azaltdığını və somatik simptomlara səbəb 
olduğunu xatırlayın. Bu təsiri əksinə çevirmək lazımdır. Bunun üçün 
tamamilə onun əksi olan bir tənəffüs lazımdır: Yavaş nəfəs alıb-verərək 


103
qandakı karbon qazının miqdarını artıra bilərsiniz. Beləliklə daha az 
panika əlaməti müşahidə olunar və daha az narahatlıq hiss edərsiniz. 
Həddindən artıq çox nəfəs alıb-verməklə bağlı iki üsuldan bəhs edə-
cəyəm: Yavaş tənəffüs üsulu və kağız torba üsulu. 
Yavaş tənəffüs metodu 
Bu metodda məqsəd panika tutması zamanı nəfəs alıb vermək tez-
liyini dəqiqədə 8-10–a qədər azaldıb tənəffüsünüzü yavaşıtmaqdır. 
Bu metod əlverişlidir və vaxtınızı çox almayacaq, hər yerdə tətbiq edə 
bilərsiniz. Məsləhətdir ki, gündə 5-6 dəfə edəsiniz. İndi necə edəcəyi-
nizə baxaq (Silove və Manicavasagar’dan (1997) alınmışdır): 
1. Diqqətinizi mümkün oduğu qədər tənəffüsünüzün üzərində 
cəmləşdirməyə çalışın. 
2. Bir az əvvəl izah etdiyim qarın tənəffüsünü tətbiq edin. Sinə və 
çiyin hərəkətlərinizin mümkün olduğu qədər az olmasına fikir verin. 
3. Nəfəs alın, nəfəsinizi tutub yavaş-yavaş 10-a qədər sayın. 
4. Yavaşca nəfəsinizi verin. 
5. Aramla üçə qədər sayıb nəfəs alın, yenə yavaş-yavaş üçə qədər 
sayıb nəfəs verin. Bu şəkildə təxminən bir dəqiqə eyni ritmdə nəfəs 
alıb verməyə davam edin. 
6. Panika tutmanızın şiddətinin azaldığını hiss edənə qədər məşqi 
davam etdirin. 
– Barış bəy, hər hansı sualınız varmı?, – deyə həkim soruşdu. 
– Yox, yeganə problem ardıcıllığı yadımda saxlamaq düşüncəsidir. 
– İstəsəniz, yazıb verərəm. 
Kağız torba metodu 
– İkinci metodun adının kağız torba metodu olduğunu demişdim, 
– deyə həkim sözlərinə davam etdi. – İndi qısaca bundan bəhs edə-
cəyəm. Bu metodun da məqsədi bir az əvvəl dediyim kimi, həddindən 
artıq nəfəs alıb vermək nəticəsində qanda azalan karbon qazının miq-
darını artırmaqdır. Bir mənada bədənin pozulan tarazlığının yenidən 
PANİKA TUTMASINA NƏZARƏT EDƏ BİLƏRSİNİZ


PANİKA POZUNTUSU
104
bərpasıdır. 
Panika əlamətlərini hiss etdiyinizdə kağız torba alıb ağzınıza və 
burnunuza tutun. Yavaşca bu kağız torbanın içinə nəfəs verin və sonra 
alın. Panika əlamətləri azalana qədər kağız torbanın içinə nəfəs alıb 
verməyə davam edin.
Barış bəy, gülərək – “Asan imiş, amma kağız torba tapmaq ola bilər 
ki, asan olmasın”, – dedi. 
Həkim də güldü, – “Kağız torba tapmasanız, möhkəm bir sellofan 
torba da olar”, – dedi. – “Vacib olan, sizin karbon qazı ilə tənəffüs edib 
tarazlığı yenidən bərp etməyinizdir”. 
–Həkim, indi ağlıma gəldi, panika tutması zamanı boğulma hissi 
də müşahidə olunurdu. Bu metod boğulma hissini artıra bilərmi? – 
deyə Zeynəb xanım soruşdu. 
– Əlbəttə, belə bir hissin olması və əlamətlərin pisləşməsi ehtimalı 
da var. Belə olduğu halda kağız və ya sellofan torbada balaca bir deşik 
açmaq olar.
Diqqəti yayındırmaq metodları 
– Bu həftə sizə izah etmək istədiyim son metod diqqəti yayındır-
maq metodlarıdır. Bu metodlar problemin tam həllini təmin etməsə 
də, panika tutması vaxtı faydası ola bilər. Bu metodlardan istifadə et-
diyinizdə siz digər metodları tətbiq etmək üçün vaxt qazanacaqsınız. 
Bu dörd metod qısaca bunlardan ibarətdir: 
– Rezin lent metodu: Biləyinizə rezindən hazırlanmış bir lent 
taxın, panikanın başladığını hiss etdiyinizdə lenti sürətlə sıxın. Hiss 
edəcəyiniz ağrı diqqətinizi panika əlamətlərindən uzaqlaşdıracaq. 
– Saymaq: Bəzi adamlar rəqəmləri sayaraq və ya məsələn, avto-
mobilləri saymaq kimi metodlardan istifadə edərək özlərini panika 
əlamətlərindən uzaqlaşdıra bilər. 
– Canlandırmaq: Vahimə əlamətlərini hiss edən kimi özünüzü xo-
şunuza gələn bir yerdə və ya tədbirdə xəyal etmək yüngüllük gətirə 
bilər. (Özünüzü istirahətdə, çimərlikdə, parkda rahat bir vəziyyətdə 
təsəvvür edə bilərsiniz.) 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   27   28   29   30   31   32   33   34   ...   43


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə