Biotexnologiya asoslari



Yüklə 2,11 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə181/199
tarix31.12.2021
ölçüsü2,11 Mb.
#81119
1   ...   177   178   179   180   181   182   183   184   ...   199
biotex
Vitaminlar reja-fayllar.org, Vitaminlar reja-fayllar.org, Mavzu Vitaminlar va ularni bolalar organizmi rivojlanishidagi a, 880-Article Text-1929-1-10-20201226, UMKA
BIOGEOTEXNOLOGIYA
 
 
Er ostida yashovchi mikroorganizmlardan biogeotexnologiyada - neft va gaz qazib olishda 
ularni qayta ishlash va boshqa maxsulotlarga aylantirishda keng ko’lamda foydalaniladi.   
Biogeotexnologiya - alohida tur va turkumga kiruvchi mikroorganizmlarning metallarni 
eritma holiga o’tkazish (ma’danlardan metallarni eritib olish) xususiyatidan foydalanilib sof 
holda qimmatbaho metallar ajratib olishni ham o’z oldiga qo’yadi.  
Masalan: Thiobacillus ferrooxydans har xil shtammlari tabiiy ma’danlardan yoki ularni 
chiqindilaridan temir, rux, mis, oltin, kumush, uran va boshqa metallar ajratib olish jarayonlarida 
keng ishlatiladi. Bu jarayonda asosan bakteriyalarni ma’danlarda uchraydigan moddalar 
sulfidlaridan sulfat kislota hosil qilishiga asoslangan. 
Chromobacterium violaceum bakteriyalari oltinni eritish xususiyatiga ega bo’lib, jarayon 
quyidagicha kechadi:  Au

Au(CN)
4

Eng muhim ekologik muammolardan biri bo’lgan toshko’mir tarkibidagi oltingugurtni 
ajratish jarayonlarida samarali bo’lgan bakteriyalardan Pseudomonas va termofil bakteriya 
Sulfolobus lar ajratib olingan. Toshko’mir qazib olinadigan maydonlarning atrof muhiti 
oltingugurt bilan kuchli ifloslangan bo’ladi. 
Oqova suvlardan metallarni ajratib olishda, uran, mis, kobolt va boshqa moddalarni o’z 
biomassalarida to’plab oluvchi Citrobacter sp. va Zoogloea shtammilardan samarali 
foydalaniladi. Citrobacter sp. shtammidan yuqori darajali fosfataza fermenti sintez qiluvchi 
mutant shtammlari olingan. Bunday samarali produsentlar uranni tabiiy shtammga nisbatan 2,5 
maratoba ko’proq to’playdi.  
Bu jarayon fosfataza fermenti ta’sirida fosfor saqlovchi birikmalardan anorganik fosfatning 
bo’shalishi va oqibatda hujayra yuzasida metallning cho’kib qolishi bilan bog’liqdir. 
Suvli muhitda neft uglevodorodlari sorbsiyasi va emulsiya hosil qilishi uchun Rhodococcus 
va Nocardia sp. bakteriya turlari qo’llaniladi. 
Ular suv va neftni bir-biridan ajratish, neftni quyuqlashtirish va oqova suvlarni neft 
aralashmalaridan tozalash xususiyatlariga ega. Eng qimmatbaho tozalovchilar - galobakteriyalar 
hisoblanadi. Bu bakteriyalarning bir qancha shtammlaridan cho’milish havzalarini mazutdan 
tozalashda keng foydalanilmoqda.  
Tabiiy bakteriyalar bilan bir qatorda gen muxandisligi bakteriyalari ham istiqbolli 
hisoblanadi.  
Allaqachon Pseudomonas sp. shtammi plazmidasiga oktan, komfora, naftalin  va ksilol 
kabi moddalarni parchalovchi fermentlar geni o’tkazilgan. Natijada neft xom-ashyolarini 
samarali utilizasiya qiladigan shtammlar yaratilgan. Bunday shtammlardan ifloslangan suvlarni 
biotexnologik yo’l bilan tozalash jarayonlarida qo’llanilib kelinmoqda. YUqorida zikr etilgan 
misollardan ko’rishimiz mumkinki, biotexnologik jarayonlardan allaqachonlar ekologik 
muammolarni hal qilish uchun samarali foydalanib kelinmoqda. 
SHular bilan bog’liq holda XXI asrda ekologik toza va yanada iqtisodiy yuqori samaraliroq 
ishlab chiqarish jarayonini yaratish mumkinligi kutilmoqda. 
 

Yüklə 2,11 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   177   178   179   180   181   182   183   184   ...   199




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə