Bipolar pozuntular üzrə klinik protokol



Yüklə 288,13 Kb.

səhifə10/11
tarix17.09.2017
ölçüsü288,13 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

 

30

valproatı daha üstün tuturlar. Tez-tez baş verən dövrlərə malik bipolyar 



pozuntusu olan xəstələrdə valproat həm monoterapiya, həm də litiumla 

birgə  təyin edilmə zamanı yüksək effektivlik nümayiş etdirmişdir. 

Neyroleptiklər valproatla birlikdə  təyin edildikdə onların ayrıca 

tətbiq olunmasına nisbətən daha yüksək terapevtik effekt əldə edilir. 

 

Valproatla müalicənin aparılması 

 



Valproat və onun uzadılmış  təsirə malik forması (Depakin-

Xrono) kəskin maniakal, hipomaniakal və xüsusilə  də qarışıq 

epizodların müalicəsi zamanı ilkin seçim preparatlarıdır. 

Valproatla müalicənin başlanmasına qədər qara ciyərlə bağlı  və 

ya hematoloji pozulmaların olmasına diqqət yetirmək lazımdır. 

 



Valproatla müalicə iki dəfə  qəbul edilən kiçik dozalardan 

başlayır. Preparatın başlanğıc dozası gündə iki dəfə  qəbul edil-

məklə 250 mq ola bilər. Terapevtik effekt əldə edilənə qədər bu 

doza gündə 3-4 dəfə qəbul olunan 250-500 mq-a qədər artırıla bilər. 

 

Preparatın plazmada konsentrasiyası 50-100 μг/ml (315 mmol/l) 



olduqda terapevtik effekt əldə edilir. Preparatın orta sutkalıq 

dozası 1000-2500 mq/sut təşkil edir (valproat üçün 3-4,  onun 

uzadılmış  təsirə malik forması üçün isə 2 dəfə  qəbula 

bölünməklə). Minimal terapevtik doza 750 mq/sut, yaşlılar üçün 

maksimal doza isə sutkada 60 mq/kq-dır. 

 



Kəskin maniakal vəziyyətdə olan pasiyentlərə sutkada 20 mq/kq 

hesabı ilə  zərbə dozası  təyin edilə bilər. Vəziyyətin 

sabitləşməsindən sonra preparatın dozası azaldıla bilər. 

 

Karbomazepin 



Effektivlik 

Kəskin maniakal epizodların müalicəsi zamanı karbomazepinin 

effektivliyi qeyri-müəyyəndir. ABŞ-ın Ərzaq və Dərmanlara Nəzarət 

üzrə Agentliyi və Britaniya Səhiyyə və Klinik Təcrübə Milli İnstitutu 

tərəfindən bipolyar pozuntu zamanı karbomazepindən istifadə 

olunması tövsiyə edilmir. 

Bipolyar pozuntuda profilaktik müalicə vasitəsi kimi 

karbomazepin litiuma nisbətən daha az effektivdir. 



 

Klinik protokol Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin 

İctimai Səhiyyə və İslahatlar Mərkəzində hazırlanmışdır. 



 

31

Karbomazepinlə müalicənin aparılması 

 

Effektivliyinin kifayət qədər sübut edilməməsi və yüksək 



toksikliyi ilə  əlaqədar olaraq, bipolyar pozuntunun standart 

müalicəsində karbomazepindən istifadə olunması tövsiyə edilmir. 

Karbomazepin yalnız bipolyar pozuntusu olan xəstələrdə keçmişdə 

bu preparata qarşı yaxşı həssaslıq qeyd edildikdə, yaxud hər hansı 

digər preparat qeyri-effektiv olduqda təyin edilə bilər. 

 



Karbomazepinin başlanğıc dozası 3-4 dəfəyə  qəbul edilən 200-

600 mq/sut-dır. Dozanı  hər gün 200 mq artırmaq olar, yaxud 

xəstənin vəziyyəti imkan verirsə, əlavə təsirlərdən qaçmaq üçün 3 

gündən bir artırmaq məsləhət görülür. Orta terapevtik doza 800-

1000 mq, minimal 200 mq, maksimal isə 1600 mq təşkil edir. 

 



Qanda terapevtik konsentrasiya 4-12 mkq/l-dir. Preparatın 

qəbuluna başladıqdan 5 gün sonra konsentrasiya səviyyəsi 

yoxlanıla bilər, lakin bu məcburi xarakter daşımır. 

 



Karbomazepinlə müalicəni başladıqdan sonrakı ilk 2 ay ərzində 

hər 2 həftədən bir qara ciyər funksiyası müayinə olunmalıdır. 

Daha sonra bunu üç ayda 1 dəfədən az olmayaraq yerinə 

yetirmək lazımdır. 



 

Klinik protokol Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin 

İctimai Səhiyyə və İslahatlar Mərkəzində hazırlanmışdır. 



 

32

ANTİPSİXOTİK PREPARATLAR (NEYROLEPTİKLƏR) 



Olanzapin

Olanzapin atipik antipsixotik preparatdır, çünki terapevtik dozada 

neyrolepsiya törətmir. Olanzapinin əhvala sabitləşdirici təsiri ilk dəfə 

şizoaffektiv pozuntusu olan xəstələrdə müşahidə edilmişdir. 

Maniakal epizodların müalicəsində olanzapin plasebo ilə müqayisədə 

10-15 mq/sut dozada effektivlik nümayiş etdirir, bu effektivlik litium 

və valproatın təsiri ilə müqayisə edilə bilər. Olanzapin litium və 

valproatla birlikdə təyin edildikdə effektivdir (A) [3]. Hospitalizasiya 

olunmuş  xəstələrin olanzapinlə müalicəsini 15 mq/sut, ambulator 

xəstələrin müalicəsini isə 5-10 mq/sut dozadan başlamaq lazımdır. 

Maniakal epizodların müalicəsində olanzapinin daha yüksək 

dozalarının üstünlüyü aşkar edilməmişdir. 



Risperidon 

Risperidon da atipik antipsixotik preparatdır. Maniakal vəziyyətlərin 

müalicəsi zamanı risperidonun effektivliyi kifayət qədər yaxşı  tədqiq 

edilməmişdir. Risperidonun sübut edilmiş antidepressiv xüsusiyyətləri 

ilə  əlaqədar, onun kəskin maniakal epizodların müalicəsində  tətbiqi 

müəyyən  şübhələr oyadır. Risperidon maniya və hipomaniya 

törətmədən özünün əhval sabitləşdirici xüsusiyyətlərini də büruzə verir, 

bu isə bipolyar pozuntunun psixotik epizodlarının profilaktikasında 

ondan istifadə olunmasını  cəlbedici edir. Risperidonun standart dozası 

4-8 mq/sut-dır. Preparatın daha aşağı dozaları daha az terapevtik 

effektivlik nümayiş etdirir. 10 mq/sut-dan yuxarı dozalarda 

ekstrapiramid simptomların  əmələgəlmə tezliyi neyroleptiklərin tətbiqi 

zamanı olan rəqəmlərə yaxınlaşır. Effektivliyin əldə olunmasında 

yüksək dozaların heç bir üstünlüyü yoxdur. 



Digər atipik neyroleptiklər 

Bipolyar pozuntunun müalicəsi zamanı ziprazidon, kvitiapin, 

klozapin və amisulpirid kimi digər atipik neyroleptiklərin effektivliyi 

barədə məhdud məlumatlar mövcuddur. 



Ənənəvi neyroleptiklər 

Bipolyar pozuntuların müalicəsində  ənənəvi neyroleptiklərdən 

zuklopentiksol, qaloperidol, triflufenazin, levomepromazin istifadə 

Klinik protokol Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin 

İctimai Səhiyyə və İslahatlar Mərkəzində hazırlanmışdır. 





Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə