Biotexnologiya asoslari


-rasm. Biogaz usqurmalarini klassifikasiyasi



Yüklə 2,11 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə174/199
tarix31.12.2021
ölçüsü2,11 Mb.
#81119
1   ...   170   171   172   173   174   175   176   177   ...   199
biotex
Vitaminlar reja-fayllar.org, Vitaminlar reja-fayllar.org, Mavzu Vitaminlar va ularni bolalar organizmi rivojlanishidagi a, 880-Article Text-1929-1-10-20201226, UMKA
8.3-rasm. Biogaz usqurmalarini klassifikasiyasi 
 
quruq moddasi kam bo’lgan suyuqliklardan (organik modda miqdori 2% dan kam) biogaz 
tayyorlanganda anaerob sharoitda o’sib, rivojlanayotgan bakteriyalarni biomassasini ushlab 
qolishga mo’ljallangan metantenklardan foydalaniladi. 
Bunday reaktorlarda suzib yuruvchi yoki bir joyga o’rnatilgan nasatkalar bo’lib, ular 
biomassani qayta aylantirishga xizmat qiladilar yoki shu maqsadda bir necha seksiyalarga 
bo’lingan reaktorlar ishlatiladi. Bunday reaktorlarni bazida biofiltrlar deb yuritiladi. 
Odatda ,suyuq chiqindilarni ishlatishda ko’proq mahkamlangan yoki xosil bo’ladigan 
biomassani cho’ktiruvchi biofiltrlardan foydalaniladi. 
Biofiltrda go’ngni suvi sizib tepaga ko’tariladi va mikroorganizmlar metabolitidan tashkil 
topgan yupqa plyonka xosil qiladi. Bu plyonka go’ng suvi bilan kontaktga kirishganda undagi 
organik modalarni parchalaydi va oqibatda biogaz xosil bo’ladi. 
1967 yilda YAng va Makkarte tomonidan taklif etilgan pasdan tepaga ko’tariladigan 
biofiltr biomassani yig’ib oladigan birinchi aerob reaktor xisoblanadi. Bu inshoatda oqova suv 
inshoat tagidagi taqsimlovchi tizim orqali yuborilib, yuklovchi materiallar qavatidan o’tib, 
reaktorni ustki qismidan chiqadi. 
Zamonaviy anaerob biofiltrlarda biomassa garanula va flokulalar (balchiqsimon) xolatida 
yuklovchi materiallar orasida to’planib qoladi yoki bioplyonkalar sifatida shag’al, toshqol yoki 


plasmassalar yuzini qoplab oladi. Bunday usqurmalar yordamida go’ng oqovalaridan gaz ishlab 
chiqarish unchalik ko’p emas va shu vaqtgacha samarador usqurma yarataolingani yo’q. 
Kontaktli reaktor doimiy yuklanib turadigan aralashtirgich uskunasi va biomassani 
ajratishag mo’ljallangan sirqi usqurmalar bilan jixozlangan rezervuardan tashkil topgan. 
Kontaktli reaktordagi bakteriyalar balchiq parchalariga (flokul) o’xshagan xolatda, aralashtirib 
turishi natijasida suyuqlikda suzib yuradilar, cho’kmaydilar. 
Balchiqsimon aralashma tindiruvchilarda ajratiladi va ushlab qolingan biomassa reaktorga 
qaytadan yuboriladi va yangidan yuborilgan substrat bilan aralashtiriladi. 
Oqibatda, organik moddalar parchalanib, biogaz xosil bo’ladi. qattiq va yarim suyuq 
xolatdagi go’ngni (namligi 90% dan kam bo’lgan) bijg’itish uchun bijigan go’ngdi ajratib 
olingandan keyin qolgan suyuqliqni qaytadan sirkulyatsiya qiladigan usqurma ko’proq 
ishlatiladi. 
Suyuq fraksiya undagi gidravlitik rejimni kerak xolatda ushlab turish maqsadida reaktorga 
qaytariladi bu esa yuqori konsentratsiyali go’ngni bijg’itish imkonini beradi. 
YUqorida ko’rib chiqilgan qurilmalari harhil fizika mexanik xususiyatlarga ega bo’lgan 
go’ngdan anaerob sharoitda bijg’itish orqali biogaz ishlab chiqarish imkoniyatini yaratadi. 
G’arbiy Evropa mamlakatlarida ishlayotgan biogaz qurilmalarini ko’prog’i mezofil 
sharoitda (30-370S da) ishlaydi. Hozirgi vaqtda YAponiyada, Germaniyada va SHveysariyada 
psixrofil sharoitida bijg’itish jarayonini olib borish ustida izlanishlar olib borilmoqda. 
Bu esa xech qanday aralashishsiz (isitmasdan) atrof muxit xaroratida biogaz tayyorlash 
imkoniyatini yaratadi (8.7-jadval). 
G’arb mamlakatlari ekspertlarining fikrlaricha bu yo’nalish iqtisodiy va istiqbolli 
yo’nalishlardan biridir. G’arb mamlakatlarida go’ngni bijg’itish uchun termofil jarayonlardan 
(50-550S) foydalanilmaydi. 
8.7-jadval 
Evropa mamlakatlarida qo’llaniladigan biogaz qurilmalarini 
tasnifi 
Mamlakat Fermalar 
va 
shartli birlik 
miqdori 
Ishlov berish 
muddati 
Xarorat, 
0

Biogaz 
chiqishi m3 
sutka/ shartli 
bosh 
Metan-
tenkning 
xajmi 
qurilma 
baxosi 
Tayyor- 
lovchi firma 
Ger
maniya 
700 bosh 
cho’chqa 
boqiladigan 
ferma 
----- 37 
------ 100 
120000 
nemis 
markasi 
Varch 
Fila
ndiya 
150 bosh 
qoramol  
------ 36 
2m3  ------ 
130 
ming 
AqSH 
dollari 
AO 
AVE 
Fra
nsiya 
40 bosh 
qoramol  
15 kun 
35 
1m3 
180 
250  ming 
frank 
«Biomagaz» 
SH
veysariya 
100 bosh 
qoramol  
------ 35 
1,5 
m3 
----- 
1967000 
frank 
«Gabor» 
Bu
yuk 
britaniya 
Yiliga 2500 
bosh cho’chqa 
boqadigan 
ferma  
10 kun 
35 
0,5 
----- 
2988000 
funt 
sterling 
«Ekviment 
LTD» 
Ve
ngriya 
700 bosh 
qoramol  
----- 30 
1650 1800 
21000000 
forint 
----- 
 
YUqorida ko’rib o’tilgan materiallar asosida bijg’ish qanday haroratda olib borilgani 
iqtisodiy samaraliroq ekanligi haqida ma’lumot olish qiyinroq. Hatto Rossiyada ishlab turgan 
qurilmalar ham har-xil rejimda, masalan Istra-350S da; KOBOS-400S va BF-500-550S da (8.8-
jadval) faoliyat ko’rsatadilar. 
8.8-jadval 

Yüklə 2,11 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   170   171   172   173   174   175   176   177   ...   199




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə